Volledig scherm
De 69-jarige Bas Moerman krijgt al 4 jaar AOW, maar is er nog lang niet aan toe. © Koen Verheijden

De AOW wordt flexibel, de enige vraag is wanneer

De lobby voor een flexibele AOW zwelt aan, binnen en buiten de Tweede Kamer. Eigenlijk stribbelt alleen staats- secretaris Klijnsma nog tegen, en dat gebeurt volgens de flexlobby op basis van onterechte angsten voor het onbekende. 'Onze AOW is hopeloos ouderwets'.

Quote

Laat de AOW later ingaan, dan krijg je meer. Of ga eerder en krijg minder.

Norbert Klein

In veel Europese landen is het al doodgewoon: je bent 63, moet nog een paar jaar werken, maar besluit eerder te stoppen en je AOW alvast gedeeltelijk te laten ingaan. Of: je bent 66, hebt recht op AOW, maar wilt nog een paar jaar door en laat je AOW nog een paar jaar wachten, zodat je er daarna wat meer van ontvangt.

Zo'n regeling is hard nodig, vindt Bas Moerman (69), zelfstandig ondernemer in de mediasector uit het Brabantse Aalst. Hij had maar wat graag zijn AOW uitgesteld in ruil voor een hogere uitkering. ,,Mijn tekst- en fotobureau loopt uitstekend en ik voel me goed, dus ik wil nog helemaal niet stoppen met werken. En ik heb mijn AOW nog niet nodig. Een hogere uitkering wanneer ik alsnog zou stoppen had mij enorm kunnen helpen, aangezien ik nooit pensioen heb op- gebouwd. Het huidige systeem is erg ouderwets.''

Zelf vormgeven
Hopeloos ouderwets zelfs, vindt Norbert Klein over de huidige AOW-wetgeving. Zijn Vrijzinnige Partij heeft met één zetel niet veel invloed in de Kamer, maar Kleins motie voor een 'flexibele AOW' kreeg vorig jaar brede steun. ,,We leven in een tijd waarin mensen hun leven zelf willen inrichten, en dat niet door de staat willen laten doen,'' zegt Klein. ,,Mensen hebben er behoefte aan om de overgang tussen werk en pensioen zelf vorm te geven. Nu is er één harde scheidslijn tussen je werkende leven en je niet-werkende leven, en die grens wordt door de overheid bewaakt. Dat moet echt anders.''

Het idee: als je je AOW (maximaal) 5 jaar later laat ingaan, kan de uitkering per jaar 6,5 procent omhoog. Wie juist eerder begint aan zijn AOW, krijgt een uitkering die per jaar 6,5 procent lager is.

De Tweede Kamer steunde Kleins motie met grote meerderheid. En ook de vakbonden en de ouderenbonden zijn enthousiast. Zo niet staatssecretaris Klijnsma. Een flexibele AOW is duurder, zei Klijnsma in februari: ze verwacht dat vooral veel mensen zullen besluiten eerder te stoppen met werken, en dat betekent een verlies aan belastinginkomsten. Het systeem wordt ingewikkelder en onrechtvaardig, vindt de staatssecretaris: vooral hoogopgeleiden zouden de luxe hebben om te kiezen voor eerder stoppen.

Quote

Het huidige AOW-sys­teem is erg ouderwets, ik heb het nog niet nodig.

Bas Moerman

Prikkel
Die angsten zijn waarschijnlijk niet terecht, zegt onder meer Yvonne Adema, universitair docent aan de Erasmus School of Economics. Op basis van onderzoek met twee collega-onderzoekers voorspelt ze dat een flexibele AOW voor alle partijen gunstig is. ,,Klijnsma vreest dat vooral veel mensen eerder zullen stoppen met werken. Maar daar is geen serieus onderzoek naar gedaan. Wij denken dat veel mensen met een hoger inkomen juist langer zullen doorwerken als ze deze mogelijkheid krijgen, door de extra prikkel van de hogere uitkering.''

Adema begrijpt de huiver van het kabinet. ,,Maar ik zeg: denk niet dat het per se leidt tot meer mensen die vroeg stoppen. Er is geen echte aanleiding om dat te denken.'' Ook over rechtvaardigheid valt meer te zeggen: ,,De huidige regels zijn juist oneerlijk voor lageropgeleiden: die beginnen jonger met werken, hebben doorgaans ook een lagere levensverwachting, en incasseren daardoor minder dan hoogopgeleiden. Een flexibel systeem geeft de mogelijkheid om langer van je AOW te profiteren. Je komt ook tegemoet aan de kritiek dat de verhoging van de AOW-leeftijd vooral lageropgeleiden treft. Dat zou de PvdA toch juist moeten aanspreken.''

Budgetneutraal
Volgens Norbert Klein, die een wetsvoorstel voor een flexibele AOW belooft in het nieuwe politieke jaar, laat de staatssecretaris zich leiden door onterechte angsten voor het onbekende. ,,Het gaat om een budgetneutrale omzetting. Ons AOW-systeem is ingericht op een manier van leven die allang niet meer van toepassing is. Niet voor niets hebben veel omringende landen er al voor gekozen. En dat heeft nergens de effecten opgeleverd waar de staatssecretaris voor waarschuwt.''

Seniorenbond ANBO hoopt op politieke steun voor het plan-Klein. ,,Op de korte termijn betekent het misschien een flinke omzetting en extra kosten, maar op de lange termijn is het een modernisering waar iedereen van gaat profiteren,'', zegt woordvoerder Frank van der Aa. ,,De overheid verlangt van de burger dat die zelfstandig handelt. Dan moet de AOW daarop aansluiten.''

Staatssecretaris Klijnsma laat weten pas te willen reageren als het wetsvoorstel is ingediend.

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement