Volledig scherm
Een medewerker van PostNL leegt een brievenbus. PostNL brengt het aantal terug van 19.000 naar circa 11.000 © ANP

Kabinet draait concurrentie
op de postmarkt terug

Om een goede en betaalbare postbezorging in heel Nederland overeind te houden mogen PostNL en Sandd met elkaar samenwerken of zelfs fuseren. Daartoe zal de huidige wetgeving worden aangepast, maakte het kabinet zojuist bekend. Met het besluit wordt de in 2009 ingevoerde marktwerking (deels) teruggedraaid.

Quote

De post vertegen­woor­digt nog steeds emotionele én commerciële waarde

Mona Keijzer, staatssecretaris EZ

Het kabinet komt met het besluit na het voeren van een maandenlange ‘postdialoog’ over de toekomst van de post. Doordat Nederlanders liever e-mailen of appen en bedrijven steeds minder enveloppen versturen, heeft PostNL steeds meer moeite om de vijfdaagse postbezorging in de lucht te houden. Momenteel worden er dagelijks nog 8,7 miljoen brieven en kaarten verstuurd, de helft minder dan tien jaar terug.

Vorig jaar kelderden de postvolumes tien procent. Het aantal brievenbussen daalt van 19.000 in enkele jaren naar circa 11.000. Om de post betaalbaar te houden kost een postzegel al 83 cent, maar staatssecretaris Keijzer vreest dat als er niets gebeurt een zegel al snel meer dan 1 euro kost. Het zou de overheid miljoenen kosten om een dergelijke tariefstijging tegen te gaan. 

Vertrouwelijk advies 

Volledig scherm
Sandd lanceerde vorig jaar een eigen postzegel. Volgens vakbonden leidt de concurrentie met PostNL tot een race naar de bodem. © ANP

Daarom grijpt het kabinet in. Onder leiding van voormalig Tata Steel-topvrouw Marjan Oudeman is afgelopen half jaar advies ingewonnen van alle belanghebbenden, van PostNL en Sandd tot vakbonden en waakhond ACM. De gesprekken resulteerden in een vertrouwelijk advies aan staatssecretaris Keijzer (EZ & Klimaat) en nu dus tot maatregelen van het kabinet.

,,Concurrentie in zo'n krimpende markt heeft eigenlijk tot gevolg dat er twee of drie postbodes door de straat lopen met een steeds legere postzak'', aldus Keijzer. ,,Daarom stel ik aan de Tweede Kamer voor de regels te veranderen." PostNL en Sandd mogen samenwerking of zelfs een fusie verkennen. Ook mag post op termijn mee met pakketbezorgers.

De wettelijke voorwaarden en gereguleerde tarieven waaronder PostNL als de post vijf dagen per week in heel Nederland moet bezorgen, veranderen komende jaren niet. Dat zet volgens het kabinet te weinig zoden aan de dijk.

Quote

Consolida­tie is de beste oplossing voor de betaalbaar­heid van de postvoor­zie­ning

Herna Verhagen, ceo PostNL

Volgens het kabinet is de papieren post ook in deze digitale tijd van belang. ,,Vanwege de historie en omdat zelfs een puberende kleinzoon stiekem toch wel blij wordt van een kaartje van oma in de bus op zijn verjaardag, vertegenwoordigt post nog steeds een zekere emotionele waarde", meent Keijzer. ,,Voor zakelijke afnemers heeft fysieke post nog steeds een commerciële waarde."

Nederland heeft zich bovendien in diverse VN-verdragen verplicht internationale post goed af te leveren. 

Het kabinetsbesluit lijkt te betekenen dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) minder streng kan handhaven. De waakhond stelt de analyse van Keijzer te delen. ,,Wij zien uiteraard ook dat de post maar blijft dalen," zegt een woordvoerster. De ACM zegt graag mee te denken over de gewijzigde regels. ,,Als de Postwet verandert, voeren wij die uit."

PostNL reageert verheugd. ,,Aanpassing van de huidige regelgeving is nodig om de bereikbaarheid en de betrouwbaarheid van de postvoorziening voor alle Nederlanders te waarborgen," zegt ceo Herna Verhagen, die vorig jaar in het AD al voor ingrijpen pleitte.

Ze noemt consolidatie onvermijdelijk. ,,Het is de beste oplossing voor de betaalbaarheid van de postvoorziening en het op een sociale wijze omgaan met de volumedaling."

