Prestaties tientallen verpleeghuizen onder de maat

Een groot aantal verpleeghuizen kan de zorg voor ouderen niet goed aan. Dat concludeert de Inspectie voor de Gezondheidszorg in een rapport over 150 verpleeghuisinstellingen. Staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) noemt de situatie er onacceptabel en wil dat de verpleeghuizen verbeteren of sluiten. De Tweede Kamer wil een debat over de toestand.

Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© anp

Over elf van de instellingen zijn de zorgen zeer groot. Nog eens 38 verpleeghuizen doen het ook niet goed genoeg en blijven onder scherp toezicht staan van de inspectie.

De inspectie heeft het afgelopen jaar extra toezicht gehouden op de 150 verpleeghuizen. Een derde daarvan heeft te weinig oog voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg en weet zich niet goed te verbeteren.

Fouten
Bijna de helft meldt fouten niet of gebruikt deze informatie niet om de kwaliteit te verbeteren. In bijna 60 van de 150 instellingen voert het verplegend personeel geen tweede controle uit bij het toedienen van risicovolle medicijnen.

Medewerkers bleken wel erg betrokken en hadden aandacht voor de ouderen. Maar de kennis van het personeel is vaak onvoldoende, bijvoorbeeld over de omgang met dementie. In bijna 40 procent van de verpleeghuisinstellingen werkt het personeel niet volgens de protocollen en richtlijnen.

Quote

Onze ouderen verdienen de best mogelijke zorg

Staatssecretaris Martin van Rijn (Zorg)
Volledig scherm
Staatssecretaris Martin van Rijn. © ANP

Complexer
Positief is dat de grote meerderheid van de verpleeghuizen ervaringen en klachten van ouderen en hun familie gebruikt om de zorg te verbeteren.

Volgens de inspectie is de zorg voor de ouderen in verpleeghuizen steeds complexer. Dat komt doordat mensen steeds langer thuis blijven wonen. Ze mankeren steeds meer op het moment dat ze naar een verpleeghuis gaan en hebben dus meer en ingewikkelder zorg nodig. De IGZ concludeert dat veel instellingen daar nog niet klaar voor zijn.

Opnamestop
Van Rijn schrijft vandaag aan de Tweede Kamer dat een speciaal interventieteam wordt ingezet dat geen enkele maatregel schuwt. Het kan gaan om het vervangen van bestuurders en andere leidinggevenden, een opnamestop of zelfs sluiting van een verpleeghuis.

Van Rijn had de inspectie gevraagd om te rapporteren over waar het niet goed gaat. ,,Onze ouderen verdienen de best mogelijke zorg'', aldus de staatssecretaris. Van Rijn wil ook dat mensen weten hoe goed de verpleeghuiszorg is in hun buurt. ,,Daarom is afgesproken dat vanaf 2017 per locatie openbaar wordt hoe een verpleeghuis presteert.''

Niet de manier
Volgens de organisatie van zorgondernemers ActiZ is ingrijpen niet de manier. ,,Straffen helpt sowieso niet. De instellingen moeten juist hulp en ondersteuning krijgen. Er moet niet bezuinigd, maar juist geïnvesteerd worden'', zegt een woordvoerster.

Volgens de belangenbehartiger hebben zorgorganisaties vooral in grootstedelijke gebieden moeite met het vinden van voldoende gekwalificeerd personeel. Anderen hebben door bezuinigingen onvoldoende financiële middelen om te investeren in noodzakelijke aanpassingen van hun gebouwen, om te voldoen aan de zwaardere zorgvraag van hun cliënten.

Spoeddebat
VVD'er Sjoerd Potters wil nog deze week een spoeddebat met Van Rijn. Hij is enorm geschrokken en vindt het van groot belang dat er nu wordt ingegrepen. ,,Daarbij is voor ons helder dat het niet de bewoners zijn die moeten verhuizen als een instelling sluit, maar dat het management dan het veld moet ruimen.''

Oppositiepartijen willen dat er onder meer extra geld gaat naar de medewerkers van de verpleeghuizen. ,,Investeer in personeel", twittert Carla Dik-Faber van de ChristenUnie. Ook D66 vindt dat noodzakelijk ,,Het grote knelpunt zit bij de personeelsbekwaamheid, er wordt te weinig geïnvesteerd in meer en beter personeel'', aldus Vera Bergkamp.

'Kwart verpleeghuizen lijdt verlies'
Een kwart van de Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen sloot vorig jaar met verlies af. Een jaar eerder was dit ongeveer een vijfde van de zorginstellingen. Dat blijkt uit een analyse van inkoopvereniging Intrakoop en accountantskantoor Verstegen.

De resultaten staan vooral onder druk door een daling van de tarieven én het aantal cliënten. Het bedrijfsresultaat in de sector halveerde vorig jaar, van 242 miljoen euro in 2014, tot 122 miljoen.

Besparen
De onderzoekers stellen vast dat zorginstellingen besparen op (vast) personeel en steeds minder investeren in gebouwen en voorzieningen. Toch lukt het de verpleeghuizen niet om te besparen op de zorg. De zorg- en behandelingskosten per patiënt zijn vorig jaar zelfs iets toegenomen. Vooral de grotere zorgorganisaties en instellingen die relatief veel thuiszorg leveren hebben het zwaar.

Het overhevelen van zorgtaken van de rijksoverheid naar gemeenten begin vorig jaar heeft volgens Intrakoop ingrijpende financiële consequenties voor de sector gehad. Daardoor moesten er reorganisaties worden doorgevoerd en gingen zorginstellingen zelfs failliet. Intrakoop voorziet dat er dit jaar nog meer zorginstellingen omvallen.

De onderzoekers analyseerden de jaarcijfers van bijna vierhonderd organisaties werkzaam in verpleging, verzorging en thuiszorg. Intrakoop is een inkoopcoöperatie voor zorginstellingen en heeft ongeveer zeshonderd leden door het land.