Volledig scherm
© ANP

Waarom Oranje na 2020 weer tot de wereldtop zal behoren

Het is slechts een theorie, maar het zou zomaar kunnen dat Nederland de zure appel bijna achter de kiezen heeft. Nog eventjes doorbijten dus. Op het EK in 2020 kan er plotseling een schitterend licht aan de horizon schijnen.

Door David Hessing

Inderdaad, we zijn nog niet geheel kansloos voor het WK volgend jaar. Als Zweden verzuimt veel goals te maken tegen Luxemburg, en wij een paar dagen later ruim van de Scandinaviërs winnen, is er nog een mogelijkheid dat we ons plaatsen voor de play-offs. Wanneer we dan vervolgens over twee duels afrekenen met - pak 'm beet - Portugal of Italië, mogen we afreizen naar Rusland. 

Volledig scherm
Quincy Promes en Arjen Robben balen na de vernedering tegen Frankrijk. © ANP

Dat zijn nogal wat mitsen, maren en kleine wonderen. En zelfs dan, als het balletje telkens goed valt, ligt het in de lijn der verwachtingen dat we komende zomer na een mislukte poulefase met de staart tussen de benen weer op het vliegtuig stappen.

Wat tijdens de dramatische kwalificatieperiode van het EK 2016 al werd gevreesd, is het afgelopen jaar een pijnlijk feit geworden. Het huidige Oranje is op z'n best van het niveau Zweden, Oostenrijk en Ierland. Op een redelijke dag kunnen we thuis winnen van Bulgarije, op een mindere dag worden we afgeschminkt en te kijk gezet in Frankrijk.

In Zweden, Oostenrijk en Ierland leven ze al vele jaren met deze wetenschap, maar voor Nederland is dit even wennen. Zeker voor de wat jongere Oranjefans; zij die de 'donkere' periode in de eerste helft van de jaren tachtig niet hebben meegemaakt.

Het Nederlands voetbal kent de afgelopen decennia zeer overzichtelijke cyclussen als het op talentvolle generaties aankomt. Om de acht jaar staat er een groep jonge spelers op die Oranje jarenlang bij de hand nemen. In de recente geschiedenis is het slechts één keer voorgekomen dat dit niet het geval was. En - u raadt het al - daar plukken we op dit moment de bittere vruchten van.

EK 1988

Volledig scherm
De lichting van 1988, met onder anderen Marco van Basten, Ronald Koeman, Frank Rijkaard en Ruud Gullit. © ANP

Laten we het zo succesvolle EK 1988 als startpunt nemen. Voor Marco van Basten, Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Ronald Koeman was dit het eerste eindtoernooi waar ze aan deelnamen. Deze generatie topspelers haalde in de daaropvolgende jaren de tweede ronde op het WK 1990, de halve finale op het EK 1992 en de kwartfinale van het WK 1994. Oftewel: eindtoernooien werden moeiteloos gehaald, poulefases werden soepeltjes overleefd.

EK 1996

Volledig scherm
De lichting van 1996, met onder anderen Clarence Seedorf, Patrick Kluivert en Edgar Davids. © ANP

Acht jaar later, op het EK 1996 mocht een nieuwe generatie hun eerste eindronde afwerken. Een voornamelijk op Ajax-successen gestoelde generatie, met spelers als Patrick Kluivert, Edgar Davids en Clarence Seedorf. Maar ook Phillip Cocu en Jaap Stam waren er in 1996 voor de eerste maal bij. Deze lichting nam - net als die van 1988 - het Nederlands elftal jarenlang bij de hand. Op het WK 1998 en het EK 2000 werd met prachtig voetbal de halve finale bereikt.

EK 2004

Volledig scherm
De lichting van 2004, met gebroerderlijk gehurkt op een rij: Johnny Heitinga, Arjen Robben, Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart. © ANP

Opnieuw duurde het acht jaar voor de nieuwe generatie op de deur bonsde. Op het EK 2004 mochten Wesley Sneijder, Arjen Robben, Rafael van der Vaart en Johnny Heitinga voor de eerste maal hun opwachting maken in de selectie van een eindtoernooi. Robin van Persie en Nigel de Jong, die er destijds net buiten vielen, mogen we eveneens in deze lichting plaatsen. Deze generatie was van uitzonderlijke kwaliteit: tweede ronde WK 2006, weergaloze wedstrijden op het EK 2008 en natuurlijk de WK-finale in 2010.

EK 2012

Volledig scherm
De lichting van het EK 2012 bestond onder anderen uit Kevin Strootman, Jetro Willems en Luciano Narsingh. © ANP

Maar toen kwam het EK 2012. Waar de selecties van 1988, 1996 en 2004 overstroomden van het talent, was in 2012 de jeugdige aanwas vele malen minder. Dat mogen we met terugwerkende kracht wel constateren. De spelers die in 2012 de eerste keer naar een eindtoernooi mochten afreizen, spelers als Jetro Willems, Kevin Strootman, Luuk de Jong en Luciano Narsingh, hebben Oranje de afgelopen vijf jaar nou niet bepaald op sleeptouw genomen. Ook niet als je daar de namen Gregory van der Wiel, Ibrahim Afellay en Jordy Clasie bij optelt.

Toegegeven, aan de hand van de vorige lichting (Sneijder, Robben, Van Persie) en een Louis van Gaal in bloedvorm werd op het WK in Brazilië nog een fraaie derde plek gehaald. Maar daarna was er die pijnlijke vrije val. De laatste drie jaar heeft Oranje geen moment kunnen overtuigen. Nederland is afgegleden naar de B-categorie. Naar het niveau Zweden, Oostenrijk en Ierland dus.

Maar we zullen komen bovendrijven, dat heeft de geschiedenis telkens weer aangetoond. En als we deze cyclussen van acht jaar aanhouden, mag er uitgekeken worden naar het EK in 2020. Nogmaals, het is slechts een theorie, maar we mogen de hoop koesteren dat die generatie Oranje terug zal brengen aan de wereldtop. De huidige generatie gaat het hoe dan ook niet meer doen, daar lijkt iedereen wel van overtuigd. Nog even de laatste hapjes van de zure appel doorslikken dus.