Volledig scherm
© AFP

Brexit: van 'taking back our money' komt niets terecht

INTERVIEWEen harde brexit kost iedere Brit 10 procent aan inkomen. Dat becijferde de jonge, gezaghebbende econoom Thomas Sampson. ,,Het aan banden leggen van het persoonsverkeer is heel kostbaar.''

Volledig scherm
Thomas Sampson © RV

De schade valt volgens Thomas Sampson alleen te beperken als premier Theresa May nagenoeg alle beloften over de brexit weer inslikt. Maar dat lijkt politiek gezien geen haalbare kaart. De econoom sleutelt al vele jaren aan economische modellen die de voor- en nadelen van internationale handel in kaart brengen.

Sinds het referendum van juni 2016, toen de Britten vóór het verlaten van de Europese Unie stemden, werkt Sampson aan niks anders meer dan de gevolgen van de brexit. Het IMF klopte zeer recent nog bij hem aan voor advies.

Wat maakt de brexit zo fascinerend dat u al het andere werk neerlegt?

,,Ik vind het fascinerend dat - als de brexit doorgaat - de globalisering voor het eerst in de achteruitstand wordt gezet. Dat was tot voor kort ondenkbaar. Tot nu toe zijn alle ontwikkelingen altijd in de richting van meer globalisering geweest.''

De brexit als eyeopener?

,,De globalisering werd door de meeste economen als positief gezien omdat de totale welvaart omhoog ging met ieder nieuw handelsverdrag. Waar we niet voldoende bij stil hebben gestaan is de verdeling van die toegenomen welvaart. Economen zien zo'n verdelingsvraagstuk vaak als een politieke afweging, geen economische. Met die verdeling van welvaart zat het niet goed. Doordat een groot deel van de Britten niet meeprofiteerde van de welvaartsgroei is de brexit mede veroorzaakt. Dat, en nog een hele trits andere redenen, waarover vast en zeker nog boeken vol zullen worden geschreven.''

Welke bevolkingsgroepen wilden de EU verlaten?

,,We weten inmiddels uit de statistieken wie de brexitstemmers waren. Een combinatie van lager opgeleiden, oudere mensen met relatief weinig inkomen en mensen die de dingen liever houden zoals ze altijd waren. Maar wat belangrijk is, is of die mensen een heel diep wantrouwen voelen tegenover de politieke instituties van Europa, of dat zij daadwerkelijk economisch te lijden hebben gehad.''

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
© REUTERS

Wat is het verschil?

,,In het eerste geval moet je Europa gewoon opgeven. Ook al zijn de kosten hoog. In het tweede geval moet er beter beleid komen, zodat iedereen van welvaartsgroei profiteert. In dat laatste geval is de brexit eigenlijk meer een noodklok geweest dan een echt anti-Europa gevoel.''

Wat zijn de kosten?

Quote

Een groot deel van de Britse economie draait op de arbeids­kracht van buitenlan­ders

Thomas Sampson

,,Als Theresa May op de harde lijn blijft waar ze nu op zit, dan gaan de mensen er naar schatting 10 procent gemiddeld op achteruit. Een harde brexit betekent vooral dat de Britten de toegang tot de interne markt opgeven en dat zij net als China en Amerika onder de voorwaarden van het WTO (wereldhandelsakkoord, red.) met Europa handelen. Er zullen dan barrières ontstaan tussen het Verenigd Koninkrijk en Europa die de verkoop en inkoop tussen de gebieden duurder maakt.'' 

,,Het gaat daarbij niet zozeer over tariefmuren die opgetrokken worden, al kan dat ook gebeuren. De schade zit hem vooral in de afspraken die er zijn gemaakt tussen Britse en Europese producenten over het gelijktrekken van bijvoorbeeld veiligheidsvoorschriften en kwaliteitstoetsen.''

Leg eens uit.

,,Britse producten kunnen nu eenvoudig op de Europese markt verkocht worden omdat ze aan dezelfde eisen voldoen als de Europese. Na een harde brexit, waarmee het Verenigd Koninkrijk buiten de Europese interne markt valt, zullen producenten zich niet meer automatisch aan die afspraken houden. Dat betekent dat voor alle producten opnieuw gekeken moet worden of er aan de Europese standaarden is voldaan en dat kost tijd en geld.'' 

,,Wat daarnaast ook heel kostbaar is, is het aan banden leggen van persoonsverkeer. Een groot deel van de Britse economie draait op de arbeidskracht van buitenlanders. Als dat onzeker wordt, krijgt de economie een klap. Niet in de laatste plaats omdat dan ook bedrijven zullen vertrekken. Die effecten zijn ook bestudeerd, maar in onze schatting nu niet meegenomen.''

Volledig scherm
Theresa May, premier VK. © AFP

Sommige brexit-analisten denken juist dat het niet zo'n vaart zal lopen?

,,Dat er inkomensverlies zal zijn, valt nauwelijks te betwijfelen. Als er allerlei deals worden gemaakt die tot een 'zachtere' landing buiten Europa leiden, kan de schade inderdaad meevallen tot ongeveer 1 procent inkomensverlies. Om de schade zo beperkt mogelijk te houden, en dus van de brexit een economisch 'succes' te maken, zal het Verenigd Koninkrijk ongeveer dezelfde relatie met Europa moeten hebben als Noorwegen nu heeft.''

,,Om toegang tot de interne markt en al zijn voordelen te hebben, zullen de Britse producenten Europese consumenten dan even goed moeten beschermen als nu gebeurt. Ook moeten de werknemers even goed beschermd zijn, dezelfde productstandaarden worden toegepast en moeten bedrijven zich conformeren aan de regels voor eerlijke concurrentie.''

Dat lijkt verdacht veel op lid blijven van de EU, toch?

,,Je voelt al aan wat het probleem is: lid blijven is precies niet wat Theresa May haar kiezers beloofd heeft. Zo'n zachte landing is dus electoraal helemaal niet aantrekkelijk. Wat het nog lastiger maakt, is dat die toegang tot de interne markt ook lidmaatschapsgeld kost. En die zal naar schatting zo'n 106 pond (118 euro) per hoofd van de bevolking zijn. Een bedrag dat erg dicht in de buurt komt van wat de Britten nu ook al aan Europa betalen. Van de verkiezingsslogan Taking back our money komt dan vrijwel niks meer terecht.

May zit vast in een duivels dilemma met een brexit die of heel duur wordt of geen echte brexit is. 'Een succesvolle brexit' is in die zin dus in tegenspraak met zichzelf!''