Volledig scherm
Filiaal van de Hema in Harderwijk. © Ruben Schipper

De strijd om Hema: 'Als het aan de directie ligt, raken ondernemers hun winkels kwijt'

Het rommelt al lange tijd bij Hema. Franchisenemers en de directie vliegen elkaar in de haren, onder meer over de kostenverdeling bij onlineverkopen. Rechtszaken volgen elkaar in rap tempo op, en er dreigen nu zelfs winkels te sluiten.

De Hema-directie nam vorige week het heft in eigen hand, door in een brief aan te kondigen dat ze het contract van verschillende franchisenemers beëindigen. Hierdoor dreigen 24 winkels, waaronder die in Weert, Nunspeet en Harderwijk, te verdwijnen.

Een belangrijke bron van conflict is de webwinkel, waarover in juli zelfs nog een rechtszaak diende. Kosten die voor online verkopen worden gemaakt, worden voor een deel verhaald op de winkeliers. Dat bedrag moet volgens de directie omhoog. Franchisenemers verwijzen echter naar een overeenkomst uit 2015, waarin de kosten die zij moeten afdragen zijn vastgelegd. De rechter gaf ze gelijk, en bepaalde dat het hoofdkantoor niet mag afwijken van de afspraken.

Franchisers niet meer om tafel

Hema bestaat met 261 van de 545 winkels bijna voor de helft uit franchisers. De rest heeft Hema in eigen beheer. Van alle winkels is 40 procent aangesloten bij de Vereniging Aangesloten Bedrijven (VAB), die opkomt voor de rechten van de winkeliers. De franchisers van wie het contract afloopt, zitten allemaal in het bestuur van de vereniging. De directie wil niet langer met de VAB om tafel, waardoor gesprekken stilliggen.

,,De franchisenemers betreuren dat er door de directie geen gesprek met hen wordt gevoerd, zodat we het conflict door overleg kunnen oplossen. Dit past niet in de traditie van overleg die we bij Hema graag in ere houden", aldus een woordvoerder van de VAB.

Drie mislukte verkopen

Quote

De contracten worden elke tien jaar verlengd, tenzij er zwaarwegen­de redenen zijn om dat niet te doen

Vereniging Aangesloten Bedrijven

,,Franchisenemers zijn wél bereid extra bij te dragen", stelt de VAB-woordvoerder over het conflict dat gaat over de onlineverkopen. ,,Ze willen alleen maar weten waarvoor het geld nodig is. Die verantwoording geeft Hema nu niet." Winkeliers zouden nu hogere facturen ontvangen zonder uitleg, die ze daarom weigeren te betalen.

Hema maakt zich extra druk om de webshop, omdat de huidige regeling de winkelketen minder aantrekkelijk zou maken voor investeerders. Lion Capital, de Britse investeerder die nu eigenaar is van de keten, probeerde Hema al tot drie keer toe tevergeefs te verkopen. Een Belgische kandidaat wilde een bod van 1 miljard euro doen, maar haakte afgelopen juni op het laatste moment af omdat de webconstructie niet winstgevend genoeg zou zijn.

Waarom Hema nu de contracten van bepaalde franchisers niet verlengt, is niet duidelijk. ,,Bij de franchiseconstructie van Hema worden de contracten van veel winkeliers de eerste keer tien jaar stilzwijgend verlengd, daarna steeds om de vijf jaar. Tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dit niet te doen. Verlies draaien, bijvoorbeeld", legt de VAB-woordvoerder uit. ,,Dat is hier absoluut niet het geval."

Dreigend einde

Het vermoeden van de VAB is dat de directie winkeliers onder druk wil zetten met een dreigend einde van hun contract, zodat ze tóch de extra kosten gaan betalen. Hema wil niet reageren op deze vermoedens. ,,Wij doen geen uitspraken over zaken die betrekking hebben op de contracten die wij met individuele franchisenemers hebben."

Ook de gevolgen van Hema's ingreep liggen niet vast. Wanneer de contracten niet worden hernieuwd, sluiten mogelijk de winkels waar het om gaat, of wordt een soort doorstart gemaakt door de Hema-directie. Het is echter de vraag of de keten juist heeft gehandeld.

,,Hema zegt op deze manier eenzijdig het contract op. Als het aan de directie ligt, raken deze ondernemers hun winkels kwijt, maar we betwijfelen ten zeerste of dat zomaar mag”, aldus de VAB. De betrokken winkeliers zijn bereid juridische actie ondernemen tegen het besluit van de directie.

Nog altijd zijn veel mensen trots om bij de HEMA te werken, zoals bij deze prijsuitreiking voor de beste HEMA-franchise van Nederland: