Volledig scherm
© EPA

Geheime wet voor nationalisatie ING lag al klaar

Het ministerie van Financiën had in het begin van 2009 'in het grootste geheim' een wet voorbereid waarmee bankverzekeraar ING van het ene op het andere moment had kunnen worden genationaliseerd.

'Hij lag klaar om door de koningin te worden ondertekend op moment dat nodig zou zijn geweest', zei oud-topambtenaar Ronald Gerritse van het ministerie van Financiën vandaag tegen de parlementaire enquêtecommissie.

Een overname van ING had een enorm risico voor de Nederlandse staat betekend. ING had in totaal voor 1300 tot 1400 miljard euro aan verplichtingen. Dat was 2,5 keer zo groot als de totale omvang van de Nederlandse economie. Het was daarom de oplossing waarvan Gerritse het 'Spaans benauwd' kreeg.

De problemen bij ING 'hielden maar niet op', zei Gerritse. Daarom werd de wet voorbereid. Bij Financiën wisten maar zes mensen ervan, op andere departementen alleen de minister. De Raad van State had in het geheim advies uitgebracht. Het was een 'paardenmiddel', gaf Gerritse toe.

Wat het kabinet later bij ABN Amro deed (de bank voor 17 miljard euro nationaliseren) was volgens Gerritse 'kinderspel' vergeleken bij een nationalisatie van ING.

Het grootste probleem voor ING in het najaar van 2008 was een pakket van Amerikaanse rommelhypotheken (de zogeheten Alt A-portefeuille) met een oorspronkelijke waarde van 39 miljard dollar. Door het inzakken van de Amerikaanse huizenmarkt waren de risico's op die portefeuille groot. De bank was daar volgens Gerritse 'bloednerveus' over en wilde daarom al begin oktober garanties van de staat.

Gerritse was daartegen, niet alleen om principiële redenen, maar ook omdat de details niet bekend waren. ING kreeg echter wel 10 miljard euro kapitaalsteun van toenmalig minister Wouter Bos van Financiën. Maar een maandje later was het probleem van de rommelhypotheken helemaal terug. Gerritse gaf toe dat hij de oplossing, waarbij Financiën eind januari 2009 voor 80 procent van de hypotheken garant ging staan, als een nederlaag heeft ervaren. ING had wat hem betreft meer 'op de blaren moeten zitten'.

Geschorst
De enquêtecommissie, die onderzoek doet naar de kredietcrisis, schorste het verhoor van Gerritse tien minuten. De schorsing kwam nadat was aangedrongen op informatie over banken die gebruik maakten van overheidssteun. Een woordvoerder van de commissie stelt echter dat er geen inhoudelijke aanleiding was voor de schorsing.

De commissie wil in verhoren die lang duren op enig moment een pauze inlassen voor een 'moment van rust'. Dergelijke pauzes zullen de laatste anderhalve week van de hoorzittingen wel vaker voorkomen omdat de verhoren langer duren dan in de eerste weken.

Gerritse was de hoogste ambtenaar van minister Wouter Bos, toen die in oktober 2008 bekendmaakte dat er 20 miljard euro beschikbaar was om het vermogen van financiële instellingen te versterken.