Volledig scherm
© AFP

Bloedbad op beurzen: AEX tuimelt ruim 7 procent door coronapaniek en daling olieprijzen

updateDe Europese aandelenbeurzen hebben vandaag een ongekend zware dreun gekregen. De onrust op de financiële markten is groot door de vrees voor een economische recessie als gevolg van de uitbraak van het coronavirus en de prijzenoorlog in de oliesector. 

De AEX-index, de belangrijkste Nederlandse beursgraadmeter, sloot 7,7 procent lager, op 490,66 punten. Het is voor het eerst sinds januari 2019 dat de hoofdindex onder de 500 puntengrens uitkwam. Sinds begin dit jaar is de AEX al bijna 19 procent verloren. Ook de andere belangrijke hoofdfondsen in Europa beleefden een slechte beursdag. Frankfurt, Londen en Parijs raakten tot 8,4 procent kwijt. De beurs in Milaan kelderde 10 procent onder aanvoering van de Italiaanse banken. 

Nadat eerder vandaag de beurzen in Azië en Europa al fors kelderden, volgden vanmiddag de Amerikaanse beurzen. De verliezen waren zo groot dat de handel op Wall Street tijdelijk moest worden stilgelegd. Na een daling van 7 procent trad een mechanisme in werking dat de handel automatisch voor een kwartier opschort. Het is voor het eerst sinds 2008 dat dit gebeurde. De automatische stillegging is ingesteld na de grote crash op de New Yorkse beurs in 1987, de zogenoemde Black Monday, dit om nóg grotere koersverliezen te voorkomen. 

De zogeheten VIX, die de verwachte volatiliteit meet op de beurzen en beter bekend staat als ‘angstbarometer’, klom vandaag boven de 60 punten, het hoogste niveau sinds 2008. Al met al beleefden de financiële markten een van de zwaarste verliesdagen sinds de val van bank Lehman Brothers in 2008, wat toen de financiële crisis inluidde. Ditmaal zijn de financiële markten in de greep van de angst voor de negatieve impact van de virusuitbraak op de wereldeconomie én de hard dalende olieprijs.

Onrust

De onrust rond de dalende olieprijs is onmiskenbaar groot, nadat een deal rond productieverlaging tussen oliekartel OPEC en Rusland mislukte. Saoedi-Arabië zou nu een prijzenslag willen ontketenen op de oliemarkt, om zo de Russen onder druk te zetten alsnog te tekenen voor de deal. De olieprijs is al met ruim 30 procent gedaald tot iets meer dan 30 dollar per vat. Marktvorsers spreken van de zwaarste procentuele terugval op de oliemarkt sinds de Golfoorlog in 1991. 

Verschillende centrale banken en overheden hebben al financiële maatregelen genomen om de paniek op de financiële markten te beteugelen. Vandaag kondigde de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, aan de omvang van zijn geldinjecties voor de korte termijn te verhogen. Deze week zal de Fed minimaal 150 miljard dollar in de markt pompen via zogeheten dagtermijndeposito’s. Vorige week kwam de Amerikaanse centrale bank al met een noodrenteverlaging, net als Maleisië, Canada en Australië.

Vertrouwen 

Met renteverlagingen hopen centrale banken het vertrouwen van beleggers te herstellen. Daarnaast kunnen overheidsinvesteringen of inkoopprogramma's worden ingezet om de vraag in bepaalde sectoren aan te jagen, om zo te voorkomen dat de economie geraakt wordt.

Welke stap de Europese Centrale Bank gaat zetten, zal donderdag duidelijk worden als de raad van bestuur weer bijeenkomt. Tot dusver hebben de bestuurders geen concrete maatregelen genomen om de economische tegenslag van het coronavirus te beperken. Individuele Europese landen, waaronder de Italiaanse regering, hebben wel al toegezegd financieel bij te springen om de economische gevolgen van de coronacrisis op te vangen. 

Om de onrust op de financiële markten weg te nemen, gaf het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aan dat het tientallen miljarden dollars klaar heeft liggen om landen te ondersteunen bij het verzachten van de economische schade als gevolg de virusuitbraak. De wereldwijde economische groei komt dit jaar mogelijk ‘diep, diep beneden het niveau van vorig jaar’ uit, waarschuwde het fonds. 

Voorlopig lijkt het kabinet niets te voelen voor ‘drastische maatregelen’ om de negatieve impact op de economie op te vangen. ‘Nederland kan een stootje hebben’, luidde de boodschap van premier Mark Rutte vanochtend. ,,Onze buffers zijn maximaal gevuld.” Hij wees op de ‘historisch lage werkloosheid, de lage staatsschuld, het begrotingsoverschot. We kunnen echt een klap hebben’.

