Volledig scherm
Arnhemse Montessorischool © Koen Verheijden

180.000 scholieren verlaten groep 8: zijn jullie klaar voor de grote stap?

SchoolkeuzeDe grootste groep scholieren zal ook dit jaar naar het vmbo gaan, vaak ondanks wat reserves bij hun ouders. Vragen voorafgaand aan de keuze voor het voortgezet onderwijs.

Het is vaak de eerste grote verandering in hun leven. ,,Het lijkt me leuk, maar ook spannend, al die nieuwe kinderen’', zegt Kobus (11) van de Arnhemse Montessorischool. Zijn klasgenoten Jasper (11) en Myrthe (11) knikken en voegen eraan toe dat je meer huiswerk krijgt en goed moet plannen. ,,Je kunt niet zomaar een uur op je telefoon zitten.’’

Binnenkort zullen zo’n 180.000 Nederlandse brugklassers in spe hun middelbare school kiezen. Op de Arnhemse Montessorischool praten ouders, leerlingen en leerkrachten over de aanstaande keuze.

Sabine, moeder van Jesper, reageert op de trend dat scholen zich profileren met sport of cultuur, als talentschool, technasium of BYOD-onderwijs (Bring Your Own Device, met extra aandacht voor digitale wijsheden): ,,Het is leuk als scholen zich profileren’', zegt ze, ,,maar het belangrijkste is dat mijn zoon een goed gevoel heeft bij zijn school.’' Jesper (11): ,,Soms vindt mijn moeder een school niet zo leuk en ik juist wel.’’

,,Ik heb gemerkt dat het per kind verschilt waar het zich prettig voelt’’, zegt moeder Lisa. Ze heeft al ervaring in haar gezin, met kinderen op het voortgezet onderwijs (vo). ,,Het is fijn als ze niet ver hoeven te fietsen, maar bij ons kiest het kind zelf.’’

Volledig scherm
Myrthe, Jasper en Jesper © Koen Verheijden

Het juiste niveau

Landelijk gaat de grootste groep leerlingen naar het vmbo. In het vorige schooljaar zat rond de 44 procent van de leerlingen in leerjaar drie op de havo of het vwo. Zo’n 50 procent ging naar het vmbo, waarvan ruim de helft vmbo-t volgde, ofwel de theoretische leerweg. In sommige brugklassen hoor je na een vmbo-advies nogal eens pesterig commentaar als ‘dadelijk wordt hij nog loodgieter’ of ‘dan komen ze bij buitenlanders in de klas’. Maar het gaat om leerlingen die straks welkom zijn in de maatschappij en gewild op de arbeidsmarkt.

,,Als ik vmbo adviseer, vinden sommige ouders dat jammer’', zegt Hans Dirksen, leerkracht in de bovenbouw van dezelfde basisschool in Arnhem. Hij deelt hun zorgen niet. Los van het feit dat loodgieters keihard nodig zijn en die ‘buitenlanders’ vrijwel altijd de Nederlandse nationaliteit hebben, bestaat er een onvolledig beeld van het type onderwijs. Ouders projecteren hun eigen verwachtingen van een ‘hoger’ niveau op hun kind, alsof het kansen misloopt. Dirksen: ,,Als je de lat te hoog legt en het gaat mis, lijkt mij dat een knauw voor het zelfvertrouwen van het kind.’’

Volledig scherm
Soms hebben ouders zorgen als meester Hans vmbo adviseert. Niet nodig, vindt hij. © Koen Verheijden

Vervolgstudie

Vmbo is de eerste trede van het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Van de afgestudeerden van een mbo-opleiding heeft ruim de helft na anderhalf jaar een betaalde baan. Voor jongens geldt dat net iets vaker dan voor meiden. Dat klinkt misschien niet zo indrukwekkend, maar let op: ruim een derde van de mbo-afgestudeerden kiest een vervolgstudie; vrouwen doen dat iets vaker dan mannen. Van de hbo-afgestudeerden heeft vervolgens ruim zeven op de tien na anderhalf jaar een baan, vrouwen iets vaker dan mannen. Hier studeert bijna één op de zeven door op de universiteit. Kortom, de meeste vmbo’ers belanden via vervolgonderwijs al snel op de juiste plek.

Bubbels

Bij de overheid leven andere zorgen. Steeds vaker zijn vmbo, havo of vwo gevestigd in aparte gebouwen, waardoor kinderen met verschillende achtergronden en niveaus elkaar minder vaak tegenkomen. De Onderwijsraad stelde onlangs in een rapport dat de segregatie toeneemt, waardoor het onderwijs ‘beperkt kan bijdragen aan sociale samenhang in de samenleving’. Eerder dit jaar sprak de Onderwijsinspectie al haar zorg uit over het ontstaan van ‘bubbels van gelijkgestemden’.

