Volledig scherm
© Flos Vingerhoets

Een levenstestament: alles wat je moet weten én doen

uitvaartspecialStel dat je een ongeluk krijgt en langdurig in coma raakt. Of dat je gaat dementeren. Wie regelt in dat geval je geldzaken? Of je nu alleen bent of met velen, wie neemt dan namens jou de belangrijke medische beslissingen?

Uitvaartspecial

Dit verhaal is onderdeel van onze uitvaartspecial. Alle verhalen vind je in de bijlage van je krant of in ons online dossier.

Lenie* is aan het dementeren. Met haar familie heeft ze amper contact en kinderen heeft ze nooit gekregen. Gelukkig heeft ze wel een jongere boezemvriendin die haar afspraken bij de kapper en pedicure regelt en kleding met haar koopt: Mieke*. Ze kennen elkaar inmiddels een jaar of vijftien en noemen zich elkaars pleegmoeder en -dochter.

Een paar jaar geleden is Lenie in een woonzorgcentrum gaan wonen, in de buurt van Mieke. Sindsdien is een nicht van Lenie haar zaken gaan regelen. Wanneer Mieke in de wandelgangen opvangt dat Lenie weer gaat verhuizen, stuurt ze het centrum een mail, in de hoop dat iemand met de familie in gesprek wil gaan over de kwestie. ‘Ik begrijp het niet. Hoe kun je een oude demente vrouw nog gaan verhuizen?’

Het antwoord is kort. ‘Ik heb uw brief in goede orde ontvangen. Zoals u zelf al schrijft, kunnen wij hier niets mee.’

Omslagpunt

En dat klopt. De situatie was anders geweest als Lenie een levenstestament zou hebben gehad, waarin ze Mieke had aangewezen als vertrouwenspersoon. ,,Wanneer iemand zonder levenstestament wilsonbekwaam wordt, kan het gebeuren dat iemand zich opwerpt’’, zegt Jolande van Loon, notaris bij Ploum in Rotterdam. ,,Of dat de rechter iemand aanwijst - en dat kan dan iemand zijn die je zelf niet zou hebben gekozen.’’

Maar weinig mensen weten wat een levenstestament is, laat staan dat ze er zelf één hebben. Van Loon: ,,Misschien is de term wat ongelukkig gekozen. Mensen verwarren het met een gewoon testament. Ze denken: dat is iets voor als ik er niet meer ben. Maar een levenstestament is er juist voor als je er nog wél bent, maar je niet meer in staat bent voor je eigen belangen op te komen. De vraag is: wie heeft dan de regie?’’

Wat is een goed moment om een levenstestament op te stellen? Van Loon: ,,Mensen die daarvoor komen, zijn altijd wel door iets getriggerd. Iemand heeft bijvoorbeeld in zijn directe omgeving meegemaakt hoe het kan misgaan. Het is moeilijk om met z’n allen rond een bed te staan en geen idee te hebben van wat degene in het bed wil. Meestal ligt het omslagpunt na de vijftig jaar - dan gaan mensen over dit soort zaken nadenken. Als je bijvoorbeeld ondernemer bent met een succesvol bedrijf, is het je verantwoordelijkheid tegenover iedereen die met je bedrijf te maken heeft dat je dit soort zaken goed regelt.’’

Uitzichtloos

Dat veel mensen een drempel ervaren om hun levenstestament op te stellen, begrijpt Van Loon wel. ,,Het dwingt je na te denken over wezenlijke vragen. Kies je voor actieve euthanasie of wil je een niet-behandelverklaring? En vaak schrikken mensen van de standaardformulering in het medische deel dat ‘je leven voltooid’ is. Die formulering is bedoeld als rugdekking voor artsen, zodat ze de behandeling kunnen staken als het lijden uitzichtloos is. Dus ja, je moet even over een drempel heen, maar het kan wel heel veel rust geven.’’

Quote

Kies je voor actieve euthanasie of wil je een niet-behandel­ver­kla­ring?

Jolande van Loon, notaris

Spijt

In haar testament heeft Lenie Mieke aangewezen als enige erfgenaam. Lenie heeft ook weleens voorgesteld schriftelijk te laten vastleggen dat Mieke haar zaken zou regelen als zij dat zelf niet meer zou kunnen, maar dat heeft Mieke altijd afgewimpeld. ,,Nee joh, doe niet zo gek, het is goed zoals het is.’’

Nu heeft Mieke daar spijt van, al is het de vraag of ze nog op tijd waren geweest. Wanneer een notaris vermoedt dat een cliënt aan het dementeren is, mag hij een akte niet laten passeren. Mieke kan nu niks anders dan zich met pijn in het hart bij de gang van zaken neerleggen.

* Om de privacy van de betrokkenen te beschermen is gebruikgemaakt van gefingeerde namen. Deze zijn bij de redactie bekend.