Volledig scherm
'Geen konijn zou moeten lijden voor mode.' Activisten van PETA protesteren in Londen. © EPA

Dier gelijk aan plant: vrees om toestaan van dierproeven door Britten

Dieren hebben in Groot-Brittannië binnenkort 'geen bewustzijn' meer. Is dit wetsvoorstel van premier May alleen het gevolg van de brexit? Of zit er meer achter?

Quote

Het lijkt een terugtocht naar de 18de eeuw. Dit heeft enorme symboliek

Hans Baaij, Dier en Recht

Officieel komt de wetswijziging vanuit de brexit-onderhandelingen, die moeten leiden tot de 'EU Withdrawal Bill' - zeg maar de 'EU terugtreknota'. Daarbij worden allerlei zaken ter discussie gesteld die vastzitten aan het EU-lidmaatschap. Het Engelse dagblad The Independent vreest dat er andere belangen spelen. De krant zou het niets verbazen dat de cosmetica-industrie de brexit gebruikt om van de strenge Europese dierenwelzijnswetten af te komen.

Het schrappen van het dierenbewustzijn, zwaar bekritiseerd door Britse dierenrechtenactivisten, hoeft nog niet desastreus te zijn. Ook in Engeland zijn dierproeven voor cosmetica nog altijd illegaal. Maar de eerste horde is genomen, vrezen de critici. Wat nu als het verbod op dierproeven net zo gemakkelijk geschrapt kan worden als de erkenning van dierenbewustzijn?

De regering-May zegt zich van geen kwaad bewust te zijn. Alle bepalingen uit de Europese wet worden ondervangen door de Animal Welfare Act uit 2006, waarin bijvoorbeeld staat dat dieren niet onnodig moeten lijden. Maar volgens David Bowles van de Engelse dierenbescherming RSPCA vallen alleen huisdieren onder die wet, en wordt dierenbewustzijn niet genoemd.

Terugtocht

Volledig scherm
Een dierenactivist verkleed als reusachtig konijn. © ANP

Groot-Brittannië staat van oudsher bekend om vooruitstrevend dierenbeleid. In 1822 voerde het als eerste land ter wereld een dierenwelzijnswet in. ,,Ze hebben nog steeds heel veel dierenorganisaties. In het licht van de geschiedenis is het dan ook heel vreemd. Ik kan er niet bij", zegt Hans Baaij, jurist en voorzitter van stichting Dier & Recht. ,,Het lijkt het begin van een terugtocht naar de 18de eeuw, alsof de hele progressieve geschiedenis wordt genegeerd."

Baaij vraagt zich hardop af waarom die term bewust uit de wet is gehaald: ,,Ik wil niet zeggen dat hun eigen wet slecht is, en het is niet dat ze ineens totaal wetteloos worden. Maar de daad alleen al heeft enorme symboliek." Ook Baaij denkt dat er een verborgen reden achter zit, juist omdat het aanpassen van de wet hem zo onlogisch lijkt. ,,Ik vermoed dat er economische belangen achter zitten. De dierproeven voor farmaceutische en cosmetische producten zijn nu nog strikt, maar dat kan anders. Dit kan misschien het begin zijn."

Advocaat Marco van Duijn van het idealistische advocatenkantoor Utopie denkt er ook het zijne van: ,,Voorstanders van de brexit stellen dat, bevrijd van de 'Brusselse regelzucht', Britse bedrijven een betere concurrentiepositie hebben. Iemand zal hiervoor opdraaien, en dan komen al snel regels die werknemers of dieren beschermen in beeld. De EU-regels hadden nu juist het doel om dergelijke concurrentie en de daarbij horende race to the bottom te voorkomen."

Dierproeven

De maatregelen zetten volgens Van Duijn niet meteen de deur open voor meer dierproeven. Toch kan dat geleidelijk wel gebeuren. ,,De risico's die ik schets zijn reëel. Wanneer de dierenindustrie politieke mogelijkheden ziet om dierenwelzijnregels af te schaffen, zal men daar zeker naar streven. Als dat lukt staat de deur voor dierproeven voor cosmetica open."

Janneke Vink, die aan de Universiteit Leiden haar proefschrift over de positie van dieren in de democratische rechtsstaat schrijft, ziet het anders. ,,Er wordt gedaan alsof de Britse regering het tegenovergestelde aangenomen heeft: een verklaring dat dieren geen gevoeligheid voor pijn zouden hebben. Dat is natuurlijk een drogreden. Men weigert alleen de expliciete erkenning over te nemen."

Vink stelt dat ook het Europese artikel tot nu toe vooral symbolisch is geweest. ,,Wat betreft de verplichting 'volledig rekening te houden met de welzijnsbehoeften van dieren' is het artikel überhaupt nooit volledig nageleefd. De bio-industrie en al haar welzijnsmisstanden bestaat immers nog steeds."

'Mooie beloften'

Theresa May beweerde vorige week dat het Verenigd Koninkrijk door de wetswijziging niet slechter, maar juist beter dierenwelzijn wil nastreven. Zwaardere straffen voor dierenmishandeling en verplicht cameratoezicht in slachthuizen zijn onder meer voorbeeld van nieuw beleid.

Anja Hazekamp, die namens de Partij voor de Dieren in het Europees Parlement zit, ziet beter beleid ook als mogelijkheid. ,,De EU beperkt soms landen, en als Engeland eruit is, kan ze een behoorlijke stap verdergaan met beschermen. Ze doen hiervoor nu mooie beloften, zoals een strengere controle van veevoer en slachthuizen.”