Volledig scherm
© AP

Hoe nu verder na historisch verlies?

Merkel blijft bondskanselier, maar van harte is het niet gegaan bij de Duitse kiezer. Merkels partij CDU/CSU heeft een historisch verlies geleden en breekt zich nu het hoofd over de vraag met wie ze gaat regeren.

Quote

Het halve land had het over vluchtelingen en ongelijkheid. Wij hebben er te weinig aandacht aan besteed

Martin Vogelsang

De gezichten staan strak bij de aanhangers van Merkel in het gebouw van de CDU in Berlijn. De christendemocraten hebben flink wat kiezers zien vertrekken.

Dat de CDU na de parlementsverkiezingen van gisteren de grootste partij blijft, is een schrale troost. 33 procent van de stemmen. Dat is sinds 1949 niet zo weinig geweest. Dus hangen de CDU-aanhangers hoofdschuddend boven hun biertjes. ,,Het halve land had het over vluchtelingen en ongelijkheid. Wij hebben er te weinig aandacht aan besteed", aldus militair en CDU-fan Martin Vogelsang.

De rechtspopulisten zijn er met het bot vandoor gegaan. Alternative für Deutschland (AfD) behaalde ruim 13 procent van de stemmen en is daarmee de derde partij van het land. Want ook dat is historisch. Voor het eerst sinds de tweede wereldoorlog komt een partij rechts van de CDU in het parlement. ,,De AfD wordt een grote uitdaging", spreekt Merkel kort na de eerste uitslagen. In haar blauwe jasje op het podium is ze opvallend monter voor iemand die kiezers heeft verloren.

Achterna zitten

Volledig scherm
© Getty Images

Nooit een gat laten vallen op rechts, is de ongeschreven regel binnen de CDU. Merkel heeft dat toch gedaan. Ze liet bijna een miljoen vluchtelingen toe, zei 'Wir schaffen das' (het lukt wel) maar vertelde er volgens veel kiezers niet bij hoe dan.

Het blijkt koren op de molen voor de AfD. ,,We zullen Merkel achterna zitten", roept partijleider Alexander Gauland. ,,We nemen weer de leiding over ons land en ons volk!"

Die taal pruimen ze niet bij de christendemocraten. Merkel heeft AfD al ruim voor de verkiezingen uitgesloten als regeringspartij. Maar nu wacht haar een taaie formatie. De sociaaldemocratische SPD met wie Merkel de afgelopen vier jaar regeerde, kreeg een dreun. Martin Schulz heeft weinig trek meer in regeren na het 'rampverlies' zoals ze het zelf noemen.

Groenen

Volledig scherm
© AP

Blijft over een regering met de Groenen en de liberale FDP. Zo'n regering wordt in Duitsland een Jamaica-coalitie genoemd, naar de kleuren van de partijen. Ideaal is het allemaal niet, mokken de CDU'ers.

Eerder op de dag klinkt op straat in Berlijn het nodige gemor over Mutti Merkel. ,,Ze zit haar tijd uit. Dat doet ze uitstekend hoor, maar we schieten er weinig mee op", zegt actrice Heike Schoetter (61) voor het stembureau in Wilmersdorf. Ze is hartstikke links, zoals ze zelf zegt. ,,Maar de linkse partijen zijn in slaap gevallen. En met Merkel aan het roer blijft Duitsland te veel stilstaan. Ik schaam me voor de manier waarop ze de vluchtelingen nu aan hun lot overlaat. Vandaag ben ik liberaal. FDP. Misschien dat een paar kloeke conservatieven ons land weer vooruit helpen."

Volke Stolle (47) maakt een andere omslag. Voor het met bakfietsmoeders gevulde stembureau in de wijk Charlottenburg hengelt hij een pen van de CDU uit zijn binnenzak. Hij zucht en steunt. Haalt dan verontschuldigend z'n schouders op. ,,Ik sta niet meer achter de politiek zoals die nu wordt gevoerd. Ik heb AfD gekozen. Weet je, lange tijd was er geen geld. Nu is er geld en gaat het naar banken en vluchtelingen in plaats van bijvoorbeeld de ouderenzorg. Het geld schijnt momenteel in ons land aan de bomen te groeien. Maar ik heb die bomen nog niet ontdekt."

Burgeroorlog

Quote

AfD zichzelf om zeep geholpen

Kiezer Tarek Mansour

Stolle trekt z'n groezelige petje recht en verontschuldigt zich opnieuw. Nu voor het feit dat hij nog maar een paar tanden in zijn mond heeft. ,,Voor ik nieuwe heb, zal met deze regering nog wel even duren."

Hij weet de eindjes aan elkaar te knopen met 'van alles en nog wat.' Maar het is zwaar en nu is zijn moeder ook nog overleden. ,,Maar dat laatste heeft niks met politiek te maken. Ik voel me als kiezer al een tijdje niet meer serieus genomen. Ik ben niet uit op een burgeroorlog, stem ook niet tegen nieuwkomers maar tegen de huidige politiek. Het is jammer voor de CDU. Maar uit protest stem ik AfD."

Onvrede

ICT'er Tarek Mansour (39) begrijpt niets van de onvrede met de regering Merkel. ,,Het gaat toch best goed in Duitsland? Er is genoeg werk en we hebben een prima reputatie in het buitenland. En over de AfD maak ik mij niet zo'n zorgen. Die partij kent te veel interne ruzies. Binnen een paar jaar hebben ze zichzelf om zeep geholpen.''