Volledig scherm
Bas Eenhoorn (l.) vanmiddag tijdens de presentatie van het onderzoeksrapport. Rechts commissielid René de Vries. © Saskia Berdenis van Berlekom

‘Barneveld verloor alle regie rond kwestie Vink’

De gemeente Barneveld heeft de kwestie van het mogelijk vervuilde zand in twee Barneveldse woonwijken volgens een onderzoekscommissie sterk onderschat. Ze was te afwachtend en heeft niet vanaf het begin de regie genomen.

De zandkwestie is een zandcrisis geworden doordat regie, gezamenlijkheid en leiderschap ontbraken, concludeert de commissie-Eenhoorn, die in opdracht van de gemeenteraad onderzoek deed naar het verloop van de kwestie. ,,Burgemeester en wethouders waren onvoldoende voortvarend. Tussen het moment dat de provincie het college (informeel) op de hoogte stelde en het vertrouwelijk informeren van de gemeenteraad zaten maar liefst elf maanden.’’ Die periode werd onder meer gebruikt voor een extra onderzoek naar eventuele gevolgen voor de volksgezondheid.

Gehakketak

,,Waarom is die informatie van de provincie niet veel eerder met de gemeenteraad of met de fractievoorzitters gedeeld om je beter te kunnen voorbereiden? Dat had veel gehakketak en politiek gedoe voorkomen’’, meent commissievoorzitter Bas Eenhoorn, oud-burgemeester en voormalig VVD-voorzitter. ,,Nu overrompelde begin november de berichtgeving van de onderzoeksjournalisten van Zembla de gemeente en moest ze voortdurend achter de feiten aanhollen en gaten dichten.’’

De commissie legt de vinger bij de bestuurscultuur in Barneveld. ,,De gewoonte om kwesties niet uit te vergroten maar juist ‘klein’ te houden en problemen onderling op te lossen, was mede bepalend voor de keuzes die in dit proces zijn gemaakt.’’

Een aanbeveling van de onderzoekers is dan ook: ‘Maak als college de gemeenteraad vroegtijdig deel- en bondgenoot van belangrijke ontwikkelingen en potentieel controversiële keuzes’. Raadsleden zouden bij een proces betrokken kunnen worden via een raadswerkgroep of klankbordgroep.

Oppositiepartij Lokaal Belang krijgt er in het onderzoeksrapport ook van langs. Commissielid en oud-wethouder René de Vries: ,,Ze greep de kwestie aan om politiek te voeren met interpellatiedebatten en moties. Dat gaf onnodig politieke druk op dit dossier. In tijden van crisis dient juist de gezamenlijke ambitie om bewoners zo goed mogelijk te vertegenwoordigen, centraal te staan, boven het bedrijven van politiek.’’

De gemeente had haar handelen volgens de commissie minder moeten laten afhangen van de belangen en de opstelling van andere partijen, zoals de provincie en het Openbaar Ministerie. De provincie stelde zich erg formeel op en was niet aanwezig op de bijeenkomst voor bewoners op 8 november, waardoor vragen onbeantwoord bleven. ,,Een zichtbaar eenduidige en gezamenlijke aanpak zou juist krachtig zijn overgekomen’’, stelt de commissie.

Het onderzoeksrapport belicht ook de relatie tussen gemeente en Vink en de schijn van belangenverstrengeling. ,,Vink is een belangrijke werkgever in Barneveld, soms samenwerkingspartner van de gemeente, én vervult een cruciale functie in de opslag en de verwerking van afval. De commissie heeft niet geconstateerd dat de gemeente (noch ambtelijk, noch bestuurlijk) zich hierdoor direct heeft laten beïnvloeden in deze kwestie. Tegelijkertijd is deze verwevenheid van invloed. Vink kreeg het woord tijdens de bewonersbijeenkomst en de burgemeester en de vertegenwoordiger van Vink arriveerden ogenschijnlijk samen. Hoewel de burgemeester aangeeft dat de praktijk anders is, bevestigt dit de beeldvorming dat de relatie van de gemeente met Vink mede bepalend was voor haar doen en laten.”

Volgens commissievoorzitter Eenhoorn moet er van de zandkwestie vooral worden geleerd voor de toekomst. ,,Er waren telkens weer dilemma’s. Er is geen sprake van ‘goed’ of ‘fout’. Dit rapport is geen basis voor een zwartepietenspel.” 

De gemeenteraad bespreekt het document op 3 oktober.

Dagelijks het nieuws uit de regio in je mailbox? Schrijf je in op de nieuwsbrief

In samenwerking met indebuurt Amersfoort