Volledig scherm
Sytse Bouwer, directeur van zonneparkenontwikkelaar GroenLeven, op het dak van zijn kantoor. © Siese Veenstra

'Goudkoorts rond zonneparken is gevaarlijk'

De goudkoorts rond zonne-energie is gevaarlijk, stelt Sytse Bouwer van  GroenLeven, een van de grootste Nederlandse bouwers van zonneparken. ,,Stijgende grondprijzen drijven de kosten op en dus gaat er onnodig veel subsidie heen.'' 

Zeven jaar geleden handelde Sytse Bouwer nog in woonaccessoires, zijn compagnon Hans van de Brug in auto’s. Nu zijn ze leverancier van zonnestroom. Hun bedrijf GroenLeven in Heerenveen heeft meer dan een miljard euro subsidie binnengehaald voor zonnepanelen. Elf zonneakkers bouwden de ondernemers al, verspreid over het land, van Groningen tot Middelburg, met in totaal zo’n 400.000 panelen. 

Een flinke zee, vergeleken met de zestien panelen die op een gemiddeld particulier dak liggen. Maar slechts een snippertje vergeleken bij alle projecten die het bedrijf nog in de pijplijn heeft. GroenLeven heeft vergunningen liggen voor meer dan 800 MegaWatt aan zonneparken en grootschalige zonnedaken, zegt Bouwer. ,,Daarnaast zijn we bezig met nog eens ruim 1,5 GigaWatt aan vergunningstrajecten.’’ Als die allemaal doorgaan, levert Groenleven straks meer energie dan vier gemiddelde gascentrales van bekende energiebedrijven als Nuon of RWE/Essent.

Mogelijkheden

Als een van de eersten roken de Friese ondernemers kansen in zonnepanelen op het platteland, vertelt Bouwer. ,,We zijn langs agrariërs gegaan. Die wilden graag zonnepanelen op de daken van hun stallen. Dat ging heel goed. Toen we erachter kwamen dat er subsidie voor te krijgen was, zijn we ook zonneparken gaan bouwen in het open veld.’’

Tekst loopt door onder het kader

‘Bouw zonneparken op grond van de overheid’

Organisaties als Rijkswaterstaat, Defensie en Staatsbosbeheer zouden hun grond beschikbaar moeten stellen voor zonneparken. Dat stelt Henk Bleker, voormalig staatssecretaris van Landbouw en Natuur. ,,Het ligt te gevoelig alleen grond aan de landbouw te onttrekken voor zonnepanelen. Ook overheden en natuurorganisaties, die grote hoeveelheden grond bezitten, dienen hun verantwoordelijkheid te nemen.’’ Daar kunnen ze zelf ook van profiteren, zegt Bleker, die momenteel in de raad van advies zit van Powerfield, een projectontwikkelaar voor zonne-energie uit Dokkum. ,,Per hectare levert ze dat jaarlijks 5.000 tot 7.000 huur op.’’ Powerfield heeft zelf ruim 1.250 hectare landbouwgrond voor de bouw van zonneparken in eigendom. In Blekers woonplaats Vlagtwedde gaat het Friese bedrijf een zonnepark van 100 hectare bouwen.

Daar zitten veel voordelen aan, legt de ondernemer uit. Niet alleen omdat zonnepanelen op daken leggen meer werk is – en dus duurder. Je kunt niet zomaar andermans dak huren om er zonnepanelen op te leggen. Want wat als de stal afbrandt, of de eigenaar failliet gaat? Van wie zijn de zonnepanelen dan? Qua financiering en regelgeving is het veel makkelijker een akker of weiland voor vijftien of twintig jaar te huren van een boer en dat vol te zetten met zonnepanelen. Daar passen er bovendien veel meer dan op een dak.

Klopjacht

GroenLeven is niet de enige ontwikkelaar die zijn pijlen richt op landbouwgrond. Vooral in de noordelijke provincies is een ware klopjacht ontstaan op grond voor zonneparken, zo berichtte deze krant gisteren. Landbouw- en milieuorganisaties maken zich zorgen over de gevolgen voor de voedselproductie, het landschap en de natuur.

