Volledig scherm
Ouders Laura Kwak (l) , Roswitha Abraham en Wieneke Gunneweg in hun vrijeschool. © Marco de Swart

Zelf vrije school oprichten wint snel aan populariteit

Ouders nemen vaker het heft in handen om scholen op te richten of over te nemen. Ze zijn ontevreden over het aanbod of zien dit als laatste kans om een school te behouden.

Quote

Een gemengde school die het redelijk doet, is moeilijk te vinden

Laura Kwak

Het animo groeit om zelf een school op te richten, merken deskundigen. Op tientallen plekken in het land staan scholen die recent door vaders en moeders zijn neergezet. Daarnaast zijn nog eens tientallen ouderclubs bezig om een alternatief voor hun kinderen te verwezenlijken.

De Vereniging van vrijescholen telde 35 initiatieven in de afgelopen drie jaar. In elf situaties heeft de school de deuren al geopend. De Verenigde Bijzondere Scholen (VBS) kreeg het afgelopen jaar zo'n tien hulpvragen binnen en in het Netwerk Democratische Scholen lopen nog vijf projecten. Ouders komen met vernieuwende scholen, omdat ze ontevreden zijn over het bestaande aanbod.

Schooldeuren sluiten
Dan zijn er nog de Verenigde Zelfstandige Dorpsscholen waarin ouders knokken voor het voortbestaan van de laatste school in een dorp. De vereniging kan pas volgend jaar met een experiment beginnen, waarin ze scholen verzelfstandigt en overneemt. Maar voorzitter Jan Schuurmans Hess merkt dat ook in andere plaatsen ouders opstaan om te voorkomen dat de schooldeuren sluiten. ,,Ik kreeg alleen al de laatste twee weken van zes ouders telefoontjes met vragen,'' zegt hij.

De Vrije School Rotterdam-West is het tweede schooljaar ingegaan. Ouders konden geen geschikte school voor hun kinderen vinden. De bestaande vrijescholen kampten met wachtlijsten of waren niet in de buurt. Scholen die wél in de wijk stonden, waren óf zwart óf wit. ,,Een gemengde school die het redelijk doet, is moeilijk te vinden. Maar als bewoner van een diverse stad wil je je kind laten kennismaken met alle culturen", verklaart Laura Kwak. En dus besloten ze zelf een school te stichten: een vrije, met veel aandacht voor natuur en diversiteit.

Quote

Het piept en kraakt in het onderwijs­be­stel

Rob Martens, hoogleraar Onderwijsvernieuwing

Fonkelnieuw
Vorig jaar augustus beleefden zo'n 50 kinderen hun eerste dag op de fonkelnieuwe basisschool. In drie kleuterklassen en één groep 3. Nu, ruim een jaar later, gaan al ruim 120 kinderen naar de nieuwe basisschool. Er is al een wachtlijst, want de school kan en wil niet te snel groeien. De komende maanden komt er een vijfde kleuterklas bij, een zesde volgt in het nieuwe jaar.

Dat het zo ver zou komen, hadden de ouders niet zien aankomen. Begin 2014 bezochten ze een informatieavond van een aantal enthousiaste initiatiefnemers vanuit het vrijeschoolonderwijs. Die wilden peilen of er interesse was voor meer vrijeschoolonderwijs in de stad. De boodschap aan het einde van de avond verraste de ouders: als je dit wil, moet je zelf aan de slag. ,,Ik dacht echt: oh, moeten we zélf iets doen? Wat dan?", herinnert Roswitha Abraham zich.

In de zoektocht naar de geschikte school belandden ze in een achtbaan. Want ga er maar aan staan: ze moesten zelf ontdekken hoe ze een school konden opzetten. Toch valt bij deze ouders geen spijt te bespeuren. 'Hun' vrijeschool is precies wat ze voor de toekomst van hun kinderen willen. ,,Het is magisch om hier rond te lopen", omschrijft Abraham.

Toetsdruk
,,Het piept en kraakt in het onderwijsbestel'', constateert Rob Martens, hoogleraar Onderwijsvernieuwing. Ouders willen meer dan de traditionele scholen hun kinderen kunnen bieden. Ze zijn bijvoorbeeld ontevreden over de toetsdruk. Bovendien zien ze de samenleving snel veranderen, maar lijken scholen in de tijd te blijven hangen. Martens: ,,Scholen ervaren die druk van ouders ook en zijn meer aan het nadenken over vernieuwingen.''

Dat ouders het heft in eigen handen nemen, past in deze tijd, zegt Menno Fenger, hoogleraar Governance en Institutionele Dynamiek van Moderne Verzorgingsstaten. ,,Burgers vinden dat het onderwijs, maar ook kinderdagverblijven en woningcorporaties, te ver van hen afstaan. Ze willen zelf inhoud kunnen geven aan dergelijke belangrijke zaken", betoogt hij. Met sociale media is het makkelijker geworden: ,,Zielsverwanten kunnen elkaar eenvoudig vinden en de krachten bundelen."

Het lukt niet alle ouders om daadwerkelijk een school op te richten, omdat de eisen voor bijvoorbeeld leerlingaantallen hoog zijn. Zeker voor wat betreft de middelbare scholen krijgen de nieuwkomers nauwelijks een voet aan de grond. Het ministerie van Onderwijs is bezig om de regels bij te stellen.