Volledig scherm
© Rabobank

'Italië pakt de problemen niet aan'

De Italiaanse begrotingsplannen zijn slecht gevallen in Brussel. De vrees is dat het land in grote financiële problemen raakt, en vervolgens de andere eurolanden meesleurt in haar val.

Columnist Sandra Phlippen schreef het zaterdag al in deze krant: Italië kiest voor lagere belastingen, een lagere pensioenleeftijd en hogere uitkeringen. Dat kan niet goed gaan.

Dat was eind vorige week ook precies de reactie op de financiële markten. De rente op Italiaanse staatsleningen vloog meteen omhoog, en dat had weer zijn (negatieve) weerslag op de banken en de beurzen. De vrees dat Italië met een onbeheersbare staatsschuld komt te zitten - inmiddels bedraagt zij 132 procent van het bnp, de hoogste in Europa op Griekenland na - is groot.

Op zich is een hoge staatsschuld geen probleem. Japan zit bijvoorbeeld boven de 200 procent en in de VS loopt de schuld ook hard op. Het probleem bij Italië is dat de economie al jaren nauwelijks groeit. De regering hoopt met de extra uitgaven die groei aan te zwengelen. Grote kans dat dat inderdaad gebeurt, denkt Maartje Wijffelaars, econoom bij de Rabobank. ,,Maar dat effect is eenmalig. En juist die lage groei is structureel.''

Verkeerde plekken

Dat probleem wordt met de nieuwe begroting niet opgelost, vreest Wijffelaars. ,,Ze heffen belasting op de verkeerde plekken. De belastingen voor bedrijven zijn veel te hoog. Maar vermogen in huizen wordt bijvoorbeeld helemaal niet belast. Het is beter arbeid en bedrijven minder te belasten. Dan houden bedrijven meer geld over om te investeren en wordt personeel aannemen minder kostbaar."

De vlaktaks (alle belastingbetalers hetzelfde percentage belasting laten betalen) die de regering wil doorvoeren, is ook geen goed idee, meent de Rabo-econoom. ,,Daar profiteren vooral de rijken in Italië van.'' Belastingen zijn niet het enige probleem. ,,Er is een verlammende bureaucratie en gerechtelijke procedures zijn traag. Een bedrijf opstarten is een hele operatie.''

De regering kondigde eerder aan, net als alle regeringen voor haar, dat de bureaucratie zal worden aangepakt. Maar concreet ligt er nog niets. Op andere vlakken worden structurele hervormingen, zoals langer doorwerken, juist weer teruggedraaid.

Grote zorgen

Ook 'onze' minister van Financiën Wopke Hoekstra zegt 'bezorgd' te zijn over de Italiaanse begroting. Die zorgen zijn toegenomen na een gesprek met zijn collega Tria en de andere ministers van Financiën. Wijffelaars wijst er op dat de begrotingsplannen Italië niet direct in een crisis storten. ,,Maar het beperkt de speelruimte voor het geval er een nieuwe crisis komt.''

Als de economie krimpt groeit de staatsschuld direct en zal de rente verder oplopen. Dan heeft de Italiaanse regering wel een groot probleem. De kans is dat er dan fors bezuinigd moet worden en dat zal de economie hard raken. Dat scenario kan Italië en dus ook de euro in grote problemen brengen. En dan is een onbeheersbaar probleem van een lidstaat opeens het probleem van alle eurolanden geworden. Italië redden zou vele malen meer kosten dan Griekenland.