Verhagen maant de politiek nu door te pakken. ,,Door de snelheid van de krimp is snel handelen van de politiek van groot belang. De sector is gebaat bij heldere keuzes en maatregelen die consolidatie mogelijk maken.”

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Een bezorger van PostNL in actie © anp

Race naar de bodem

Quote

De concurren­tie op de postmarkt is killing. Het is een race naar de bodem

Joost Bol, bestuurder BVPP
Volledig scherm
Staatssecretaris Mona Keijzer grijpt in op de postmarkt © Guus Schoonewille

Ook Sandd-topman Ronald van de Laar liet dit voorjaar weten open te staan voor een eventuele samenwerking of fusie met PostNL. Afgelopen jaren concurreerde Sandd steeds feller met PostNL. Zo lanceerde het bedrijf vorig jaar een eigen postzegel die met 60 cent veel goedkoper is dan die van PostNL.

Joost Bol, bestuurder van postvakbond BVPP, is content. De bonden hekelen al jaren de effecten die de concurrentie op de werkgelegenheid heeft. Ze noemen de liberalisering van 2009 mislukt. ,,De concurrentie op de postmarkt is killing. Door de dalende volumes kunnen bedrijven alleen nog op arbeidsvoorwaarden besparen. Het is een race naar de bodem.”

Het kabinet onderschrijft die standpunten en ziet in marktregulering een oplossing voor de toekomst. Postbedrijven krijgen daardoor tijd en ruimte om zich aan te passen en, waar mogelijk, de bezorging op te laten gaan in een bredere bezorgmarkt, luidt het.

Door de regelgeving te versoepelen worden drempels voor samenwerking weggenomen. De minimumeisen waaraan de postbezorging moet voldoen, blijven ongewijzigd. 

Acceptabele arbeidsvoorwaarden

Quote

Terugdraai­en van de concurren­tie is heel opmerke­lijk, maar hier ook logisch

Marc Zwartsenburg, analist ING

In een gezamenlijke brief pleitten vakbonden FNV, CNV, BVPP en VHP2 afgelopen april voor een fusie tussen PostNL en Sandd. ,,Dit scenario heeft de voorkeur omdat de kans op het creëren van een stabiele en veilige werkomgeving met acceptabele arbeidsvoorwaarden hier het grootst is.” 

Analist Marc Zwartsenburg, die PostNL volgt voor ING, zei  het zeer opmerkelijk te vinden als het kabinet de marktwerking zou terugdraaien. ,,Terugdraaien heb ik nog niet vaak meegemaakt.” 

Tegelijk noemt hij het besluit logisch. ,,Als je een krimpende postmarkt hebt zoals in Nederland, dan pakt concurrentie uiteindelijk nadelig uit voor iedereen. Dan worden bedrijven verlieslatend, moeten ze mensen ontslaan en prijzen verhogen. Je ontkomt dan niet aan consolidatie, wil je een goede post in Nederland behouden."

Koers

In afwachting van het besluit schoot de koers van PostNL vandaag op het Damrak al omhoog. Vanmiddag noteerde het aandeel 3,28 euro en bij sluiting van de beurs 3,25 euro. Dat is 20 cent meer dan bij opening vanmorgen.

Postmarkt in 2009 geliberaliseerd

Na de privatisering van de PTT in de jaren 90 werd de postmarkt vanaf de eeuwwisseling in stappen geliberaliseerd. Eerst verloor het voormalige staatsbedrijf het monopolie op poststukken zwaarder dan 100 gram, in 2006 ging dat omlaag richting 50 gram. In 2009 verloor TNT Post zijn voorkeurspositie geheel en mocht ook op gewone brieven en kaarten worden geconcurreerd.

Door de liberalisering kreeg het bedrijf, dat inmiddels PostNL heette, concurrentie van SelektMail, Sandd en Van Straaten Post. Zelf begon het bedrijf prijsvechter Netwerk VSP.

Afgelopen jaren consolideerde de sector. Sandd fuseerde in 2011 met SelektMail en kocht vorig jaar Van Straaten Post. PostNL trok in 2011 de stekker uit Netwerk VSP.

Volledig scherm
Ceo Herna Verhagen van PostNL ijverde al een jaar lang voor ingrijpen van het Kabinet. © ANP