Somber beeld

Als we kredietverzekeraar Euler Hermes mogen geloven, dan moet Nederland wel rekening houden wel een flinke dreun. De kredietverzekeraar zette Nederland afgelopen vrijdag op de derde plek van economieën die het hardst worden getroffen. Taiwan en Zuid-Korea staan bovenaan. China, als bron van de uitbraak, blijft buiten beschouwing. Sectoren die het zwaarst te lijden hebben, zijn chemie en transport, automotive, textiel en elektronica.

Euler Hermes schat dat er door het coronavirus elk kwartaal voor 320 miljard dollar verloren gaat aan handel in goederen en diensten wereldwijd. Dit handelsverlies per kwartaal is vergelijkbaar met de impact van een heel jaar handelsoorlog tussen de VS en China.

Ook Rabobank schetst een vrij somber voor Nederland als het coronavirus uitmondt in een pandemie. Volgens Rabo-econoom Nic Vrieselaar slinkt de omvang van de Nederlandse economie in heel 2020 in dat geval waarschijnlijk met 0,2 procent. Het zou het eerste jaar van economische krimp zijn sinds 2013.

Omdat de economische schade van de virusuitbraak nog erg lastig is in te schatten, heeft Rabobank meerdere scenario’s op een rij gezet.  Het pandemie-scenario is volgens de econoom het meest extreme geval. Als de virusuitbraak snel weer eindigt, blijft de impact waarschijnlijk beperkt. Dan is er sprake van zo'n 0,7 procent groei.

Zonder de effecten van het coronavirus gaan de economen bij de bank uit van 1,4 procent groei. Dat laatste scenario komt in grote lijnen overeen met de economische raming waarmee het Centraal Planbureau (CPB) vorige week naar buiten kwam. Het CPB ging er daarbij van uit dat de virusuitbraak snel onder controle is.

Tekst loopt door onder de foto

Ook de aandelenbeurs in Amsterdam heeft zwaar te lijden.
Volledig scherm
Ook de aandelenbeurs in Amsterdam heeft zwaar te lijden. © ANP

Klappen voor luchtvaart

Onderwijl houdt de luchtvaartsector zijn hart vast voor de financiële gevolgen van het coronavirus. Reizigers stellen en masse hun reizen uit of annuleren hun boekingen. Verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben al bezuinigingsmaatregelen getroffen: variërend van een vacaturestop, het uitstellen van niet-noodzakelijke investeringen tot het schrappen van vluchten. Behalve vluchten naar China zijn ook vluchten naar Noord-Italië in de ban gedaan.

Vorige week kwam de internationale brancheorganisatie IATA al met de prognose dat de coronaperikelen een miljardenverlies kan opleveren voor Europese luchtvaartbedrijven. Volgens IATA-baas Alexandre de Juniac zouden overheden luchtvaartmaatschappijen moeten helpen. Bijvoorbeeld door de belasting en heffingen te verlagen en soepeler om te gaan bij start- en landingsrechten. 

Het eerste ‘slachtoffer’in de luchtvaartbranche viel vorige week al: de Britse maatschappij Flybe. De maatschappij verkeerde al langer in problemen, het coronavirus gaf het bedrijf het laatste zetje. Dat meer luchtvaartmaatschappijen in problemen kunnen komen, sluiten kenners niet uit. Het financieel sterke Lufthansa zou ook al overwegen om bij de overheid aan te kloppen voor steunmaatregelen. 

Het is niet uitgesloten dat steunmaatregelen volgen. Zo kijkt de Europese Commissie of de regels voor het gebruik van start- en landingstijden op luchthavens tijdelijk versoepeld kunnen worden.  

Kijk hier naar onze video's over corona:

  1. Privacybaas Aleid Wolfsen: ‘Het is levensgevaarlijk wat er gebeurt’
    PREMIUM
    Interview

    Privacy­baas Aleid Wolfsen: ‘Het is levensge­vaar­lijk wat er gebeurt’

    Over de hele wereld nemen overheden vergaande maatregelen om corona onder de duim te krijgen. Daarbij wordt de inzet van digitale middelen als drones, camera’s, gezondheidsapps en telecomdata niet geschuwd. Ook in Nederland. Privacybaas Aleid Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens houdt het scherp in de gaten. ,,Fantastisch aan de ene kant wat technologie ons brengt, maar aan de andere kant is het levensgevaarlijk dat wat er gebeurt.”