Volledig scherm
PREMIUM
© Morgunbladid/Kristinn Magnússon

'Icesave was pure economische chantage van Nederland'

InterviewTien jaar geleden kraakte de wereldeconomie in haar voegen. Hoe kon de crisis ontstaan? Hebben we lessen getrokken? Een korte serie verhalen. Deze keer: de val van Icesave dupeerde 140.000 Nederlandse spaarders, die er 1,6 miljard euro hadden staan. Toenmalig IJslands president Ólafur Ragnar Grímsson is nóg  steeds verontwaardigd over het politieke spierballenvertoon uit Den Haag en Londen. 

Loop als toerist door de nette straatjes van Reykjavik en aan niets valt meer te zien dat  de financiële crisis van 2008 nergens harder toesloeg dan hier. Overal in de IJslandse hoofdstad staan bouwkranen en zijn vaklieden aan het timmeren. De bars en restaurants zitten tjokvol met Amerikaanse, Aziatische en Europese toeristen. De IJslandse kroon is spijkerhard, een simpele maaltijd kost al snel veertig euro. Ook sportief is er succes: deze zomer stond het eiland nog op het WK in Rusland, als kleinste zich kwalificerende land (330.000 inwoners) ooit.

,,Ja het gaat weer uitstekend hier", glimlacht Ólafur Ragnar Grímsson als hij zijn Nederlandse bezoek begroet op de Universiteit van Reykjavik. Grímsson, 75 inmiddels, ziet er patent uit. Strak in pak, luxe manchetknopen, het witte haar chique naar links gekamd. De tred kwiek. Van de bekkenbreuk die hij vorig jaar bij het skiën in jetset-oord Aspen, Colorado opliep, is niets merkbaar. Hier zit de meest ervaren politicus van zijn land. Na een politieke carrière die hem onder meer  minister van Financiën maakte, diende hij vanaf 1996 twintig jaar als president. 

Volledig scherm
IJslandse president Olafur Ragnar Grímsson die destijds een hoofdrol speelde in het conflict en tot twee keer een terugbetaaldeal met Nederland afkeurde. © Morgunbladid/Kristinn Magnússon

Wouter Bos

Sinds zijn aftreden houdt Grímsson - hij studeerde politicologie en economie aan de universiteit van Manchester - zich bezig met de Artic Circle, een door hemzelf opgerichte organisatie die de zeven landen uit het Noordpool-gebied vreedzaam om tafel brengt. ,,Door de klimaatverandering worden de belangen rond de Noordpool steeds groter." 

Zo relaxed als Grímsson nu in het leven staat, zo spijkerhard stelde de inmiddels 75-jarige politicus zich op rond Icesave, waar 140.000 Nederlandse en 300.000 Britse  spaarders ruim 6,5 miljard euro hadden gestald, gelokt door rentes van 5 procent en hoger.  

Grímsson zorgde er hoogstpersoonlijk voor dat een terugbetaalregeling met Nederland en Groot-Brittannie tot twee keer toe werd geblokkeerd. Hoewel zijn functie grotendeels ceremonieel is, sprak hij een veto uit. Dat Wouter Bos, de toenmalige Nederlandse minister van Financiën, 1,3 miljard euro aan gedupeerde Nederlandse spaarders had voorgeschoten, was zijn probleem, redeneerde Grímsson. Daar hoefde de IJslandse bevolking niet voor op te draaien.

Laten we teruggaan naar mei 2008 toen Icesave binnen een maand een half miljard euro aan Nederlands spaargeld aantrok. De Nederlandsche Bank wilde ingrijpen, maar kon niets doen.

,,Wij konden er óók niets aan doen'', zegt Grímsson. ,,Het Europese financiële stelsel waar de IJslandse banken deel van uitmaakten en de komst van geavanceerde computertechnologie maakten dat mogelijk. Vroeger ging je naar de bank en sprak een medewerker. Tegenwoordig zet je wat computernerds aan het werk en - bingo - vanuit een IJslandse kelder kun je een bank in Nederland beginnen."

  1. Amerikaanse centrale bank verlaagt rente opnieuw

    Amerikaan­se centrale bank verlaagt rente opnieuw

    De renteverlaging moet de economie een steuntje in de rug geven, zei bankpresident Jerome Powell. In juli werd de rente ook al verlaagd. Toen was dat de eerste keer in ruim tien jaar. Het belangrijkste rentetarief komt nu op een bandbreedte van tussen de 1,75 procent en 2,0 procent. Met de stap was op de financiële markten al rekening gehouden. Voor de Amerikaanse president Donald Trump is de renteverlaging waarschijnlijk niet voldoende. Hij voert de druk op de Fed al geruime tijd op om de rente te verlagen en zou het liefst een negatief tarief zien. In Trumps optiek zet de centrale bank de Verenigde Staten op achterstand ten opzichte van andere economische grootmachten als de Europese Unie. Trump liet al snel zijn ongenoegen blijken via Twitter, waar hij Fed-baas Jerome Powell verweet een lafaard te zijn. ,,Jay Powell en de Federal Reserve falen opnieuw’’, schreef Trump na het bekendmaken van de renteverlaging. ,,Geen ‘lef’, geen gevoel, geen visie! Een vreselijke communicator!’’