Volledig scherm
De skyline van Rotterdam © ANP

Nederland valt uit top 5 van beste economieën

Nederland behoort niet langer tot de vijf best presterende economieën van de wereld. In de nieuwe ranglijst van het World Economic Forum, die vandaag verschijnt, staat ons land zesde.

Quote

Met name op het gebied van innovatie loopt Nederland achter

Henk Volberda, hoogleraar strategisch management

Succesvolste van de 140 gemeten economieën is die van de Verenigde Staten. Nummer twee is Singapore, daarna komen Duitsland en - de nummer 1 van vorig jaar - Zwitserland. Japan maakt de top vijf vol en dan komt Nederland.

Vorig jaar eindigde Nederland nog als vierde, na Zwitserland, Singapore en de VS. Dat ons land twee plaatsen kukelt, komt deels door de vernieuwde wijze van meten. De ranking van 2018 maakt meer gebruik van harde data en kijkt voortaan ook naar het percentage werkende vrouwen, diversiteit, groei door innovatieve bedrijven en de mate waarin bedrijven ontwrichtende technologieën omarmen.

De nieuwe methodologie kost de Nederlandse economie één plek, met de oude meetwijze hadden we vijfde gestaan.

Gebrek aan innovatie

Het juryrapport heeft lovende woorden voor Nederland. Maar de Nederlandse economie presteert op enkele sleutelpunten ook slechter, constateert hoogleraar Henk Volberda van de Rotterdam School of Management. Hij levert al sinds 2004 de Nederlandse resultaten aan het World Economic Forum, een in 1971 opgerichte denktank, gevestigd in Genève (Zwitserland).

Met name qua innovatie laat ons land steken vallen. Landen als Israël (4,3 procent), Zweden (3,3 procent), Zwitserland (3 procent) en Duitsland (2,9 procent) geven een beduidend groter deel van het nationaal inkomen uit aan onderzoek en ontwikkeling dan Nederland. ,,Onze 2 procent is slechts goed voor een 19e plaats."

Op het gebied van nieuwe technologieën als kunstmatige intelligentie, robotisering, big data, blockchain en 3D-printing dreigen we daardoor de boot te missen. Volberda ziet een probleem in het bestaande topsectorenbeleid. ,,Dat richt zich op gevestigde industrieën. Een technologie als blockchain vormt voor de grote banken en logistieke bedrijven een gevaar, maar kan ook juist een grote kans zijn."

Verder lezen na het kader

Top tien World Economic Forum 2018 (positie 2017)

1) Verenigde Staten  (2)

Sterk ondernemende cultuur, gericht op innovatie. Flexibele arbeidsmarkt, enorme thuismarkt.

2) Singapore  (3)

Excellente infrastructuur, zeer open economie. Toppositie in gezondheidszorg.

3) Duitsland (5)

Zowel qua grote en dynamiek Europa's nummer 1 economie. Veel innovatie, geld om innovaties ook naar de markt te brengen.

4) Zwitserland (1)

Huisvest relatief veel multinationals en bezit hecht MKB. Bedrijfsleven werkt intensief met universiteiten samen. Stabiel financieel systeem.

5) Japan (9)

Geweldige fysieke én digitale infrastructuur.  Veel woningen op glasvezel aangesloten. Topgezondheidszorg.

6) NEDERLAND (4)

Top infrastructuur, gezond macro-economische beleid en goed functionerende overheid. Uitstekend opgeleide beroepsbevolking.

7) Hong Kong (6)

Net als Singapore excellente infrastructuur, zowel qua transport als op ICT-gebied. Veel kapitaal beschikbaar.

8) Groot-Brittannië (8)

Dynamische economie, goed startup systeem, levendige zakelijke sector met grote financiële markt. Brexit vormt wel groot risico.

9) Zweden (7)

Goed voorbereid op technologische veranderingen door goede ICT-faciliteiten: glasvezelverbindingen, mobiele netwerken, digitale vaardigheden Zweedse bevolking

10) Denemarken  (12)

Hoogopgeleide beroepsbevolking, prima functionerende arbeidsmarkt, relatief veel patenten en handelsmerken.

Dividendbelasting

Daarnaast kennen andere landen bedrijven die beter lobbyen voor meer investeringen in onderzoek en ontwikkelingen. ,,Neem de auto-industrie in Duitsland." Kennisinstellingen lukt het mede daardoor beter om geld los te krijgen. ,,In Nederland lukt dat moeilijker. Kennisinstituten als TNO en universiteiten klagen al jaren over de financiering."

Verder slurpt bureaucratie veel tijd van wetenschappers op, tijd die ze niet aan onderzoek kunnen besteden. Al met al is de terugval naar plek zes een tegenvaller, zeker nu het kabinet de ambitie heeft altijd in de top vijf te staan. Voormalig minister Henk Kamp (EZ) sprak afgelopen jaren in speeches trots over vierde plek op de ranglijst. 

Volberda geeft het kabinet een gratis advies: er moet een nationale innovatieagenda komen. ,,Dit kabinet zou verder een deel van de 1,9 miljard euro die vrijkomt door het niet afschaffen van de dividendbelasting kunnen gebruiken voor deze nieuwe technologieën en daarmee samenhangende bedrijvigheid.”

Een andere reden voor de terugval is paradoxaal genoeg de florerende economie: die zorgt voor problemen op de arbeidsmarkt. ,,Bedrijven komen steeds moeilijker aan goed personeel en het bestaande personeel is vaak onvoldoende bij- of hergeschoold."

Verder lezen na foto

Volledig scherm
Henk Volberda, hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingbeleid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij verzorgt al sinds 2004 de Nederlandse data voor de ranking van het World Economic Forum © Hoogveld Bart

Nederland blijft top

Ook zijn bedrijven in Nederland relatief weinig divers (man/vrouw, etniciteit) samengesteld. ,,Terwijl diverse teams bewezen beter scoren," zegt Volberda. ,,Een land als Canada is daar sterk in."

De kanttekeningen nagelaten, blijft Nederland één van 's werelds beste economieën. Qua score (82 op een schaal van 100) presteert Nederland zelfs iets beter dan vorig jaar. ,,Alleen doen een aantal andere landen het beter dan wij en groeien zij harder.”

Sterke punten zijn de infrastructuur die van wereldklasse is (4e op de ranglijst), het gezonde macro-economische beleid (1e), de efficiënte overheid met goed functionerende instituties (4e) en een goed opgeleide beroepsbevolking (6e).

Verder lezen na de foto's

Volledig scherm
De kantoren op de Zuidas zitten vol © anp
Volledig scherm
Files op de snelwegen © ANP

Bijna altijd top 10

Ook op het gebied van de achterblijvende innovatie is het niet allemaal kommer en kwel. Nederland scoort prima qua aantal wetenschappelijke publicaties (8e van alle landen) en de samenwerking tussen bedrijfsleven, universiteiten en andere kennisinstellingen (5e). 

De ranking van meest concurrerende economieën wordt sinds 2004 bijgehouden door het World Economic Forum. In de eerste editie stond Nederland twaalfde, daarna steeg onze economie gestaag. Sinds 2006 is altijd een top tien notering behaald, met een vierde plek in zowel 2016 en 2017 als hoogste positie.