Volledig scherm
Een stoffenwinkel in Athene. © AP

Griekenland op eigen benen met steun in de rug

Er is hard gevloekt, er zijn branden gesticht en ruiten ingegooid, er zijn regeringen weggestuurd en mensen hebben uit pure wanhoop zelfmoord gepleegd. Maar na acht jaar van ongekende bezuinigingen en nooit geziene hervormingen staat Griekenland per 20 augustus financieel weer op eigen benen.

De voortgang die het geteisterde land de afgelopen maanden boekte is zodanig dat het derde en laatste steunprogramma succesvol kan worden afgesloten, zo besloten de kredietverleners afgelopen nacht in Luxemburg. Ouderwets, want na uren schorsingen, bilateraaltjes en onverwachts toch nog weer een hoop geëmmer over verlengde terugbetaaltermijnen en de hoogte van het bedrag dat de Grieken meekrijgen voor hun eerste maanden zelfstandigheid, waarin ze ongetwijfeld stevig door de markten worden getest. 

Uiteindelijk kwamen de ministers uit op tien jaar extra voor Griekenland om de steun terug te betalen en op een bedrag van 15 miljard dat het nog meekrijgt uit zijn laatste steunprogramma. Dat geld is deels bestemd om duurdere leningen af te betalen en een buffer te vormen van totaal ruim 24 miljard om de eerste 22 moeilijke maanden door te komen.

'Geloofwaardig akkoord'

Volledig scherm
De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz (links) en zijn Franse collega Bruno Le Maire. © AFP

Prominente ministers als de Duitser Olaf Scholz en diens Franse collega Bruno Le Maire dachten gistermiddag het Griekse varkentje in hooguit enkele uren wel even te wassen, maar dat was een forse misrekening. Tegelijkertijd was een mislukking of nieuw uitstel simpelweg geen optie. Dat was een slag in het gezicht van de Grieken geweest, en een blamage voor de eurogroep als geheel, die eerder op de dag met een lunch op château Senningen in Luxemburg net haar 20ste verjaardag had gevierd. Het had de Grieken ook meteen alweer te veel vertrouwen op de markten gekost. ,,Het heeft tijd gekost, maar dit is een goed akkoord, solide en geloofwaardig", aldus Le Maire kort na afloop.

De herwonnen Griekse zelfstandigheid is niet enkel voor het land een mijlpaal, ze markeert ook het einde van de crisis voor heel Europa, aldus Eurocommissaris van Economische Zaken Pierre Moscovici, nog huiverend bij de gedachte aan de vele momenten dat Griekenland en de hele eurozone langs het randje van de afgrond gingen. De Europese munt die in haar beste dagen de dollar uitdaagde, bleek in die donkere crisisjaren opeens zomaar kapot te kunnen. Met drie steunprogramma’s van samen meer dan 270 miljard, waarvan ruim 240 van de eurolanden, wisten Brussel, de ECB en het IMF dat te voorkomen.

En Griekenland zelf natuurlijk, dat zich onder druk van zijn geldschieters suf saneerde. ,,Ze hebben echt spijkerhard gewerkt, en meer progressie geboekt dan we twee, vier jaar geleden voor mogelijk hielden”, aldus minister Hoekstra. ,,Alleen al onder het derde programma nog 450 ingrijpende hervormingen”, preciseerde Moscovici. Grieken betalen nu belasting, de overheid is gemillimeterd én gestroomlijnd, er is zelfs een kadaster dat al één derde van de eigendommen heeft geregistreerd. Het tekort van dik 15 procent in 2009 is een voorzichtig plusje van 0,8 geworden, de hopeloos kapot bezuinigde economie heeft zich heropgericht: 1,4 procent groei in 2017, 1,9 dit jaar, 2,3 volgend jaar.

Massieve schuldenberg

Het grootste probleem blijft de massieve schuldenberg van bijna 180 procent. Terugbetaaltermijnen waren al zo ver opgerekt en rentepercentages zover ingedikt, dat de eurogroep Athene hier maar marginaal tegemoet kon komen. IMF-chef Christine Lagarde, die Brussel maandenlang vergeefs aanspoorde tot gedeeltelijke schuldkwijtschelding, houdt haar twijfels over de houdbaarheid van de Griekse schuld. Dat is de reden dat haar gezaghebbende instituut, acht jaar geleden op voorspraak van Nederland ingehuurd vanwege zijn expertise met probleemlanden, aan het derde programma alleen als waarnemer meedeed en vanaf nu alleen nog ‘technische’ ondersteuning verleent.

De schuldenberg maakt ook dat Athene nog steeds niet helemaal van zijn gehate controleurs is verlost. Experts van het noodfonds ESM, de ECB en de Europese Commissie blijven de Grieken op de vingers kijken tot ze zeker weten dat alle beloofde hervormingen nauwgezet zijn uitgevoerd, er geen nieuwe momenten van zwakte optreden en zeker het grootste deel van de miljardensteun is terugbetaald.

  1. Gedupeerde kinderopvangtoeslag: ‘Ik wil Rutte zeggen: we laten het er niet bij zitten’
    PREMIUM

    Gedupeerde kinderop­vang­toe­slag: ‘Ik wil Rutte zeggen: we laten het er niet bij zitten’

    Tweehonderd ouders die door de fiscus als fraudeur werden afgeschilderd in de rel om de kinderopvangtoeslag gaan vandaag in gesprek met premier Rutte en minister Hoekstra (Financiën). Steve Kuipers uit Almelo is één van hen. Hij kan nog steeds niet bevatten dat het zo misging met de kinderopvangtoeslag. ,,Als je mij vijf jaar geleden had gezegd dat we nu bij de minister-president zouden zitten vanwege kinderopvangtoeslag, dan had ik je voor gek verklaard. Het blijft bizar dit!’’