Volledig scherm
© Joost Hoving

‘Hoezo financieel zelfredzaam?!’

Neem plaats op de sofa van Irene van den Berg. Zij analyseert iedere week ons economisch gedrag.

Het Nibud roept al jaren dat we financieel zelfredzamer moeten zijn. We moeten zelf onze bankzaken regelen, zelf alle rekeningen betalen en zelf een spaarpot aanleggen voor later. Dat lukt helaas niet iedereen. Ruim 360.000 Nederlandse huishoudens hebben ernstige betalingsproblemen, zij kunnen hun huur soms niet betalen of zijn weleens afgesloten geweest van energie. 

Toch vindt het overgrote deel van hen dat zij geen hulp nodig hebben, zo bleek deze week uit onderzoek van het Nibud. En daar baalt de budgetvoorlichter nogal van. Ho ho, het is niet de bedoeling dat die mensen alles zelf willen doen. Op de website van het Nibud lees ik dat je niet alleen financieel zelfredzaam bent als je je eigen geldzaken kunt regelen, maar ook als je weet wanneer je hulp moet inroepen. 

Ik vrees echter dat die nuance verloren gaat in een samenleving die 'voor jezelf zorgen' hoog in het vaandel heeft staan. Zelf doen is sterk, hulp vragen is zwak. En dus houden mensen zichzelf voor dat het allemaal wel meevalt, en ze geen ondersteuning nodig hebben. En ja, dat is zorgelijk. Bijvoorbeeld als het een alleenstaande moeder betreft die niet voor haar kinderen kan koken omdat de stroom is afgesloten.

Quote

Laten we alsje­blieft afscheid nemen van het idee dat iedereen financieel zelfred­zaam moet zijn

Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit voor Humanistiek blijkt dat het streven om de burger zelfredzamer te maken schadelijk is. Wetenschappers concludeerden dat de nadruk op zelfredzaamheid leidt tot gevoelens van schuld en schaamte. Mensen krijgen het gevoel dat ze tekortschieten als het henzelf niet lukt. Bovendien ontbreekt het kwetsbare groepen, zoals mensen met schulden, vaak aan een goed netwerk dat hen kan helpen. Terwijl de overheid wel rekent op een omgeving die bijspringt als het moeilijk wordt. 

De nadruk op zelf doen vergroot bovendien de kloof tussen arm en rijk. Met een goedgevulde bankrekening kun je zelfredzaamheid simpelweg afkopen. Je schakelt gewoon een financieel adviseur in als je weinig ophebt met geldzaken. Dat kun je je niet permitteren als je al in de rode cijfers staat. Er is wel gratis schuldhulp van de gemeente, maar die is slecht toegankelijk. De wachttijden zijn lang en mensen moeten zich vaak door een hele papierwinkel heen werken. En dat moeten ze, in het kader van de zelfredzaamheid, uiteraard allemaal zelf doen. 

Het Nibud wil dat mensen zelf kunnen inschatten wanneer ze hulp nodig hebben, en die vervolgens ook nog eens zelf regelen. Dat blijkt bijna 300.000 huishoudens niet te lukken. Niet alleen omdat hulp moeilijk te krijgen is, maar ook omdat ze de ernst van de situatie niet inzien. Dus laten we alsjeblieft afscheid nemen van het idee dat iedereen financieel zelfredzaam moet zijn.

Reageren? economie@persgroep.nl