De kippen blijven voorlopig binnen. © ANP

Hoe groot is kans op nieuwe uitbraak vogelgriep?

Pluimveehouders vrezen een nieuwe uitbraak van vogelgriep. Staan we straks voor lege eierschappen?

Annemieke van Dongen en Hanneke van Houwelingen 16-11-16, 06:00 Laatste update: 17-11-16, 05:02

1. Welke maatregelen zijn genomen?
Pluimveebedrijven mogen sinds vorige week hun dieren binnenhouden en afschermen. Sinds maandag mogen ze geen buitenstaanders meer toelaten in hun stal. Kinderboerderijen en dierentuinen moeten voorkomen dat bezoekers in contact komen met vogels. Zo heeft Diergaarde Blijdorp zijn volières afgesloten voor het publiek. Verder zijn het tentoonstellen van en jagen op vogels voorlopig verboden. Voor hobbyboeren geldt geen ophokplicht, maar ze binnenhouden is de beste bescherming tegen overvliegende trekvogels die besmet zijn.

2. Hoe ver heeft het virus zich verspreid?
In Nederland zijn nog geen kippenstallen besmet. Wel zijn op verschillende plaatsen in het land tientallen dode watervogels gevonden. In recreatiepark Plaswijckpark in Rotterdam en in Monnickendam is vastgesteld dat futen en eenden besmet waren met de voor dieren zeer besmettelijke variant H5N8. Dit vogelgriepvirus waarde hier twee jaar geleden ook al rond. In Europa is het toen goed bestreden, in Azië niet. Door wilde vogels is het nu via Rusland opnieuw naar Europa overgebracht. In Hongarije, Oostenrijk en Duitsland zijn al pluimveeboerderijen getroffen.

3. Staan we aan de vooravond van een epidemie?
Marion Koopmans, viroloog aan het Erasmus MC, verwacht van niet. ,,Er zijn in zo'n vroeg stadium maatregelen genomen, dat we denken dat een grote uitbraak uitblijft. Natuurlijk kan de mest van de trekvogels onder iemands laarzen zitten en alsnog in een kippenstal terecht komen óf kan een muis het virus overbrengen, maar die kans lijkt klein." Het griepvirus werd volgens Koopmans snel ontdekt door afnemen van monsters van wilde én dode vogels.

4. Wat merken we in de supermarkt van die maatregelen?
Voorlopig niks. Zo lang geen vervoersverbod voor kippen en eieren geldt, zoals in 2014, worden kippen gewoon geslacht en winkelschappen gevuld.

5. Wat betekent dit voor boeren?
Grote onzekerheid. Eerdere uitbraken van vogelgriep kostten de pluimveesector tientallen miljoenen euro's. In 2003 werd eenderde van de pluimveestapel geruimd; 1.300 boeren verloren al hun kippen. In 2014 ging het om 'slechts' vijf bedrijven, maar veel meer boeren werden getroffen door het vervoersverbod voor kippen en eieren.

6. Wat als je een dode vogel vindt?
Niet aanraken, adviseert de NVWA. Hoewel er volgens de overheid geen aanwijzingen zijn dat mensen met de H5N8-vogelgriep besmet kunnen raken, is dat ook niet geheel uit te sluiten. Het Dutch Wildlife Health Centre roept op om melding te maken als het gaat om meerdere dode of zieke vogels op één plek.

Lees verder onder de foto.

Kippenboer Pieter Franken uit het Flevolandse Swifterbant met zijn gezin. © AD

Nog vóór de ophokplicht werd afgekondigd vorige week, had boer Pieter Franken uit het Flevolandse Swifterbant al een rood-wit lint gespannen op zijn erf. Niemand komt ongemerkt bij zijn kippen. Boer Franken is als de dood dat zijn bedrijf wéér wordt getroffen door de vogelgriep. Al twee keer werden zijn kippen geruimd, eerst in 2003 in Barneveld en later in 2014 in Swifterbant.

Beide keren hebben diepe indruk gemaakt, vertelt hij. ,,Het is een rouwproces waar je doorheen moet." De eerste keer was er geen twijfel: zijn kippen waren ziek. Ze snakten naar adem, aten slechter en vielen bij bosjes dood neer, beschrijft hij. ,,Voor hen was ik blij dat het over was, maar die tweede keer.... De kippen hadden een laagpathogene griepvariant, die gevaarlijk kón worden. Tegen de tijd dat ze werden geruimd, waren ze er eigenlijk alweer bovenop. Toch werd de hele stal vergast."

De oorverdovende stilte vergeet hij nooit meer. ,,Het was muisstil." De boer leed in 2014 50 à 60 duizend euro schade. ,,De dieren krijg je wel vergoed, maar de leegstand niet. Ook moet je alles schoonmaken en heb ik melk van mijn koeien moeten laten weglopen. Dit keer doe ik alles wat er in mijn vermogen ligt om de vogelgriep buiten de deur te houden."

Vrachtwagens komen zijn terrein enkel op wanneer zij eerst hun banden hebben ontsmet. Zelf neemt Franken bij elk bezoek aan zijn kippen eerst een douche, die hij speciaal bij zijn stal heeft laten bouwen. ,,Ja hoor, alles gaat uit, zelfs mijn onderbroek. Pas in de stal kleed ik me weer aan. Op deze manier maak ik de kans op besmetting zo klein mogelijk." Buitenstaanders komen niet zomaar zijn erf op, maar op verjaardagen wordt dat een dilemma, weet hij. ,,Mijn vrouw is in december jarig. Of we dat vieren, zien we tegen die tijd wel. Eerst gaan we spannende weken tegemoet."