Dit zegt de wetenschap over (jouw) slaapproblemen

VideoHebben wij in Nederland een slaapprobleem? Annemarie Luik van Erasmus Universiteit bestudeert het slaapgedrag van grote populaties en beantwoordt in dit college van de Universiteit van Nederland die vraag.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: het is helemaal niet zo slecht gesteld met onze slaapduur. Het aanbevolen aantal uur nachtrust per nacht ligt tussen de 7 en 9 uur. Dit haalt het grootste deel van de bevolking gemakkelijk. Als je kijkt naar de beschikbare data over ons slaapgedrag zien we dat dit sinds 1970 vrij stabiel is gebleven.

Het is volgens Luik interessant om naar de slaapkwaliteit te kijken. Hiervoor heeft zij in Rotterdam een grootschalig onderzoek opgezet waarbij 15.000 mensen worden gevolgd in hun slaapgedrag. Met behulp van onder andere de meetmethode EEG  wordt gekeken naar de hersenactiviteit tijdens de slaap en kun je meten hoe diep iemand slaapt. Want als het gaat om kwalitatief goede slaap, is het belangrijk dat je genoeg diepe slaap en REM-slaap pakt. REM-slaap is de staat waarin je het meeste droomt. Tijdens de REM-slaap zijn je hersenen onder andere bezig met het verwerken van indrukken en ervaringen die overdag zijn opgedaan.’

Volledig scherm
Een EEG hersenkap © Kees van de Veen

In haar onderzoek heeft Luik ook een grotere groep van ca. 200.000 mensen gevraagd naar hun slaapkwaliteit. Want misschien lig je wel altijd netjes 7 tot 9 uur in je bed, de vraag is vooral of je ook echt goed slaapt. Een slechte slaapkwaliteit kan namelijk tot lichamelijke en psychische klachten leiden. Uit deze ondervraging bleek dat er toch een behoorlijke groep mensen is die een slechte slaapkwaliteit beleeft: 10 tot 20 procent geeft aan een slechte slaapkwaliteit te hebben. Denk aan moeite met inslapen, moeite met doorslapen of het niet uitgeslapen voelen na een nacht. Een aantal daarvan heeft daarbij last van een heuse slaapstoornis. De meest voorkomende is insomnie: één op de tien mensen voldoet aan de criteria van insomnie en vier op de tien mensen heeft symptomen van insomnie.

Luik benadrukt dat deze resultaten voortkomen uit vragenlijsten waarbij mensen hun eigen slaapgedrag moesten becijferen. Het gaat dus om iemands eigen beleving van zijn of haar slaap. Maar, zo zegt Luik, deze cijfers zijn enorm belangrijk als het gaat om de gezondheid van mensen met slaapproblemen. Mensen met insomnie hebben bijvoorbeeld in 50 procent van de gevallen ook psychische klachten. Omgekeerd rapporteert het grootste deel van mensen met psychische problemen ook slaapproblemen.

Kortom: als het gaat om de slaapduur van Nederlanders zitten we gemiddeld genomen wel goed. Richtlijnen zijn niet voor niets richtlijnen en waar de een misschien 9 uur moet slapen om uitgerust aan de dag te beginnen, heeft een ander aan 6 uur slaap genoeg. Veel interessanter zijn de probleemgevallen waarbij slaap en psychische problemen met elkaar verband houden. Luik en haar onderzoeksgroep richten zich nu dan ook op gerichte slaaptherapie als oplossing voor veel van die klachten.