Volledig scherm
Startup-ambassadeur Neelie Kroes probeert een virtual-reality bril op haar eigen StartUp Fest in Amsterdam © ANP

'Nederland nog lang geen startup-paradijs'

Volgens Neelie Kroes is Nederland mede door haar toegetreden tot de 'Champions League' van de landen met een gunstig startup-klimaat. Experts denken daar heel anders over. ,,Er moet nog véél gebeuren."

Volledig scherm
Apple-baas Tim Cook was maandag openingsspreker van Startup Fest Europe, de week die ons land als hotspot voor innovatieve bedrijfjes op de kaart moet zetten © ANP
Quote

Slechts tien procent van alle startups in Nederland groeit uit tot een succesvol bedrijf. Dat is veel lager dan in andere landen.

Henk Volberda, innovatiehoogleraar

Startups - startende bedrijfjes die met een innovatief, vaak online gerelateerd idee, de wereld willen veroveren - zijn hot. De hele week vinden in Amsterdam en elders in ons land events plaats om Nederland als vestigingsland voor beginnende ondernemingen te promoten.

Dat gaat ontzettend goed, stelde startup-ambassadeur Neelie Kroes bij de opening van haar eigen Startup Fest Europe. Nederland is in nog geen anderhalf jaar - toevallig de periode dat zij startup ambassadeur is - de Europese top binnengestormd. In een nieuwe ranglijst staat ons land vierde na Londen, Berlijn en Parijs.

Innovatiehoogleraar Henk Volberda schetst een ander beeld. ,,Ja, we gaan vooruit, mede dankzij het werk van Kroes, maar we zijn er nog lang niet." Hij wijst op een ander lijstje, namelijk de wereldranking van Compass waar ons land met zijn startup ecosysteem slechts 19de staat. 

Succesratio
Volberda, die veel onderzoek doet naar ons ondernemingsklimaat, noemt de lage succesratio van de huidige generatie startups als belangrijk manco. ,,Nederland kent veel ondernemers, 127.000 mensen beginnen per jaar een eigen bedrijf." 

Dat zijn echter vooral zelfstandigen die diensten verlenen. Slechts 200 zijn een echte startup met een innovatief idee dat groot gemaakt moet worden. ,,En slechts 10 procent groeit uit tot een succesvol bedrijf, de overigen blijven klein of gaan failliet."

Dat is laag, Zweden of Denemarken kennen bijvoorbeeld een veel hogere succesfactor. ,,Er is te weinig kennis van hoe je een bedrijf runt en groter maakt." Dat het vaak niet lukt, heeft verder vooral met geld te maken, stelt Volberda. ,,Banken houden de hand op de knip."

Volledig scherm
In Cupertino, in hartje Silicon Valley, bouwt Apple een nieuw UFO-achtig hoofdkantoor © REUTERS
Quote

Amerikanen durven groots te denken, we zouden dat in Nederland meer moeten doen

Eva de Valk, techjournaliste
Quote

Er zijn veel te weinig program­meurs, op scholen zouden kinderen meer gestimu­leerd moeten worden om dat te leren

René Schoenmakers, Catawiki

Techjournaliste Eva de Valk - ze woonde 2 jaar in Silicon Valley en schreef er een boek over - ziet gebrek aan financiering eveneens als voornaamste oorzaak. ,,In de VS kunnen bedrijfjes door het grote aantal investeerders veel sneller doorgroeien." 

Door dat gebrek aan geld 'vluchten' veel Hollandse startups als ze gaan 'upscalen' naar de VS, ook Londen en Berlijn zijn in trek. Zo verliet 3D printbedrijf Shapeways Nederland en vertrok naar Silicon Valley omdat het daar veel meer vers kapitaal kon ophalen.

Mentaliteit
Toch is het óók een tekort aan mentaliteit, stelt De Valk. Niet voor niets komen succesvolle technologiebedrijven - Facebook, Apple, Airbnb, Uber, Google - vrijwel allemaal uit de VS. ,,Amerikanen durven groots te denken, dat zouden we ook moeten doen. Zeg: we worden de grootste van de wereld in plaats van alleen Nederland." Dat het wel kan in de Lage Landen, bewijzen Adyen, Booking.com en langer geleden TomTom.

Ze wijst op Hyves, het tien jaar geleden zo populaire sociale medium. ,,Hyves groeide beduidend sneller dan Facebook. Alleen wist Zuckerberg een paar honderd miljoen op te halen en ontving Hyves hier slechts een paar miljoen. Het nieuwe Uber had ook hier vandaan kunnen komen, de ideeën zijn er." Het zou al veel schelen als onze grote bedrijven meer investeren in startups. ,,In de VS is het doodnormaal om geld terug te geven in startups, bovendien is dat goed v oor de innovatie."

Online veilinghuis Catawiki toont aan dat Nederlandse startups wel degelijk schaal kunnen krijgen. Inmiddels is het Assense bedrijf in vele Europese landen actief, telt Catawiki honderden medewerkers en trekken de online veilingen miljoenen bezoekers. Afgelopen jaar haalde oprichter René Schoenmakers  juli €75 miljoen op van Amerikaanse investeerder Lead Edge Capital. 

Pikorde
Hij ziet nog een grote omissie. ,,Er zijn véél te weinig programmeurs in Nederland, wij hebben moeite ze te vinden." Op scholen moeten kinderen véél meer gestimuleerd worden. Technici staan bovendien hier vaak lager in de pikorde dan managers, terwijl het voor een startup zeer belangrijk is een technisch onderlegd iemand in het kernteam te hebben."   

Als ondernemer heeft hij nog wel de nodige adviezen voor minister Henk Kamp (EZ): kom met alternatief voor de bestaande subsidieregelingen. ,,Die kosten enorm veel tijd en moeite, je moet paperassen invullen of een subsidie-adviseur aanvragen. Dat leidt af van je core business."  

De Catawiki-voorman ziet bovendien te weinig bevlogen personeel bij het ministerie van EZ en de Kamer van Koophandel. ,,Vaak mensen met nul ondernemingservaring en die moeten mij dan adviseren."

Tegelijk is er dus wel degelijk vooruitgang, neem de regeling waarmee talentvolle buitenlandse ondernemers van het kabinet een verblijfsvergunning van een jaar krijgen om een onderneming op te zetten. 

Aan Prins Constantijn om als nieuwe ambassadeur het Nederlandse startup-klimaat de taak echt naar de top te brengen. Over vier jaar moet ons land in de top vijf van de prestigieuze Compass-ranking staan, wil minister Kamp van Economische Zaken.

Volledig scherm
Het Assense Catawiki laat zien dat het wel kan: als startup hard doorgroeien. Alleen gebeurt dat wel dankzij veel Amerikaans kapitaal. Links René Schoenmakers, rechts mede-oprichter Marco Jansen © Catawiki
Quote

Het kabinet moet met een alterna­tief voor de huidige subsidiere­ge­lin­gen komen. De huidige kosten veel te veel tijd

René Schoenmakers, Catawiki