Volledig scherm
Kippenboerenvoorvrouw Hennie de Haan © ERIC BRINKHORST

Hennie de Haan krijgt kippenvel van alle bedankjes

interviewIn de chaos rond het fipronilschandaal bleef Hennie de Haan, crisismanager namens de eiersector, de rust zelve. De vrouw met de meest besproken naam van Nederland kijkt terug op een heftige zomer. ,,De NVWA heeft mensen over de kling gejaagd.’’

Quote

Mijn benoeming was op de 11e van de 11e. Veel mensen dachten dat het een grap was

Hennie de Haan

Ze heeft een naam die de schrijvers van Donald Duck niet hadden kunnen verzinnen voor de voorzitter van een belangenclub van kippenboeren. ,,Enorm geestig ja’’, lacht Hennie de Haan (47) van Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. ,,Het bericht over mijn benoeming, drie jaar geleden, verscheen ook nog eens op de 11e van de 11e. Veel mensen dachten dat het een grap was. Werkelijk elke krant en radio-dj belde me. Mijn ouders hadden nooit zo bij die naam stilgestaan. Zij hadden in Friesland een melkveebedrijf.’’

De boerendochter woont nu op de voormalige varkensboerderij van haar schoonouders in Twente. Zelfs een paar hobbykipjes lopen daar niet rond: onhandig bij een besmettelijke vogelgriepuitbraak. ,,Ik kom bij veel pluimveehouders over de vloer.’’

Rustig en vriendelijk

Niet alleen de naam van Hennie de Haan zorgde tijdens het fipronilschandaal voor een vrolijke noot. Het optreden van de kippenboerenvoorvrouw viel op. Terwijl de stuntelende baas van voedselwaakhond NVWA een potje maakte van zijn optreden in Nieuwsuur en minister Schippers en staatssecretaris van Dam schitterden door afwezigheid, domineerde De Haan de media. Rustig, welbespraakt en vriendelijk stond ze als crisismanager namens de eiersector iedereen te woord.

Er waren dagen bij dat ze om 6 uur 's ochtends op de radio was en om half 2 's nachts pas thuiskwam na een optreden bij Jinek. Haar geplande vakantie – zeilen in Friesland en een weekje Italië met de volwassen kinderen van haar man – moest ze afzeggen. Net als een U2-concert waar ze kaartjes voor had. Sinds 24 juli heeft haar telefoon bijna non-stop gerinkeld.

De Haans aanpak wordt gewaardeerd door de boeren, die zelf liever tussen hun kippen dan voor een camera staan. Dat is te merken voor het spoeddebat over de eiergate in de Tweede Kamer, vorige week donderdag. ,,Dank je wel Hennie’’, zegt een eierboer die haar een warme handdruk geeft. ,,Je deed het erg goed bij Jinek. Ik heb veel respect voor alles wat je voor ons doet.’’

Quote

Dat mensen die zó diep in de penarie zitten me komen bedanken, geeft me kippenvel

Hennie de Haan

,,Dat mensen die zó diep in de penarie zitten me komen bedanken, geeft me kippenvel. Ik heb ook drie grote bossen bloemen thuisbezorgd gekregen. Maar het geeft ook een dubbel gevoel. Ik heb weliswaar veel gedaan, maar weinig weten te bereiken. Dat is heel zuur. Inmiddels is de komkommertijd voorbij, over gif in eieren lijkt niemand zich nog druk te maken. Maar ik krijg nog dagelijks wanhopige mails van boeren.’’

De 250 boeren die slachtoffer zijn van Chickfriend, het Barneveldse bedrijfje dat illegaal fipronil in kippenstallen spoot tegen bloedluis, krijgen geen schadevergoeding van de overheid. Het spoeddebat eindigde voor hen in een deceptie. De Haan probeert nog altijd uit alle macht te redden wat er nog te redden valt. De NVP stapt samen met boerenbond LTO naar de rechter om de schade te verhalen op de NVWA. De inspectie heeft volgens de eiersector gefaald waardoor de eiercrisis totaal uit de hand is gelopen.

,,Zo simpel is het niet. Dega-16 is wel toegestaan als schoonmaakmiddel. En hoe konden boeren bevroeden dat in een middel met etherische oliën een verboden stof is bijgemengd?’’

