Volledig scherm
Archiefbeeld ter illustratie © EPA

Europa wil regels voor zelfdenkende robots

Europa moet dringend dwingende gebruiksregels en een verplichte verzekering invoeren voor het snel groeiende aantal robots. Zeker nu er steeds meer robots op de markt komen die zelf beslissingen nemen is dat hoog nodig. ,,We moeten voorkomen”, aldus initiatiefneemster en Parlementslid Mady Delvaux, ,,dat robots de mens gaan overheersen.”

Hoofdzorg van het Parlement zijn de robots met kunstmatige intelligentie, die leren van hun eigen ervaringen en hun gedrag daarop aanpassen. Het risico bestaat dat zij letterlijk een eigen leven gaan leiden. In haar rapport, gisteren door een ruime meerderheid van het Parlement aanvaard, refereert Delvaux zelf aan Frankenstein, die een menselijk uitziend monster produceerde dat vervolgens zijn halve familie uitmoordde. 

Te verwachten valt, aldus het gisteren aanvaarde Parlementsverslag, dat het denkvermogen van sommige robottypes ‘binnen enkele decennia’ het menselijk denkvermogen inhaalt en daarmee ook zijn vermogen om zijn eigen omgeving de baas te blijven. Maar het kan ook misgaan door codefouten, systeemfalen of doordat onderling verbonden robots of roboticasystemen worden gehackt. 

Met wereldwijd 1,7 miljoen robots die niet alleen koeien melken en ouderen gymles geven maar ook auto’s besturen en chirurgische precisie-ingrepen uitvoeren, kan regulering niet uitblijven, vindt Delvaux. ,,Het idee van miljoenen intelligente robots klinkt nu nog als sciencefiction, maar met de steeds snellere ontwikkeling van computers is dit snel realiteit. Daarom moeten we snel nadenken over de ethische, juridische en maatschappelijke aspecten. Als politici moeten we er nu voor zorgen dat robots te allen tijde de mensheid dienen.” 

Daarom wil het Parlement, ook al is het tegen de trend om nog weer meer Brusselse regels uit te vaardigen, dat Brussel snel ingrijpt en zeker voordat iedere lidstaat dat op eigen houtje doet. De opdracht aan de Commissie gaat volgende maand meteen na de stemming in de plenaire vergadering uit. Zij moet dan duidelijk omschrijven wat de ‘riskantere’ robots zijn, en welke gebruiksregels daarvoor moeten gaan gelden.

Een verplichte verzekering voor minstens die categorie hoort daarbij, aldus de Luxemburgse socialiste. Normaal is de ontwerper, fabrikant of gebruiker aansprakelijk als een robot schade aanricht, maar in het geval van een zelfbeslissende robot kan dat minder eenvoudig liggen. Wie voor de premie moet opdraaien is nog onduidelijk, Delvaux denkt dat ook een schadefonds nodig is voor gevallen zonder dekking, maar ze weet dat de verzekeringswereld daar niet happig op is. Ethische regels zijn volgens het Parlement nodig waar het gaat om ‘verbetering’ of reparatie van het menselijk lichaam door vervanging van (zieke) organen door robotica. 

De groei van robotsystemen is zo onstuimig en de problemen die zij oproept zijn zo complex, dat het Parlement pleit voor een apart Europees agentschap. Voor Willie Wortels breken gouden tijden aan. Eerder al berekende Brussel dat Europa tegen 2020 – dat is over drie jaar - meer dan 800.000 ict-professionals tekort komt. En als de Commissie dan toch gaat studeren, aldus het Parlement, dan meteen ook maar op een wereldwijd basisinkomen. Dat is nodig omdat robots wier ontwikkeling veel nieuwe banen creëert, op gigantisch veel terreinen ook menselijke taken zullen gaan overnemen en dujs werk vernietigen.