Volledig scherm
© Koen Verheijden

Waarom steeds meer mensen kiezen voor een natuurbegrafenis

UitvaartspecialDe natuurbegraafplaats is in opkomst. Nieuw is Koningsakker bij abdij Koningsoord, tussen Arnhem en de Hoge Veluwe. De zusters trappistinnen zien dat het goed is.

Uitvaartspecial
Dit verhaal is onderdeel van onze uitvaartspecial. Alle verhalen vind je in de bijlage van je krant of in ons online dossier.

Ze ligt er prachtig bij. Althans, het boomschildje dat de laatste rustplaats van de overledene markeert. In een glooiend landschap, omzoomd door bomen en abdij Koningsoord, zijn geen kruisen, zerken of stenen te zien, alleen enkele met herfstblaadjes bedekte boomschijven en lage begroeiing, waaronder wilde peen. Zuster Lieve, gekleed in stemmig habijt, pakt het bezoek bij de arm en wijst in de verte: ,,Kijk, vorige week wandelde ik hier ’s morgens vroeg toen er opeens een ree tussen de bomen opdook. Zó mooi!’’

Natuurbegraafplaats Koningsakker werd eind augustus geopend en behoort tot ‘nieuwe natuur’: tot voor kort waren de 17 hectare grond, grenzend aan sportcentrum Papendal, gevuld met maïsplanten. Het had nogal wat voeten in de aarde om het perceel te transformeren tot natuurbegraafplaats.

In eerste instantie waren de zusters trappistinnen zelf wat huiverig, vertelt zuster Lieve. In hun zoektocht naar een nieuwe bron van inkomsten (een eerder idee voor een nieuwe bedrijfstak, een likeurmakerij, sneuvelde nadat het te bewerkelijk bleek) stonden sommige zusters niet direct te springen toen het idee werd geopperd voor een natuurbegraafplaats bij de abdij. Zuster Lieve: ,,Wij staan midden in het leven, vormen een vitale gemeenschap. Sommige collega-zusters schrokken in eerste instantie van ‘al die doden voor de deur’. Toen we er langer over nadachten, vonden we een natuurbegraafplaats juist goed bij deze locatie passen. Wij hebben hier zeven gebedsdiensten per dag, daarin bidden we steevast voor de overledenen. Ze hebben een plek in ons leven. En het past ook bij de symboliek van onze orde: wij voelen een diepe verbondenheid met de aarde.’’

Kosten
De eenmalige kosten van een eenpersoonsgraf op Koningsakker bedragen 4250 euro, exact gelijk aan het tarief dat ‘concullega’ Heidepol (van de organisatie Natuurbegraven Nederland) rekent. Een eenpersoons urngraf (1 urn) op Koningsakker kost 2000 euro. Naast de kosten van het graf zijn er nog die van begraving (550 euro) of urn- of asbegraving (350 euro).

Volledig scherm
‘Na aanvankelijke schrik vonden we een natuurbegraafplaats goed bij ons passen’, zegt zuster Lieve. Rechts: Amber van Amsterdam. © Koen Verheijden

Eeuwig

Volledig scherm
Nederland,Arnhem,11-10-2019 natuurbegraafplaats Koningsakker. foto Koen Verheijden. © Koen Verheijden
Volledig scherm
© Koen Verheijden

Voor alle duidelijkheid: de trappistinnen regelen de begrafenissen niet zelf. Ze werken samen met de koepelorganisatie Natuurbegraafplaatsen van Waarde, die nog drie andere natuurbegraafplaatsen in Nederland beheert. Volgens Amber van Amsterdam, die spreekt namens Koningsakker, past de groeiende belangstelling voor blijvende grafrust bij de huidige tijdgeest. ,,Meer mensen krijgen belangstelling voor natuur, iedereen is bezig met duurzaamheid. Daarnaast speelt meer openheid rond de dood en begraven een rol, begrafenissen zijn minder een taboe-onderwerp.’’

En dus werd er ook openlijk gepraat over het omvormen van maïsvelden tot begraafplaats. Voordat Koningsakker z’n nieuwe bestemming kon krijgen, is het hele gebied minutieus onderzocht op mogelijk explosief materiaal uit de Tweede Wereldoorlog - begrafenissen en ontploffingen gaan nu eenmaal slecht samen. Bij de zoektocht werden enkele kleine handgranaten verwijderd. Restanten van loopgraven en een enkel schuttersputje werden bewust intact gelaten vanwege de historische betekenis van het gebied, dat een rol speelde bij de Slag om Arnhem.

Nu ook alle juridische procedures en bezwaren van omwonenden - niet alle buren waren blij met een begraafplaats - zijn afgerond, domineert op Koningsakker inmiddels de altijddurende grafrust. De graven worden dus nooit geruimd, en dat blijkt veel mensen (‘we hebben al ruim 500 belangstellenden’) aan te spreken. Ook de nabijheid van de zusters is een succesfactor. Zuster Lieve: ,,Het biedt mensen troost dat wij altijd in de buurt zijn. Wij hebben in de abdij een aantal gastenkamers waar bezoekers kunnen verblijven, daar wordt ook al gebruik van gemaakt. En het is gewoon een prachtig, stil gebied. Ook ‘gewone’ wandelaars, en wij, de zusters dus, genieten van deze omgeving.’’

Protheses

Volledig scherm
© Koen Verheijden
Volledig scherm
© Koen Verheijden

De zusters waken over iedereen, of je nu rooms-katholiek bent of niet. De begraafplaats biedt ruimte aan zeker 5000 overledenen. Volgend jaar verrijst er op Koningsakker nog een ontvangstruime waar eventueel een eenvoudige dienst kan worden gehouden. Inmiddels worden er ook rondleidingen gegeven voor belangstellenden.

Ondanks de behoefte bij ‘de consument’ is er ook verzet tegen natuurbegraven. Zo wijzen tegenstanders - waaronder de Stichting Natuurbegraafplaats-waaromniet.nl - erop dat we ‘nieuwe natuur’ met een flinke korrel zout moeten nemen: natuurbegraven zou juist vervuilend zijn, in verband met chemische stoffen en protheses in lichamen die in de natuur belanden. Amber van Amsterdam pareert die kritiek: ,,De provincie Gelderland heeft onderzoek laten uitvoeren naar mogelijke milieu-effecten en onder meer het grondwater getest. De effecten, onder meer van medicijngebruik, zijn verwaarloosbaar.’’ Bovendien, zeggen de dames: dit wás geen natuur, dit waren maïsvelden waar bestrijdingsmiddelen werden gebruikt.

En nee, zegt Amber van Amsterdam, een kunstheup of kunstknie hoeft niet eerst te worden verwijderd voordat de overledene ter aarde wordt besteld.

Zuster Lieve schenkt, turend over de velden, haar meest vergevingsgezinde glimlach. ,,En kijk nu eens: wij voegen iets toe.’’