Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN

AD Blindtest: Pads of cups?

AD BlindtestEr bestaan hele volksstammen Senseo-supporters, maar ook veel critici die menen dat de Senseo-pads nooit kunnen wedijveren met 'echte koffie' uit cups of capsules. Hoogste tijd voor onderzoek. AD liet de Intense black nr. 8 van Senseo vergelijken met vier cups, alle in de categorie 'straffe bak'. Met een verrassende uitkomst.

Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN
Quote

Voor het geld hoef je het testen niet te doen. Ik vind het gewoon leuk en steek er wat van op

Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN

Proeven is een serieuze zaak. Koffietester Fred Buijsingh blaast zo hard in de zwarte substantie, dat z'n bril ervan beslaat. Als hij weer beeld heeft, roert hij een tijdje in zijn koffie nr. 1. Even nippen. Een echte slok. De boel lekker laten rollen in de mond, en daarna doorslikken. Vervolgens komt het testformulier in beeld, waar Buijsing de koffie beoordeelt op 'aantrekkelijk uiterlijk', 'dikte cremalaag', 'aantrekkelijke geur', 'krachtige smaak', 'bitter', 'zuur' en 'aroma'.

Tijdens het noteren van de scores (in cijfers én er is ruimte voor commentaar) nipt hij af en toe van de koffie. Alsof hij zichzelf controleert of hij het bij het rechte eind heeft. Vervolgens loopt hij naar een naastgelegen ruimte om de volgende koffie - met vijf verschillende machines telkens vers gezet in de keuken - op te halen. En dan wordt het ritueel herhaald.

Buijsingh is een ervaren tester. Of het nu om koffie, oliebollen of wodka gaat, hij is erbij als lid van het testpanel. Deze koffietest was goed te doen, vindt hij na afloop, als hij alle vijf bakkies aan zijn kritische organen heeft onderworpen. ,,Ik heb een horeca-achtergrond, dus ik weet heus wel wat goede koffie is. Dit was heel overzichtelijk omdat we maar vijf verschillende koffies hoefden te proeven.''

De markt in de zogenoemde single serve machines (koffie zetten door cups of pads, steeds één kopje per keer) wordt steeds diverser, maar is in één opzicht overzichtelijk: Senseo is onbetwist marktleider (zie ook kader 'koffiedrinkende AD-lezers'). In de volksmond wordt echter ook vaak gerept over 'slappe Senseo-bakkies', zelfs nu Douwe Egberts roept dat het pads levert die de vergelijking met cups kunnen doorstaan. Die bewering was direct een van de elementen van de smaaktest. Om de wondere wereld van pads, cups en capsules iets te versmallen, beperkte dit smaakonderzoek zich tot koffie van A-merken die 'overal' - in supermarkten - verkrijgbaar zijn. Bij een voorselectie kwamen vijf verschillende pads en cups uit de bus die qua smaakintensiteit min of meer overeenkomen.

Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN
Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN
Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN

Consumentenbond
Eerder dit voorjaar deed de Consumentenbond al onderzoek naar koffiecups, maar dan naar Nespresso en de concurrentie (in totaal 12 verschillende cupjes). Net als bij het AD-onderzoek ook hier een verrassende conclusie: niet Nespresso, maar de Bellarom Azzurro van Lidl kwam als beste uit de test. Het Lidl-cupje haalde dankzij een eindscore van 8,1 en een prijs per stuk van 20 cent zowel het predicaat 'beste uit de test' als 'beste koop'. Overigens ging het hierbij om de lungo-variant: de Consumentenbond testte zowel de gewone espresso-cups (sterke koffie met 25-40 ml water) en de lungo (een 'lange' espresso, met 110 ml water). Bij de gewone espresso's scoorden Nespresso (onder meer verkrijgbaar bij de Bijenkorf), de Bellarom Ristretto van de Lidl en de DE L'Or (diverse supermarkten) nagenoeg gelijk op smaakoordeel. Maar ook hier verdiende de Lidl-variant op grond van de prijs de titel 'beste koop'.

Een kanttekening is op zijn plaats: na de publicatie van de test regende het heftige reacties van consumenten. Diverse koffieliefhebbers betwistten de uitslag van de Consumentenbond niet alleen ('Lidl-variant kan qua smaak niet tippen aan Nespresso'), maar er werd ook geklaagd over koffiemachines die de 'nep-cupjes' niet konden doorprikken en andere technische problemen die het lastig maakten om de juiste hoeveelheid koffie in een kop te krijgen.

