Volledig scherm
Lara Jongbloets had een baarmoedertumor. © Pim Ras

Kinderwens kankerpatiënte vaak vergeten

Jonge vrouwen met kanker worden onvoldoende gewezen op mogelijkheden om vruchtbaar te blijven. Een nieuwe richtlijn voor specialisten moet daar verandering in brengen. ,,Als je net voor de chemo niet goed oplet, gaat het moederschap zomaar aan je voorbij."

Quote

Chemotherapie en bestraling kunnen de voorraad eitjes aantasten

Ina Beerendonk, arts

Van de 2400 jonge vrouwen die jaarlijks kanker krijgen, gaat slechts een fractie in overleg met een vruchtbaarheidsspecialist over het invriezen van embryo's, eitjes of eierstok-weefsel. En dat moet anders, vindt de nationale commissie 'Fertiliteitsbehoud bij vrouwen met kanker'. Een nieuwe richtlijn, opgesteld door de commissie, roept specialisten op - zoals oncologen en hematologen - altijd over vruchtbaarheid te beginnen vóór de behandeling start.

Dat geldt voor alle jonge kankerpatiëntes - óók kinderen, zegt commissievoorzitter en voortplantingsgynaecoloog aan het Radboudumc in Nijmegen Ina Beerendonk. ,,Als je er niet op dát moment over nadenkt loop je een groot risico dat je later de keuze niet meer hebt en het moederschap aan je voorbij gaat. Chemotherapie en bestraling kunnen de voorraad eitjes aantasten.''

Lastiger
Voor mannen is het vruchtbaarheidsgesprek allang ingeburgerd. ,,Het invriezen van zaad is zo gebeurd, maar bij vrouwen is het lastiger," legt Beerendonk uit.

Voordat eitjes kunnen worden ingevroren is bijvoorbeeld een hormoonbehandeling nodig. ,,Specialisten zijn natuurlijk vooral bezig met het bestrijden van de kanker en denken soms dat maatregelen om vruchtbaar te blijven te lang duren en de behandeling in de weg zitten."

Quote

Tot 2009 konden we alleen embryo's invriezen, maar als je jong kanker krijgt, heb je vaak nog geen vaste partner en al heb je die: wil je daar kinderen mee? Nu is eitjes invriezen een goed alternatief

Ina Beerendonk, arts

Oogsten
Maar eitjes 'oogsten' gaat veel sneller dan een paar jaar geleden, omdat niet meer op een menstruatie wordt gewacht. Bovendien is de operatie om eierstokweefsel (inclusief eitjes) - nodig als er sprake is van bijvoorbeeld botkanker - te verzamelen goed te combineren met ingrepen die nodig zijn voor de kankerbehandeling, aldus Beerendonk.

Welke mogelijkheden er ook zijn, vruchtbaarheid moet aan bod komen, zegt internist-oncoloog Suzanne Kaal aan het Radboudumc. ,,Oncologen, hematologen en radiotherapeuten moeten doorverwijzen naar een voortplantingsgynaecoloog." Dat het nodig is om dat zwart op wit te zetten in een richtlijn, laten verhalen als dat van Lara Jongbloets (zie kader) wel zien, aldus Kaal.

Bovendien geeft de richtlijn - samengesteld door verschillende specialisten van medisch centra - een goed beeld van de laatste ontwikkelingen in het veld, zegt Kaal. Beerendonk: ,,Tot 2009 konden we alleen embryo's invriezen, maar als je jong kanker krijgt, heb je vaak nog geen vaste partner en al heb je die: wil je daar kinderen mee? Nu is eitjes invriezen een goed alternatief."

Weefsel invriezen
In de regio van het Radboudumc blijkt dat jaarlijks zo'n 10 procent van de 450 kankerpatiëntes tussen de 18 en 40 jaar op gesprek komt om over een kinderwens te praten. Dat is exemplarisch voor de landelijke situatie, zegt Beerendonk. En hoewel het aantal consulten gestaag groeit, is het veel te weinig.

De helft van de patiëntes die met een voortplantingsgynaecoloog praat, gaat over tot actie, weet Beerendonk. ,,Niet dat vrouwen ook altijd eicellen of weefsel moeten laten invriezen." Want een kankerbehandeling leidt niet per se tot onvruchtbaarheid, en anderzijds geeft eitjes of eierstokweefsel invriezen geen garantie voor een latere zwangerschap. ,,Maar vrouwen moeten wel weten wat mogelijk is.''

Volledig scherm
© Pim Ras

Lara (26): Het is een wonder dat ik nog moeder kan worden

Toen haar aanhoudende buikpijn een baarmoedertumor bleek en de oncoloog zei: eruit die boel en dan maar een kind adopteren, schrok Lara Jongbloets zich rot. Ze was pas 20 maar wist '100 procent zeker' dat ze ooit moeder wilde worden.

Inmiddels is de Amsterdamse 26 en kerngezond. Ze noemt het een wonder dat ze nog altijd een kans heeft op het moederschap. De diagnose van de eerste arts klopte niet, second opinions in Leuven en Belfast leerden dat het om een vorm van kinderkanker ging en dat haar baarmoeder mocht blijven zitten. Wel kreeg ze chemo.

,,Via via kwamen we bij een oncoloog in het Radboud in Nijmegen en bij de speciale Adolescent & Young Adult-polikliniek. Mijn redding: ik werd doorverwezen naar voortplantingsgeneeskunde.''

Een van de eersten
Jongbloets was een van de eersten bij wie eierstokweefsel werd weggenomen en ingevroren. Omdat de zoektocht naar de juiste kankerbehandeling 3 maanden duurde, was de tumor zo groot dat toch haar baarmoeder eruit moest. Maar ze geeft de hoop niet op: ,,Onlangs is in Leiden het eerste kindje geboren na het terugplaatsen van eierstokweefsel. Hopelijk lukt dat bij mij ook.'' Anders is een draagmoeder een optie.

Jongbloets schreef haar verhaal op in een boek en praatte als ervaringsdeskundige mee met de richtlijncommissie.

Boodschap
Haar boodschap: ,,Stuur alle jonge vrouwen naar een vruchtbaarheidsgyneacoloog. Ik hoor van veel meiden dat vruchtbaarheid niet aan de orde is gekomen vóór de behandeling startte.''

75 procent van de jonge mensen met kanker overleeft het, benadrukt Jongbloets. ,,Bij een goede kwaliteit van leven, hoort ook de mogelijkheid een kindje te krijgen.''

poll

Geef jij op 5 december alles wat er op het verlanglijstje staat?

Geef jij op 5 december alles wat er op het verlanglijstje staat?

  • Ja, natuurlijk, het is maar 1 keer per jaar (9%)
  • Ja en ik koop er nog iets leuks bij (8%)
  • Nee, ik maak een verantwoorde selectie (65%)
  • Nee, niks. Ik vind het leuker om zelf iets te verzinnen (18%)
11180 stemmen