Tevreden met je uiterlijk: wanneer ben je mooi genoeg?

VIDEOAl eeuwenlang is de mensheid op zoek naar de perfecte schoonheid. Omdat iedereen er graag goed uitziet, zoeken we driftig naar manieren om het uiterlijk alsmaar mooier te maken. Zo wordt het steeds normaler om voor het perfecte uiterlijk onder het mes te gaan. Plastisch chirurg Irene Mathijssen onderzoekt in dit college aan de Universiteit van Nederland de vraag: wanneer kun je tevreden zijn met je uiterlijk?

Volledig scherm
© Getty Images/iStockphoto

Volgens hoogleraar Mathijssen, verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam, is er duidelijk sprake van een grote maatschappelijke behoefte om er beter uit te zien. Er zijn dan ook veel moderne opties beschikbaar om het uiterlijk aan te passen. Dat varieert van fillers en lifts tot grote medische ingrepen. Ook acteurs en actrices zijn niet vies van een spuitje botox, aldus Mathijssen.

Als plastisch chirurg blijft Mathijssen zich verbazen over deze aandrang om er ‘mooier’ uit te zien. Maar wanneer ís iemand nou mooi? Er zijn immers genoeg culturen te vinden waar het oprekken van de onderlip of het langer maken van de nek als mooi wordt gezien. Desondanks zijn de meeste culturen het over één ding eens: symmetrie. Hoe symmetrischer het gezicht, des te mooier we het allemaal vinden. Een voorkeur die niet is aangeleerd door de media of de cultuur waarin we leven. Onderzoek bij baby’s toont aan dat zij langer naar symmetrische gezichten kijken dan naar een gezicht dat minder symmetrisch is.

We moeten het echter niet alleen van deze symmetrie hebben. Er bestaat een zogenaamde maatstaf voor de perfectie van het gezicht: een ‘perfecte verhouding’. Zo moeten de ogen niet té dicht bij elkaar staan, maar ook zeker niet té ver van elkaar verwijderd zijn. Mogen het voorhoofd en de kin niet te groot of te klein zijn en de mond en neus niet te breed of te smal. Volgens deze maatstaven is haast niemand perfect. Er bestaan zelfs websites waar gezichten op deze criteria getest kunnen worden, maar helaas scoren de meeste gezichten slecht.

Tevredenheid

Gelukkig draait het volgens Mathijssen bij het uiterlijk niet alleen maar om het behalen van perfectie: ‘het gaat om persoonlijke tevredenheid’. Ze heeft daarom onderzocht in welke mate je uiterlijk samenhangt met algehele tevredenheid. Aan het onderzoek deden drie groepen mee: een groep jongeren met een aangeboren afwijking aan het gezicht, een groep jongeren die door een ongeval een afwijking aan het gezicht heeft opgelopen en een groep jongeren zonder afwijking. De drie groepen werd gevraagd een score tussen 0 en 10 te geven aan hun uiterlijk. Gemiddeld zat de groep zonder afwijking rond een 7, terwijl de twee andere groepen net geen 5 haalden.

Vervolgens vulden de groepen een vragenlijst in, waaruit een score kon worden gehaald die aangaf hoe het gevoel van eigenwaarde was. Deze score werd door de onderzoekers vergeleken met hoe de deelnemers hun uiterlijk hadden beoordeeld.

Quote

Hoe symmetri­scher het gezicht, des te mooier we het allemaal vinden

Verrassend

De verwachting van dit onderzoek was dat mensen met een aangeboren afwijking meer vrede zouden hebben met hun uiterlijk dan mensen die op latere leeftijd een afwijking hadden opgelopen. Verrassend genoeg was dit niet zo. Alle groepen - waaronder ook de groep mensen zonder afwijking - scoorden even hoog op tevredenheid.

Volgens Mathijssen is dit een hoopvol resultaat. Een mens kan nog zo afwijkend zijn ten opzichte van de gemiddelde Nederlander, we blijven toch in staat onze eigenwaarde een andere invulling te geven: zoals het hebben van humor of goed kunnen zingen. Volgens Mathijssen is het met name belangrijk om kinderen, met of zonder afwijking, niet het gevoel te geven dat ze anders zijn. De onzekerheid die daaruit voortkomt, leidt op latere leeftijd tot ontevredenheid. Het is dus belangrijk niet bang te zijn om af te wijken van de norm.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft ook een podcast. Vind afleveringen terug op Spotify (http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).