Van de basisschool in Arnhem naar het voortgezet onderwijs in het Gelderse Dieren. Daar, op Het Rhedens, een school voor vmbo, mavo, havo en vwo, zijn leerlingen, ouders en docenten ook druk met de keuze die eraan komt. Mavo? Dat was toch juist opgegaan in het vmbo? ,,Voor veel ouders klinkt de term mavo vertrouwd’', verklaart afdelingsleider Yvonne Boelman de herintroducie. ,,Soms zit er voor ouders een negatieve klank aan ‘vmbo’. Maar of het nu gaat om praktijkgericht onderwijs, zoals kader of basis, of om mavo, vmbo-t dus, wat is er mis mee?’’

Quote

Onze school is een samenle­ving in het klein

Yvonne Boelman, afdelingsleider, Het Rhedens

Bundeling van schooltypen

Diverse niveaus onder één dak, je ziet het minder vaak, maar het heeft aantrekkelijke kanten. ,,Ik vind het goed, want dan zie je dat de kinderen niet veel verschillen van elkaar’', zegt Julia (12), leerling in de havo/vwo-brugklas. En Marit (12), mavo/havo-brugklas: ,,In de pauze zit ik bij vriendinnen van wie een paar vmbo-kader en een paar vmbo-basis doen. We fietsen vaak samen naar school.’' De bundeling van schooltypen wordt dus ervaren als een voordeel. Afdelingsleider Boelman: ,,We zijn een samenleving in het klein. De bedoeling is dat we op een goede manier met elkaar samenleven en leren.’'

‘Buitenlanders’

,,De laatste jaren zien we meer kinderen met een achtergrond van vluchteling’', zegt Boelman. ,,Het is mooi om te zien hoe hard deze kinderen hun best doen en hoe gemotiveerd ze zijn. Dat heeft een positieve invloed op de rest van de klas.’'

Op 10 procent van de scholen slaagt 85,9 procent van de leerlingen en 20 procent van de scholen haalt minimaal een slagingspercentage van 89,5. Bij 75 procent van de middelbare-schoolvestigingen slaagt minimaal 96,8 procent van de eindexamenkandidaten. Leerlingen met een niet-westerse migratieachtergrond slagen gemiddeld minder vaak voor hun eindexamen. Soms zijn ouders bang dat deze groep een negatieve invloed heeft op de prestaties van de andere kinderen.

,,Volgens mij heeft dat geen invloed en houd je gewoon je eigen tempo aan’', zegt Marit. Susan Thijssen (32), docent Nederlands op Het Rhedens: ,,We proberen iedereen zo goed mogelijk te helpen op zijn eigen niveau. De zwakke kinderen zullen wat meer aandacht krijgen, maar de anderen worden echt niet vergeten.’'

Tekst gaat verder onder het kader..

1 miljoen
In het schooljaar 2017-2018 telt Nederland 1427 scholen in het voortgezet onderwijs en 338 schoolbesturen. Ruim 97.000 docenten zetten zich in voor bijna een miljoen leerlingen.

8000
euro: bedrag dat de overheid ongeveer betaalt per leerling per jaar.

5,7%
van de leerlingen van het voortgezet onderwijs bleef in 2017 zitten. Sinds 2015 is er sprake van een lichte stijging. Op basisschool en VO samen blijft bijna de helft van alle leerlingen minimaal één keer zitten. Op het VO is de kans op doubleren ruim tweemaal zo groot.

6,8
Het gemiddelde cijfer voor het centraal examen is gelijk gebleven. In de leerweg van het vmbo waar veel praktijkonderwijs wordt gegeven, dus bij basis of kader, is het gemiddelde cijfer iets gestegen naar een 6,8. Op de havo is het iets gedaald, naar een 6,3.

Open dagen

Als uit schoolprestaties en adviezen blijkt op welk niveau een kind waarschijnlijk het meest tot zijn recht komt, begint de ontdekkingstocht langs scholen. ,,Als je tijdens een open dag denkt: dit is wel wat, kom dan ook eens op een gewone schooldag’', adviseert Michiel Spee, vmbo-docent op Het Rijks in Nijmegen. ,,Tijdens een open dag organiseren veel scholen minilesjes, maar die geven niet per se een betrouwbare indruk. En dan nog iets: wat voor het ene kind de perfecte school is, is dat voor het andere misschien niet. Luister daarom niet naar een broer of zus die al op de school zit, ook al is het niet echt praktisch als je kinderen naar verschillende scholen gaan.’’

Waar moet je op letten?

Open dagen

1. Maak van tevoren een vragenlijstje.

2. Bedenk aan wie je de vragen stelt.

3. Laat je niet afleiden door verkooppraatjes.

4. Schiet ook leerlingen en andere ouders aan.

5. Praat met leden van de ouderraad, als die er is.

6. Ga ook op je gevoel af; hoe ervaar je de sfeer?