Volledig scherm
© anp

Nederlanders geven recordbedrag uit aan duurzamer eten

Nederlanders gaven het afgelopen jaar een recordbedrag uit aan voedsel met een keurmerk. De verkoop van onder andere vlees, vis, fruit en chocolade met zo'n duurzaamheidsstempel nam met 30 procent toe.

Van elke zeven euro die in de kassa's van de supermarkten belandde, ging er één naar producten met zo'n keurmerk. In totaal gaven Nederlanders er 3,6 miljard euro aan uit, blijkt uit de Monitor Keurmerken Retail van onderzoeksbureau IRI. De bestedingen aan milieu- en diervriendelijk geproduceerde voedingsmiddelen zitten al jaren in de lift, maar nooit eerder was de groei zo groot.

Volledig scherm
Het Europese keurmerk voor biologisch voedsel © gratis

Onderzoeker Rini Emonds van IRI ziet verschillende oorzaken. ,,Het aanbod van duurzame producten in de supermarkten neemt toe. Daar komt bij dat de crisis voorbij is. Consumenten geven hun geld weer wat makkelijker uit. Een groeiende groep vindt het bovendien belangrijk om te kiezen voor eten dat lokaal, milieuvriendelijk of met respect voor dieren is geproduceerd. Ze willen de aarde als een goede plaats achterlaten voor hun kinderen en kleinkinderen. Keurmerken helpen deze groep om betere keuzes te maken.''

Niet achterblijven

Van alle vis die in supermarkten wordt verkocht, heeft inmiddels de helft een keurmerk (MSC voor wilde vis of ASC voor kweekvis). Albert Heijn nam drie jaar geleden het voortouw door volledig over te stappen op ASC-zalm. ,,Als één supermarktketen zo'n keuze maakt, zie je de rest meestal vrij snel volgen'', verklaart Emonds. ,,Ze willen niet achterblijven, uit angst dat ze dat klanten kost.''

Het snelst groeiende en grootste keurmerk is het Beter Leven-stempel van de Dierenbescherming. Consumenten gaven afgelopen jaar bijna 1,5 miljard euro uit aan vlees met één, twee of drie Beter Leven-sterren op de verpakking. In 2017 zijn er veel vleeswaren met het keurmerk bijgekomen in de schappen, verklaart Emonds. ,,Supermarkten en A-merken hebben daar met de varkensvleessector afspraken over gemaakt.'' Lagen tot voor kort alleen karbonades en speklapjes met het keurmerk in de schappen, nu zijn ook veel pakjes ham en leverworsten van het stempel voorzien. Bij fabrikanten als Unox, Struik en Kips is het inmiddels bijna standaard. Voor boeren die hun varkens meer ruimte geven is dat goed nieuws: zij krijgen daar beter voor betaald.

Volledig scherm
Biologische eieren © ANP XTRA

Verder zijn eieren (40 procent), koffie, thee en cacao (34 procent) producten die veel met een keurmerk worden verkocht. Bij zuivel (8 procent), groente en fruit (8 procent) en brood (nog geen 2 procent) blijven de aantallen nog ver achter.

Onbespoten

Komend jaar zullen vooral op de groente- en fruitafdelingen van de supermarkten veel meer keurmerken opduiken, verwacht IRI. Milieuorganisaties hebben de druk opgevoerd om over te stappen onbespoten groenten en fruit. Supermarkten hebben daar met hun leveranciers inmiddels afspraken over gemaakt, verklaart Emonds. ,,Maar overschakelen op biologische teelt kost tijd. Als een boer stopt met spuiten, duurt het nog twee jaar voor de grond gifvrij is. Het komende half jaar stromen echter veel nieuwe producten met milieukeurmerken het schap in.''

Volledig scherm
Rainforest Alliance, een keurmerk voor o.a. cacao

De keurmerkenmonitor volgt alleen de voedingskeurmerken die onafhankelijk worden gecontroleerd en in de Keurmerkenwijzer van voorlichtingsorganisatie MilieuCentraal als betrouwbaar zijn bestempeld. Het omstreden 'vinkje' voor zogenaamd gezondere keuzes, ingevoerd door de levensmiddelenfabrikanten, hoort daar bijvoorbeeld niet bij. Evenmin als logo's die voedingsbedrijven als Unilever en Nestlé zelf op hun producten zetten en vage claims zoals 'dolfijnvriendelijke' tonijn.