Volledig scherm
Eneco is eigendom van 53 steden en dorpen in met name Zuid- en Noord-Holland. © AD/Bart-Jan Dekker

Grote meerderheid Eneco-gemeenten wil cashen

EnquêteOok zonder Den Haag gaat Eneco vrijwel zeker de verkoop in. Zeker veertig gemeenten willen hun aandelen kwijt, blijkt uit een grote enquête van deze krant. Zij bezitten ruim 75 procent in het energiebedrijf.

Quote

Veertig gemeenten willen hun Eneco-aandelen verkopen, acht houden.

Uitkomst van enquête en inventarisatie AD

Het is een formidabel dilemma: cashen de 53 Eneco-gemeenten hun aandelen of houden ze hun jaarlijkse dividend? Een beslissing is gewenst nu Eneco eind januari is afgesplitst van netbeheerder Stedin en als gewoon commercieel bedrijf door het leven gaat. Voor 31 oktober klokke 18:00 eist de Aandeelhouderscommissie van Eneco (AHC) hom of kuit. 

Bij verkoop vaart de zilvervloot binnen: het groene energiebedrijf is 2,5 tot 2,9 miljard euro waard. Rotterdam kan als grootste aandeelhouder (32 procent) ruim 850 miljoen euro tegemoet zien, Dordrecht ca 250 miljoen. Andere gemeenten bezitten vaak beduidend minder aandelen, maar ontvangen nog steeds miljoenen tot tientallen miljoenen.

D
eze krant stuurde alle 53 colleges van b&w een vragenlijst: wilt u verkopen of houden en waarom? Wat is de verwachte opbrengst? Welke voorwaarden stelt u? Zijn Gazprom of Shell acceptabele kopers? Veertig colleges van B&W stuurden de lijst terug.

(Bekijk op onderstaande kaart hoeveel Eneco-aandelen jouw gemeente heeft en wat ze waard zijn)

Volledig scherm
Rotterdamse wethouder Adriaan Visser is voorzitter van de Aandeelhouderscommissie van Eneco. Negen wethouders hebben daar zitting in. © ANP

Standpunt

Quote

Volgende week stemt Rotterdam en is er normaliter een meerderheid

Adriaan Visser, voorzitter aandeelhouderscommissie Eneco

De resultaten: 34 eigenaren kiezen verkopen. Zij zijn goed voor 70,5 procent van de Eneco-aandelen. Slechts vier gemeenten - Amstelveen, Aalsmeer, Ridderkerk en Den Haag – willen behouden. Bij elkaar bezitten ze een vijfde in Eneco. Twee gemeenten Hellevoetsluis (0,9%) en Lingewaal (0,34%) hebben geen standpunt en laten het aan hun gemeenteraad. In Gorinchem (0,68 procent) staakten donderdagavond de stemmen: de helft van de raad is voor, de andere helft tegen. 

Van de dertien gemeenten die niet reageerden is de positie grotendeels bekend. Pijnacker-Nootdorp wenst zijn 2,1 procent te verkopen. Hetzelfde geldt voor oa Rijswijk (1,8%) en Westvoorne (0,54%). De Friese gemeenten Ameland, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kolummerland willen houden, maar bezitten samen slechts een magere 0,65 procent van de aandelen. 

Al met al wensen veertig gemeenten met ruim 75 procent van de aandelen te verkopen. Acht zijn tegen, van de overige vijf is de positie nog onduidelijk.

Volledig scherm
Eneco staat bekend om zijn duurzame koers, maar doet ook gewoon fossiele energie. © Ricardo Smit

Belastinggeld

De hoofdreden voor afstoten is dat het Eneco-belang geen publieke taak meer dient. ,,Eneco is een ‘gewoon’ commercieel energiebedrijf dat internationaal opereert, bijvoorbeeld met de overname van ENI in België en Lightblick in Duitsland,” laat Rotterdam weten. ,,Vanuit bedrijfsbelang logisch, maar het gebeurt uiteindelijk mede dankzij belastinggeld en met alle risico’s voor gemeenten.” 

Amstelveen ziet het anders en hamert op Eneco's groene karakter. ,,Energie is strategisch van belang voor Nederland en Eneco is één van de weinige bedrijven die gaat overleven omdat ze een echt duurzame visie hebben. Zo worden we minder afhankelijk van anderen voor onze energie. Daarom zijn er ook publieke belangen om de aandelen te houden.”

D
e meeste gemeenten weigeren vooraf voorwaarden te stellen of geïnteresseerde kopers uit te sluiten: dat drukt de prijs slechts.