Ook de zonneparkenbouwer zelf ziet het de verkeerde kant op gaan. Bouwer: ,,Je ziet nu allerlei cowboys en buitenlandse projectontwikkelaars opduiken. Dat drijft de grondprijzen enorm op. Boeren met percelen dicht bij stroomkabels krijgen nu soms al 8.000 euro huur per hectare geboden. Gouden bergen, want gemiddeld brengt een akker per jaar misschien 2.500 euro op, en daar moet een boer hard voor werken. Terwijl hij voor een zonnepark niks hoeft te doen. Maar je kunt je afvragen of het nodig is dat de overheid dure grondverhuur voor boeren subsidieert, want de stijgende grondprijzen maken zonnestroom nu onnodig duur. En dat subsidies van Nederlands belastinggeld bij buitenlandse beleggers terechtkomen.’’

Hoeveel houden de ondernemers zelf over, onder de streep? Dat wil Bouwer niet zeggen. Alleen dat GroenLeven, met een jaaromzet van 70 miljoen euro en dertig mensen in dienst, ‘een gezonde winst’ maakt.

Beloftes

De ondernemer vreest dat de zonnesector in negatief daglicht komt te staan door concurrenten die hun beloftes niet waarmaken. ,,Er worden nu zó veel grondopties genomen en vergunningen aangevraagd. Een hoop plannen, maar veel parken zullen nooit van de grond komen.’’ Doordat er geen financiering gevonden wordt. Of doordat ze stuiten op verzet van omwonenden. Op steeds meer plaatsen protesteren buurtbewoners tegen plannen voor zonneparken die in hun ogen het uitzicht verpesten. Daarom is het belangrijk dat gemeentes zich niet te makkelijk laten meeslepen in de mooie plannen van ontwikkelaars, zegt hij. ,,Ook al kunnen ze de leges goed gebruiken en willen ze hun klimaatdoelstellingen halen.’’

GroenLeven gooit het zelf inmiddels over een andere boeg. In plaats van grond te bemachtigen bij één boer, brengt het bedrijf boeren in de buurt bij elkaar in een poule. ,,Stel dat vijf boeren ieder 10 hectare willen verhuren. Dan bekijken wij in overleg met de gemeente wat de beste plek is voor een zonnepark van 50 hectare. Welke grond is bijvoorbeeld toch al het minst geschikt voor landbouw? Waar hebben de minste mensen er last van? Waar kunnen we hoge panelen plaatsen, zodat er nog vee onder kan grazen? Alle deelnemende boeren profiteren vervolgens financieel mee. Ook de omgeving willen we laten meedelen via een postcoderoos of gebiedsfonds.'' 

Miljarden in subsidiepot

Voor de vergroening van de energievoorziening in Nederland is per jaar 12 miljard euro subsidie (SDE+) beschikbaar, afkomstig uit een toeslag die Nederlandse huishoudens betalen via hun energierekening. In de eerste helft van vorig jaar (de meest recente cijfers) werd daarvan 3 miljard euro uitgekeerd aan zonneprojecten. De subsidie dekt het verschil tussen de geraamde kosten en opbrengsten, waarbij de investeerder als beloning een rendement overhoudt.

Stoppen met zonneparken bouwen op akkers en weilanden en eerst maar eens de daken vol leggen, zoals Natuur & Milieu bepleit? Dat is geen optie, vindt de ondernemer. ,,Nederland is hekkensluiter. Pas 6 procent van onze energie wordt duurzaam opgewekt. Dat moet binnen twee jaar 14 procent zijn, uiteindelijk 100 procent. We moeten alle opties benutten.’’

  1. De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’
    PREMIUM

    De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’

    Voor veel boeren is de geest uit de fles. Geholpen door de acties in de provincies trekken woensdag duizenden agrariërs en medestanders richting RIVM en het Binnenhof in Den Haag om weer aandacht te vragen voor het stikstofbeleid dat in hun ogen niet deugt. Aan de wieg van het protest staat Farmers Defence Force, een jonge beweging die onstuimig groeit en weigert water bij de wijn te doen. Maar er klinkt ook (interne) kritiek op de werkwijze van het nieuwe ‘boerenleger’. ,,We moeten onze hand niet overspelen.’’