Volledig scherm
Heilssoldaten eten in 1963 een broodje op de Prinsegracht. © Leo van der Velde

Brieven van opa: Op de soep bij het Leger des Heils

Lieve RachelLeo van der Velde schrijft wekelijks een brief aan kleindochter Rachel (7) waarin hij haar vertelt over het Den Haag van toen.

Volledig scherm
Leo van der Velde en kleindochter Rachel. © Frank Jansen

Wij hadden vroeger nooit een échte kerstboom. Wel een vergrijsd kunstboompje, versierd met wat ballen, trompetjes, een engeltje en een piek in top. Met Kerstmis zette jouw overgrootvader beide dagen constant lp's op met kerstliedjes van Bing Crosby, Dean Martin en Perry Como. Die nam hij mee uit Amerika, toen passagiersboten tussen Rotterdam en New York nog een lijndienst onderhielden. Mijn oma en opa, die in hetzelfde huis als ons gezin woonden, hadden een van de eerste zwart-wittelevisies in de Herenstraat en daarop zag ik de film White Christmas, met Bing Crosby, Rosemary Clooney en Danny Kaye. Die speelt zich af in 1944. Nostalgie. Vele jaren later heb ik die kerstfilm op een videoband opgenomen. Dus als je 'm een keertje wilt kijken? Wanneer ik de VHS-recorder tenminste aan de praat krijg.

Rachel, je zelfgemaakte kerststukje heeft bij mij een ereplek gekregen op tafel. Wat een paniek toen je zonder kersttakken, kaars en lint en een schaaltje op school kwam. Vergeten! Je vader was weer de redder in nood. Toevallig reed hij in de buurt van een bloemist en hij kreeg van de aardige mevrouw daar zelfs meer mee dan die attributen. Daar heb jij iets heel moois van gemaakt. Gisteren is hij met jou mee geweest met de kerstwandeling van school. Ook nog naar de uitbeelding van het kerstverhaal in de aula. Daar hadden de leerlingen van de groepen 6, 7 en 8 ruim drie maanden voor gerepeteerd. Toen ik dezelfde leeftijd had als jij nu heb ik wel eens bijna aan zoiets meegedaan. Als kabouter met een baard, gemaakt van witte watten. Toen we lang moesten wachten op het schoolhoofd ging de klasgenoot naast mij op zijn stoel staan. Voor de grap trok ik zijn lange gymbroek naar beneden. Naar 'meneden' zoals jij soms zegt. Dat vond die jongen minder geslaagd. Als ik mijn houten pistooltje aan hem gaf, zou hij niks tegen de juf zeggen. Ik gaf het, maar hij zei het toch. Toen mocht ik niet meer meedoen.

Rachel, je weet dat ik me vrijdags nooit scheer en ook daarna in het weekend niet. Dan snap je wel hoe ik er twintig jaar geleden uitzag toen de kerstdagen op maandag en dinsdag vielen en ik tweede kerstdag moest werken. Je lijkt wel een baliekluiver, zou mijn oma zeggen.

Kerst-inn

De chef van de stadsredactie had opgemerkt dat er een mooi sfeerverhaal zat in de kerst-inn bij het Leger des Heils. Mogelijk gemaakt door de opbrengst van de Heilskerstpotten, die overal in de binnenstad stonden. Dat kon toen nog. Omdat het die dag vriest dat het kraakt, zet ik thuis een oude muts op en doe ik een lekker warme shawl om. Als ik aanbel bij het gebouw aan de Prinsegracht staat daarop, in groene neonletters: 'En toch heeft u God nodig'. Dan zwaait de deur open en een best fors uitgevallen heilssoldate, die er als portier fungeert, kijkt me vriendelijk aan. Doet of ze mijn ongeschoren kop niet ziet. Als ik vertel dat ik een kerstreportage kom maken en met m'n rode kladblokje en ballpoint zwaai, wordt ze nóg aardiger. ,,Het is goed hoor, jongen", zegt ze. ,,Hier is het lekker warm en jij gaat een kop lekkere soep drinken. Helpt tegen de kou." Terwijl ik op de trap nog eens uitleg wat ik kom doen, slaat ze een arm om me heen. Meelevend zegt ze: ,,Ja hoor. Het is goed. Nu eerst soep eten." Ze denkt dat ik een zwerver ben. Mijn 'collega's' in het zaaltje bekijken me argwanend. Een man speelt op zijn mondorgel. De anderen warmen hun handen aan de mokken koffie of thee en krijgen een stukje kerstkrans. Er staan ook schalen met belegde broodjes. De zwervers stoten elkaar aan en lachen meewarig als ik aantekeningen maak. De pronte heilssoldate zegt dat ze daar geen grappen over moeten maken. Als ik genoeg krabbels voor een verhaaltje heb en aankondig te vertrekken, veert ze op. Bij de deur krijg ik een mandarijntje mee. ,,Hier hoor. Voor onderweg.”

Opa Leo

Wil je meer artikelen lezen in de rubriek Lieve Rachel? Dat kan hier!

Volledig scherm
© Leo van der Velde

In samenwerking met indebuurt Den Haag

Den Haag