,,Op 22 juli riep de NVWA eieren terug van een paar bedrijven die in juli door Chickfriend waren behandeld. Mijn eerste reactie was toen nog: goed dat het ontdekt is. Toen de week erna 180 bedrijven in beeld kwamen via de boekhouding van Chickfriend, drong de ernst wel door. Na 31 juli is de achtbaan ontspoord. Toen sprak de NVWA over een acuut gezondheidsrisico. Een dag later zei de NVWA-topman in Nieuwsuur dat mensen maar beter voorlopig geen eieren konden eten. Die uitspraak werd de volgende dag ingetrokken, maar toen was het leed geschied.’’

,,De onmacht. De hele eierketen kwam piepend en krakend tot stilstand, maar er was geen regie. Bij geblokkeerde bedrijven lagen de eieren letterlijk tot het plafond. Het dierenwelzijn kwam in het geding omdat kippen die weg moesten, niet mochten worden vervoerd. De NVWA heeft mensen over de kling gejaagd. Die dacht alleen maar in procedures. Blokkeerde hele bedrijven in plaats van alleen de stallen waar Chickfriend was geweest. De uitslagen van monsters lieten soms twee weken op zich wachten. Bij de ministeries leek maar niet door te dringen hoe ernstig de situatie was. Van de vogelgriepuitbraken zijn we gewend dat er oplossingen zijn voor knelpunten, dat er een draaiboek ligt. Nu gebeurde er niks.’’

,,Tel maar uit: de directe schade voor de sector loopt inmiddels richting de 50 miljoen euro. Gedeeld door zo’n 250 pluimveehouders die hun inkomen met centen moeten verdienen. Tientallen boeren zullen die klap niet te boven komen. Vooral gezinnen waar de partner er geen baan naast heeft, of die geen neventak zoals akkerbouw of varkens hebben, zijn de wanhoop nabij. In ken mensen die in het ziekenhuis zijn beland met hartklachten en een maagzweer. Mensen die vanwege de stress aan zware slaapmedicatie zitten. Gezinnen die komende jaren niet op vakantie kunnen. Die nu continu in angst zitten: als de auto of voerinstallatie het maar niet begeeft.’’

,,Dat van een gezin waar het thuis al geen vetpot was. Ze zitten in een gebied waar afgelopen winter vogelgriep heerste. In één stal had Chickfriend fipronil gebruikt, in de andere niet. Kippen uit de schone stal moesten naar de slacht, maar dat mocht niet omdat het hele bedrijf was geblokkeerd. De nieuwe leghennen die de boer al besteld had, moest hij afzeggen. Het duurde elf dagen voor uit de proefslachting bleek dat zijn kippen vrij van fipronil waren. Toen die eindelijk weg mochten, waren er geen nieuwe meer te krijgen. Nu staat zijn stal zeker tot januari leeg. Per week loopt hij 20.000 euro omzet mis. Zijn schade bedraagt nu al twee of drie jaarinkomens.’’

Quote

Ik ben bang geweest dat boeren zichzelf iets aan zouden doen

Hennie de Haan

,,Van dit soort gevallen springen de tranen in m’n ogen. In dit geval gaat het gelukkig om een heel optimistische man. Veel boeren zijn krachtige mensen. Gelovig vaak ook. Maar er zijn ook mensen die het echt niet meer zien zitten. Ik ben bang geweest dat boeren zichzelf iets aan zouden doen. Op een gegeven moment dacht ik wel: ik moet hier meer afstand van nemen, anders kan ik mijn werk niet goed meer doen.’’

,,Dan probeer ik mijn gevoel uit te schakelen. Eén keer ben ik de tuin in gegaan om een uur onkruid uit de grond te trekken. Als ik na een lange dag thuis kom, pak ik nog even een boek. Het is veeleisend, maar op zich ligt zo’n crisis me wel. Ik ben van huis uit bedrijfskundige, heb een organisatieadviesbureau.’’

,,Nou, graag. Daar heb ik heel wat ideeën over. Daar zou ik deze baan zelfs voor neerleggen.’’ 

poll

Het is bijna tijd voor het jaarlijkse vakantiegeld. Vind je dat ouderwets?

  • Ja, ik krijg liever elke maand wat meer loon (11%)
  • Ja, met het oog op kerst en andere vakanties krijg ik het liever in december (4%)
  • Nee, het is goed op deze manier (85%)
53642 stemmen