Volledig scherm
Op de Stanleylaan in de Utrechtse wijk Kanaleneiland waren brandweerlieden het doelwit van omstanders. Dat gebeurde tijdens de hulpverlening na een aangestoken brand in een appartementencomplex. © Sem van der Wal

Hoe nu verder na autobranden en geweld tegen hulpverleners

Het regende rond de jaarwisseling en de weken daarvoor opnieuw autobranden in Utrecht. Zelfs onbemande vliegtuigjes zijn ingezet om verdachten op te sporen. Hoe gaat het nu verder met de brandstichters en met de belagers van hulpverleners? 

Hoeveel verdachten van brandstichting in auto’s zijn aangehouden?

Hiervoor zijn zes verdachten aangehouden, allemaal nog voor oudjaarsdag en een zelfs al in november. Vijf van hen zijn deze week voor de onderzoeksrechter verschenen. Die heeft in alle gevallen besloten het voorarrest te verlengen. Hierdoor zitten de verdachten van 17, 18 en 22 jaar oud uit Utrecht en een 23-jarige inwoner van Nieuwegein allemaal nog vast. Voor andere zaken zijn in de oudejaarsnacht tientallen arrestaties  verricht.

Zijn nu alle brandstichters opgepakt en in beeld?

Nee, zeker niet. Deze zes verdachten zaten tijdens de jaarwisseling al in de cel. Deze verdachten zijn dus zeker niet verantwoordelijk voor de negentien autobranden die plaatsvonden tussen 18.00 uur oudejaarsdag en 02.00 uur nieuwjaarsdag. Tijdens de laatste dag van 2018 en de eerste dag van 2019 werden helemaal geen aanhoudingen verricht voor autobranden. De politie hoopt deze brandstichters alsnog te vinden.

Worden achteraf nog weleens verdachten aangehouden dan?

Dat gebeurt niet vaak maar komt wel voor. In juni bijvoorbeeld hield de politie twee minderjarigen aan voor branden tijdens de voorgaande jaarwisseling in Hoograven. Dat gebeurde mede aan de hand van opgeslagen beelden en na een getuigenoproep. Tijdens deze jaarwisseling geschoten beelden kunnen later dus alsnog leiden tot aanhoudingen.

Maakten de onbemande vliegtuigjes boven Utrecht nog beelden?

Ja, en volgens burgemeester Jan van Zanen is die voor Nederland unieke inzet effectief geweest. Niet bekend is of de aanhoudingen verband houden met de inzet van deze vliegtuigjes met warmtebeeldcamera. Waar en wanneer de vliegtuigjes precies gevlogen hebben om brandstichters in beeld te krijgen, willen politie en gemeente niet zeggen. Opvallend is dat vrijwel alle aanhoudingen in Kanaleneiland waren.

Wat voor straf krijgen de brandstichters eigenlijk?

Dat verschilt per zaak en is mede afhankelijk van bewijs. In september vorig jaar bijvoorbeeld, werden twee jongens berecht die als 15- en 16-jarige een auto in brand staken in Overvecht. Zij kregen werkstraffen van 80 uur en 120 uur (40 voorwaardelijk) en moesten allebei 500 euro schadevergoeding betalen. Eerder kreeg een man 160 uur taakstraf en een maand voorwaardelijke gevangenisstraf voor het in brand steken van twee auto’s (in De Bilt). Maar deze zaken speelden niet tijdens de jaarwisseling, wanneer een strafverzwaring van 75 procent geldt. Overigens is ook al meermaals gebleken dat gebrek aan bewijs een veroordeling danig kan dwarsbomen.

Wat hebben de aanhoudingen van zaterdag en zondag opgeleverd?

Inzichten, volgens de politie. ,,Opvallend is dat ze allemaal van ongeveer dezelfde leeftijd zijn”, stelt de politie Midden-Nederland. Dat sterkt haar in de gedachte dat de daders gezocht moeten worden onder jeugdgroepen en dat niet bijvoorbeeld een pyromaan actief is. Verder is de politie content met de afschrikwekkende werking. ,,We kunnen nu het signaal afgeven dat je voor het in brand steken van auto’s wordt aangehouden.’’ Hoe het volgens de politie komt dat nu in tegenstelling tot voorgaande jaren wél heterdaad aanhoudingen zijn verricht? Dat zou komen doordat dit jaar bruikbare aanwijzingen van getuigen zijn binnengekomen. Daar komt bij dat agenten dit jaar zelf ook vaker op het juiste moment in de buurt van de juiste plek waren.

En hoe staat het met de belagers van brandweerlieden en agenten?

Alleen een 31-jarige man uit Nieuwegein is vooralsnog aangehouden voor het belagen van agenten in Lopik. Maar ook in IJsselstein, Houten en Breukelen waren hulpverleners doelwit. De brandweer raadt medewerkers aan om persoonlijk aangifte te doen van de zaken in Houten en IJsselstein. Die aangifte hebben brandweerlieden al gedaan rond de zaak op de Stanleylaan in Utrecht. Daarom zoekt de politie al actief naar de verdachten die afgelopen weekeinde brandweermensen sloegen en duwden en hen bestookten met vuurwerk tijdens de hulpverlening bij een brand. Onduidelijk is nog of ook agenten aangifte doen die in Breukelen en Lopik werden belaagd.

Gaat Utrecht nu door op de ingeslagen weg komende jaarwisseling?

Dat is nog niet bekend. Pas later deze maand wordt geëvalueerd wat heeft gewerkt aan de nieuwe werkwijze en wat niet. Waar op de ene hotspot vliegtuigen rondcirkelden, hebben op de andere bekende overlastplek potentiële daders al ruim voor de jaarwisseling veel persoonlijke aandacht gekregen om ontsporing te voorkomen. Verder zijn op een andere bekende overlastplek flexibele camera’s ingezet. Bij de evaluatie moet ook duidelijk worden wat er met de dit jaar gemaakte beelden gebeurt, welke kosten zijn gemaakt en wat komende jaarwisseling voor herhaling vatbaar is.

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht