Volledig scherm
. © AD/Mark Reijntjens

Extra geld, ga je daar harder van werken?

Op de werkvloerEcht alles wordt uit de kast gehaald om ons productiever te laten werken. Eerst moesten we klussen door elkaar klutsen via multitasken, daarna kwam de diepe focus op één klus. Zo worden we van de ene naar de andere mode gemanaged. Maar gewoon extra geld naar de werkvloer schuiven en dan een tandje erbij, helpt dat niet het beste?

Stukloon, dat werkt. Betaal je plukkers per kist appels, dan gaat de productiviteit soms wel met twintig procent omhoog. De plukkers krijgen loon naar werken. En dat effect is blijvend omdat werknemers in de boomgaard zelf invloed hebben op hun prestatie.

Stukloon is daardoor zowel eerlijk als motiverend, weet onderzoeker Arjan Non van de Universiteit Maastricht. Maar buiten de boomgaard gelden volgens deze econoom andere regels. Veel werk is ingewikkeld, personeel moet goed opgeleid zijn, en prestaties zijn moeilijk te meten. Niet stukloon maar salaris zou dan moeten helpen om mensen te belonen, te behouden en samen elke dag opnieuw te oogsten. Probleem is dan wel het nogal mistige verband tussen geld en motivatie.  

Economen proberen daar meer zich op te krijgen door met geld te smijten. Kijk even mee met dit experiment. Wetenschappers huurden studenten in als flexkracht. Ze lieten ze data invoeren. Halverwege kreeg een groep flexwerkers een biljet van vijf euro. Dat motiveerde blijkbaar. De werklust steeg met vijf procent. Een vergelijkbare groep kreeg een persoonlijk bedankkaartje.

Productiviteit
Dat motiveerde blijkbaar net zo goed. De productiviteit steeg hier ook met vijf procent. Gaf je mensen het bedankje en ook vijf euro, dan gebeurde er niet veel bijzonders. Maar wat gebeurde er als je het mooie bedankje én die vijf euro kreeg, in de vorm van een origineel gevouwen biljet? Dan werkten de mensen zelfs tien procent harder, vertelt econoom Arjan Non.   

Het deed hem denken aan een andere proef met geld en motivatie. Hier was er een groep geld kreeg. Een andere groep kreeg bij het werk een thermoskan van dezelfde waarde. Tenslotte kon een groep kiezen tussen de mooi verpakte thermoskan en geld. De groep die enkel geld kreeg, reageerde niet positief. De groep die kon kiezen, werkte net zo hard als de groep die de thermoskan ontving. 

De les? Bij motivatie op het werk is het de aandacht die telt, zegt Arjan Non. Schokkend als je er over nadenkt. Tegenwoordig wordt alles uit de kast gehaald in de jacht op harder werken en hogere productiviteit. Juist het meest motiverende managementmiddel wordt te vaak op de werkvloer genegeerd. Aandacht.