Volledig scherm
© Mark Reijntjens

Doe als de oermens, blijf op elke leeftijd meedoen

Op de werkvloerHeb je het geluk om ouder te worden, dan zit, gek genoeg, veel tegen. Als 40-plusser word je vaak gepasseerd voor bijscholing. Als vijftiger ben je opeens de bedrijfsdino. Vooral omdat de zestigers al als een irritante oude vlek stevig uit de werkvloer zijn weggeboend.

Zelfs de ouderen die vrijwillig vertrekken, blijven ontredderd achter. Want wie net met pensioen is, heeft vaak het gevoel dat hij fout geparkeerd staat. Gepensioneerden voelen zich volgens onderzoeken minder gezond. Sommige studies raden daarom een afbouwperiode aan. Er is zelfs het advies dat een paar uur per week blijven werken je gezondheid beter op peil houdt.

In het regenwoud weten ze er alles van: daar gaan ze nooit met pensioen. De vrouwen verdelen er hun leven tussen tuinbouw, eten bereiden en de kids. Mannen, zeker bij redelijk geïsoleerd levende stammen, worden productiever naarmate ze langer leven. De hardwerkende regenwouder blijkt zijn economische piek pas als dertiger en veertiger te krijgen. Ervaring en vaardigheden zijn voor deze jagers belangrijker dan fysieke kracht alleen.

Andere apen dan de mens, en zelfs veel andere zoogdieren, pieken op veel jongere leeftijd. Zo bezien zijn wij grotendeels de uitzondering als het gaat om oud pieken in voedselverzamelend werk. (Grotendeels, want orka's doen ook aan leeftijdsbewust loopbaanbeleid).

Middelbare oerwoudmannen maken wél een carrièreswitch. Ze schieten geen apen of herten meer. Zwaar beroep tenslotte, en vaak meer dan een achturige werkdag. Ze gaan over op de minder zware tuinbouw. Oudere mannen én vrouwen werken zo tot op hoge leeftijd lekker door. Niemand zet ze aan de kant. Ze zorgen nog steeds voor voedsel en jongeren vragen graag advies. Met hun levenservaring stijgt hun sociale status. Het evolutionaire doel van oud worden is wellicht dat we in verschillende levensfasen belangrijk zijn voor de - ook economische - gemeenschap in het oerwoud.

Op kantoor gelden deze wetten van de jungle opeens niet meer. Maar met de vergrijzing krijgen we een nieuwe kans. Dus moeten we schakelen van 'we moeten langer doorwerken' naar 'we willen graag dat je in elke leeftijdsfase blijft meedoen'. Ik bepleit geen revolutie. Dit is evolutie.

  1. Ik ben ontzettend blij dat er ongelijkheid is

    Ik ben ontzettend blij dat er ongelijkheid is

    Laat ik hier heel duidelijk over zijn: ik ben ontzettend blij dat er ongelijkheid is. Ik zou niet willen leven in een land waarin iedereen evenveel heeft. We zijn nou eenmaal ongelijk. Volgens psychologen bereiken we de hoogste staat van geluk terwijl we het beste uit onszelf proberen te halen. Inkomen is niet zaligmakend, maar het vooruitzicht van meer inkomen is een belangrijke drijfveer voor mensen om hun best te doen. Vraag je maar eens af waarom jij iedere dag naar je werk gaat en wat je zou doen als je het geld kreeg...precies, lekker apathisch zappen op de bank. Zonder het vooruitzicht op meer door hard te werken verdwijnt de energie die alles draaiende houdt in de wereld, ook onze levenslust. Maar daarbij zijn twee cruciale mitsen: ongelijkheid van uitkomsten stimuleert alleen als de káns op een zo hoog mogelijke plek op de sociale ladder wél gelijk is. Onbelemmerde toegang tot onderwijs en arbeidsmarkt is daarvoor een must. De tweede en misschien nog wel belangrijker is dat er procedurele gelijkheid moet zijn. De allerarmsten (ook in Nederland) moeten systematisch meer moeite doen om de gewoonste zaken in het leven te regelen. Rijke mensen en bedrijven sluizen hun vermogen met gemak uit het zicht van de belastingdienst. Zo wordt ongelijkheid onrechtvaardig.