 Veel colleges verwijzen naar het Aandeelhouderscommissie-document van afgelopen juli: een koper moet Eneco’s groene koers nadrukkelijk onderschrijven. Toch hijsen enkele colleges een rode vlag: ,,Gazprom is omstreden,” zegt Schiermonnikoog. Ridderkerk ,,wil niet in zee gaan met partijen die weinig belang hechten aan duurzaamheid en alleen financiële belangen voor ogen hebben.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Eneco-baas Jeroen de Haas maakt zich zorgen over de dreigende verkoop. De directie hoopt dat meer gemeenten Den Haag volgen en voor houden of langzaam afbouwen van hun belang kiezen. © ADN Beeldredactie

Meerderheid

Quote

Eneco is belangrijk voor de verduurzaming en mag niet verkocht worden

Herbert Raat , wethouder Amstelveen

Adriaan Visser, wethouder Financiën in Rotterdam en voorzitter van de Aandeelhouderscommissie, herkent de uitkomsten. Volgens berekeningen van de AHC is 92 procent van de colleges van b&w vóór verkoop. ,,Maar uiteraard gaat het om wat gemeenteraden beslissen.”

Een vijfde van de raden heeft inmiddels vóór verkoop gestemd. Den Haag, na Rotterdam de grootste aandeelhouder, koos donderdag toch voor houden. Een tegenvaller, maar niet meer dan dat, meent Visser. ,,Volgende week stemt de Rotterdamse raad en is er normaliter een meerderheid voor verkoop.”

Al met al verwacht de Rotterdamse D66-wethouder na 31 oktober de verkoop van Eneco – een veiling of beursgang – voor te kunnen bereiden. ,,Enige onzekerheid lijkt of we de 75 procent halen.” Die grens biedt een koper de mogelijkheid op een statutenwijziging en daarmee absolute controle. ,,In dat geval brengt Eneco meer geld op."

Quote

Gazprom is niet wenselijk als nieuwe koper

College van b&w Schiermonnikoog

Visser mag optimisme uitstralen, tegenstanders zien kansen. ,,Deze uitkomst is slechts een dagkoers,” reageert Amstelveense Financiën-wethouder Herbert Raat op de AD-enquête. ,,Den Haag laat zien dat gemeenteraden beslissen. Pas de laatste weken zie ik een politiek inhoudelijke discussie ontstaan. De echte beslissing valt na de Gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar maart.” 

Raat, nota bene VVD-wethouder, noemt verkoop onwenselijk. ,, Eneco is heel belangrijk bij de verduurzaming. Er is veel goed gegaan in de jaren ’90, maar we hebben ook taken te gemakkelijk geprivatiseerd. Laten we die fout niet opnieuw maken.” 

De wetsdienaar richt zijn peilen op de grote aandeelhouders, met name Rotterdam. Grootste partij Leefbaar Rotterdam - in 2009 nog tegen verkoop van Eneco - is nu voor. ,,De Leefbaar-raadsleden moeten eens goed terugkijken naar oude interviews met Pim Fortuyn. Die vond dat gas, water en licht in publieke handen moeten blijven. Als Leefbaar straks voor stemt, dan vraag ik me af echt af voor wie ze daar in de bankjes zitten.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Het hoofdkantoor van energieleverancier Eneco bij Rotterdam Alexander © ANP

Vraag is of Raat’s poging succes heeft: Leefbaar Rotterdam lijkt niet verdeeld. In andere gemeenten is het verzet beperkt. ,,Normaliter zullen gemeenteraden het collegestandpunt volgen,” stelt wethouder Albert Abee (Financiën, CDA) van het Zuid-Hollandse Lansingerland, met 3,38 procent de vierde Eneco-aandeelhouder.

Hoe meer gemeenten verkopen, hoe hoger de opbrengst en hoe onaantrekkelijker om aandeelhouder te blijven. ,,De vraag is welke invloed je als kleine aandeelhouder straks hebt als de overgrote meerderheid zijn belang verkoopt.” Nu al ergeren veel aandeelhouders zich aan hun geringe invloed op Eneco.

De meeste gemeenten hebben nog geen plan voor de eventuele Eneco-miljoenen. Het Noord-Hollandse Haarlemmerliede & Spaarnwoude wil de opbrengst besteden aan een nieuw dorpscentrum, een brandweerkazerne en sportvelden. Een school en sportvoorzieningen staan bij Westvoorne hoog op de lijst.