De technische problemen onderschreef de Consumentenbond (ook tijdens de test werden niet alle cups even goed doorgeprikt), maar aan het smaakoordeel valt moeilijk te tornen. Bij de test werd immers door twee panels van 40 personen 'blind' geproefd en testgegevens liegen niet: bij de lungo's scoorde de Lidl-cup een 8,1, tegen een 7,0 voor Nespresso (Vivalto).

Volledig scherm
© FOTO JOOST HOVING
Quote

Smaak is de persoonlij­ke waardebele­ving van een product: het ís niet lekker, maar wordt lekker gevonden

Tussen de oren
Aardig: nog vóór de test werd aan de panelleden gevraagd of Nespresso de lekkerste is. Liefst 75 procent van de panelleden was er voor de test 'zeker' van dat Nespresso de lekkerste koffiecups heeft. Maar uit de praktijk bleek iets anders. Logische conclusie van de Consumentenbond was dan ook dat de smaak van Nespresso deels 'tussen de oren' zit. Bij het AD-koffieonderzoek bij het Centrum voor Smaakonderzoek (CSO) in Wageningen is - in  tegenstelling tot de test van de Consumentenbond - vooraf geen waardeoordeel gevraagd. Het gaat puur om het proeven. En dat is uitdagend genoeg, omdat de vijf vooraf geselecteerde cups/pads allemaal in de categorie 'straffe bak' vallen.

Het 80 mensen sterke testteam (vijf 'ploegen', elk uur verschijnen 16 nieuwe proevers) heeft gemiddeld ruim een halfuur nodig om de vijf verschillende smaken goed te beoordelen. Het testpubliek is divers: jong, oud, vrouw, man. Relatief veel studenten uit universiteitsstad Wageningen, tot vreugde van vader Bob en zoon Wessel Cramwinckel van het CSO: ,,Studenten zijn over het algemeen heel gemotiveerd, open-minded én ze testen heel geconcentreerd.'' Dat blijkt in het testlokaal. Het heeft nog het meeste weg van een serene examenomgeving met 16 testplaatsen. Uiteraard is spieken verboden. Dat geldt ook voor overleg.

Blind testen
Bindende factor onder de proevers van het CSO-panel: het zijn allemaal koffieliefhebbers. Geen barista's of andere professionals uit de koffiebranche, maar 'gewone' liefhebbers van een lekker bakkie. Het CSO heeft een bestand van ruim 2000 testers. Bij elke nieuwe test krijgen al die mensen een mailtje met de vraag of ze willen meedoen. Beloning: 10 euro voor de eerste 80 aanmelders. ,,Dus voor het geld hoef je het niet te doen,'' zegt ex-­horecaman Buijsing. ,,Maar ik vind het leuk om te doen én ik steek er vaak wat van op.''

Dat laatste is ook de voornaamste reden voor Marieke Taal (21) om mee te doen. De studente levensmiddelentechnologie vindt het interessant om meer praktijkkennis op te doen van producten. ,,En dat tientje is ook leuk meegenomen. Het zijn zeker wel serieuze tests, maar ook weer niet té,'' vindt ze. Zo kan iedere tester tussen elk geproefd product een crackertje en een slokje water nemen om de smaak te neutraliseren, maar dat is niet verplicht. Uiteraard wordt wel blind geproefd.

De testers moeten wel voldoende onderscheidend smaakvermogen ('smaak is de persoonlijke waardebeleving van een product: een product ís niet lekker, maar wordt lekker gevónden') hebben, zegt Wessel Cramwinckel. ,,Het is onmogelijk om te zeggen hoe zoet een appel is. Maar dat de ene appel zoeter is dan de andere, kan iedereen vaststellen. Deze smaakverschillen zijn controleerbaar. Als 90 procent van de deelnemers vaststelt dat appel A zoeter is dan appel B, dan wordt dat als waarheid aangenomen. De 10 procent mensen met een afwijkende bevinding waren niet in staat dit verschil te proeven. Misschien omdat ze niet geconcentreerd hebben deelgenomen aan het onderzoek.

Met het concentratievermogen van Marieke Taal is niks mis. Ook zij vond dat de vijf koffiesmaken dicht bij elkaar lagen. Na het beoordelen van haar laatste kop koffie gooit ze de overtollige koffie in een grote ketel. Haar proefklus zit erop. En straks door alle cafeïne stuiterend de collegezaal in? ,,Valt mee hoor, het gaat om kleine hoeveelheden koffie; het is hier meer proeven dan echt drinken.''

Volledig scherm
© FOTO KOEN VERHEIJDEN
AD Koffietest