Volledig scherm
Sandra Phlippen, chef economie © Joost Hoving

Ik ben ontzettend blij dat er ongelijkheid is

Laat ik hier heel duidelijk over zijn: ik ben ontzettend blij dat er ongelijkheid is. Ik zou niet willen leven in een land waarin iedereen evenveel heeft. We zijn nou eenmaal ongelijk. Volgens psychologen bereiken we de hoogste staat van geluk terwijl we het beste uit onszelf proberen te halen. Inkomen is niet zaligmakend, maar het vooruitzicht van meer inkomen is een belangrijke drijfveer voor mensen om hun best te doen. Vraag je maar eens af waarom jij iedere dag naar je werk gaat en wat je zou doen als je het geld kreeg...precies, lekker apathisch zappen op de bank. Zonder het vooruitzicht op meer door hard te werken verdwijnt de energie die alles draaiende houdt in de wereld, ook onze levenslust.

Maar daarbij zijn twee cruciale mitsen: ongelijkheid van uitkomsten stimuleert alleen als de káns op een zo hoog mogelijke plek op de sociale ladder wél gelijk is. Onbelemmerde toegang tot onderwijs en arbeidsmarkt is daarvoor een must. De tweede en misschien nog wel belangrijker is dat er procedurele gelijkheid moet zijn. De allerarmsten (ook in Nederland) moeten systematisch meer moeite doen om de gewoonste zaken in het leven te regelen. Rijke mensen en bedrijven sluizen hun vermogen met gemak uit het zicht van de belastingdienst. Zo wordt ongelijkheid onrechtvaardig.

Quote

Ongelijk­heid van uitkomsten stimuleert alleen als de káns op een zo hoog mogelijke plek op de sociale ladder wél gelijk is

Groot alarm

In Nederland hebben we het best goed geregeld. De rijkste 1 procent neemt 'slechts' 7 procent van het nationaal besteedbaar inkomen mee naar huis. We zijn het land met de armste rijksten. Afgelopen donderdag bezocht ik het World Income Inequality congres in Parijs, waar de groten der aarden als Piketty, Zaes, en Milanovic de nieuwste en meest complete cijfers ooit over ongelijkheid in de wereld presenteerden. De onderzoekers sloegen groot alarm over de staat van de wereld. De rijkste 1 procent verdient nu 20 procent van het totale inkomen. Met zoveel ongelijkheid dreigen de kansen op een beter inkomen voor iedereen die niet puissant rijk is uitgeput te raken. Vanaf nu, stellen de onderzoekers, kunnen we drie dingen doen: niks, het liberale Verenigde Staten achterna of het Europese sociale model volgen. Ik zou zeggen: pak een pen en teken hoe u denkt dat het zal gaan en check met de knop "Hoe heb ik het gedaan?" meteen of u goed zat. Volgende week volgt de uitleg.

De onderstaande grafiek werkt helaas nog niet altijd goed op Android-toestellen. 

Als landen wereldwijd niets veranderen, zal het deel van het wereldwijd verdiende inkomen van de armste 50% licht dalen. Dat is te zien aan de gele lijn in onderstaande grafiek. 

Hoe zit dat met de rijkste 1%? Sleep met je muis of vinger de rode lijn van 2016 naar 2050 met jouw verwachting. 

Klik daarna op Hoe heb ik het gedaan? om te zien hoe het echt zit (volgens een scenariostudie van het World Inequality Lab).

Wordt het inkomen van de rijken relatief groter of kleiner?

Sandra Phlippen is chef van de redactie economie