Volledig scherm
Eerder dit jaar protesteerden boeren in Assen nog tegen de stikstofmaatregelen © ANP

Provincie komt met nieuwe stikstofregels (en nu laten de boeren hun tractoren thuis)

Vrijdag de dertiende december is het zover. Vanaf die datum gaan de provincies weer vergunningen verstrekken voor nieuwbouw in de buurt van beschermde natuurgebieden.

Er zijn weer nieuwe regels voor de manier waarop de initiatiefnemers moeten aantonen dat hun plannen niet leiden tot de uitstoot van extra stikstof, of voor een vermindering daarvan zorgen. Hierover hebben de twaalf provincies overeenstemming bereikt met minister Carola Schouten (ChristenUnie) van Landbouw.

Boeren lijken nu tevreden

Het lijkt er op dat er deze keer geen grote protesten van boeren over de aanpak. De Drentse gedeputeerde Henk Jumelet (CDA) presenteerde vrijdag de plannen tijdens een openbare bijeenkomst van een Statencommissie. Op de tribune zat voorman Jan Bloemerts van LTO Noord, de belangenvereniging van boeren en tuinders, samen met enkele collega’s. Waar Bloemerts bij een eerdere gelegenheid in oktober nog sprak van juridisch broddelwerk, kon de presentatie van Jumelet nu op zijn instemming rekenen.

Jan Bloemerts

„Er was verschil in aanpak tussen het Rijk en de provincies, die is nu gelijk”, stelt Bloemerts. „Daardoor is veel ruis uit de plannen verdwenen”, stelt hij.

De provincies verlenen van vergunningen op basis van de Wet Natuurbescherming. Nadat de Raad van State eind mei oordeelde dat de overheid veel te slap is met het beschermen van de zogenoemde Natura 2000 gebieden tegen stikstof, moeten de provincies aanvragen voor een vergunning strenger beoordelen.

Zoon of dochter kan familiebedrijf overnemen

De nieuwe regels beschermen enerzijds de bestaande rechten van de boeren, anderzijds moeten zij ook leiden tot verdere beperking van stikstofuitstoot. Een boer kan zijn bestaande vergunning blijven benutten, ook als daar nog ruimte in zit. Als hij bijvoorbeeld 70 koeien heeft terwijl hij er 100 mag houden, kan hij er 30 bij nemen. Neemt zoon of dochter het familiebedrijf over, dan blijft de vergunning gewoon in tact. Over dit alles was bij boeren onduidelijkheid

Anders wordt het als hij zijn bedrijf verandert en opnieuw een vergunning moet aanvragen. Dan moet hij intern maatregelen nemen om de uitstoot te beperken (intern salderen heet dat), of de rechten opkopen van een collega in de buurt die met zijn bedrijf wil stoppen, extern salderen. Van die laatste rechten mag hij maar 70 procent gebruiken.

Bij zowel intern als extern salderen geldt wel de ruimte in de vergunning die de boer daadwerkelijk benut. Dit is een gevoelig punt, omdat een boer hiermee dus wel bestaande rechten ziet verdwijnen.

‘Provincies kunnen juridisch opnieuw nat gaan’

Het is de vraag of de nieuwe regels streng genoeg zijn om te leiden tot minder uitstoot van stikstof, meent directeur Reinder Hoekstra van de Natuur- en Milieufederatie Drenthe. Hij heeft dan ook grote vraagtekens of de nieuwe stikstofaanpak nu wel juridisch houdbaar is. Zeker voor Drenthe is dit een gevoelige kwestie. „Drenthe staat in de top 5 van de provincies die zwaar door stikstof getroffen zijn. Niet doordat de boeren hier zo veel uitstoten, maar omdat hier veel kwetsbare natuur is naar verhouding tot de stikstofuitstoot.”

Met minister hebben agrariërs nog wel een appeltje te schillen

Dat de boerenorganisaties en de provincies nu weer door één deur lijken te kunnen, wil niet zeggen dat voor de agrariërs alle kou uit de lucht is. Bloemerts: „Over de landelijke regelgeving zijn we nog in gesprek met de minister. Daar zijn nog veel open einden.” Actievoerders van de Farmers Defence Force dreigden afgelopen week om distributiecentra van supermarkten te blokkeren, waardoor er lege schappen kunnen ontstaan in de periode vlak voor kerst.

Het instellen van de nieuwe provinciale regels is een bevoegdheid van de colleges van gedeputeerde staten. Toch wilde Jumelet graag weten hoe de Drentse Statenfracties over de plannen denken. Een meerderheid bleek zich er wel in te kunnen vinden, maar de Partij voor de Dieren (PvdD), PVV en Forum voor Democratie niet. De PvdD stelt dat de natuur niets opschiet met de nieuwe regelgeving, PVV en Forum vinden de nieuwe regels juist onnodig en zinloos.