Volledig scherm
Het Groenflex Hotel in Wateringen (Westland) huisvest bijna driehonderd Polen. Het gelijknamig uitzendbureau heeft het hotel opgezet om de huisvestingproblemen rond Poolse arbeidsmigranten tegen te gaan.

Polen en Roemenen verdringen nauwelijks 'gewone' Nederlanders

De honderdduizenden Oost-Europese arbeidsmigranten zijn belangrijker dan gedacht voor de Nederlandse economie. Hoewel ze inmiddels 1 op de 20 banen voor hun rekening nemen, verdringen ze in praktijk nauwelijks banen van gewone werknemers. Dat concludeert SEO Economisch Onderzoek in een nieuwe studie.

Quote

Arbeidsmi­gran­ten doen vooral productie­werk aan de onderkant van de arbeids­markt

SEO Economisch Onderzoek

In Nederland werken ruim 370.000 arbeidsmigranten uit Centraal- en Oost-Europa (cijfers uit 2016). Deze werkers vullen in totaal 514.000 banen, waarvan ruim de helft uitzendjobs. 

Met hun inzet dragen ze jaarlijks 11 miljard euro bij aan onze welvaart, waarvan na aftrek van loonkosten 5 miljard euro overblijft, 300 euro per Nederlander. Wel staan daar maatschappelijke kosten tegenover als gezondheidszorg, sociale zekerheid en huisvesting. 

De angst dat de Oost-Europeanen - vooral Polen, Roemenen Duitsers, Hongaren en Litouwers - 'banen inpikken' van gewone Nederlanders is grotendeels ongegrond, stelt SEO Economisch Onderzoek oa op grond van interviews met vijf grote werkgevers van arbeidsmigranten.

 ,,De door arbeidsmigranten uitgevoerde werkzaamheden betreffen vooral uitvoerend productiewerk aan de onderkant van de arbeidsmarkt, waarvoor volgens deze werkgevers nauwelijks binnenlandse arbeidskrachten te vinden zijn."

Negatieve gevolgen

Het gaat met name om jobs in het Westen en Zuiden van Nederland: in de land- en tuinbouw, logistiek, groothandel, zakelijke dienstverlening, voeding- en metaalindustrie.

Wanneer de vijf bedrijven niet langer zouden kunnen beschikken over arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa, zouden ze naar eigen zeggen hun productieproces moeten aanpassen, inperken of verplaatsen, schrijven de onderzoekers van SEO Economisch Onderzoek. ,,Dat heeft negatieve gevolgen voor de regionale bedrijvigheid en de omvang van de regionale productie en het regionale inkomen."

Een voorbeeld is een logistieke dienstverlener in de regio Tilburg en Waalwijk met duizend werknemers. Liefst 90 procent van het personeel komt inmiddels uit Midden- en Oost-Europa, vooral Polen. 

De tekst loopt verder door onder de foto.

Volledig scherm
Een auto met Pools-kenteken. Veel Oost-Europese migranten komen uit Polen © anp

Slecht imago

Quote

We willen best Nederland­se werknemers, maar kunnen ze niet krijgen

Door SEO geïnterviewde werkgever

Wervingscampagnes om Nederlands personeel te vinden, hebben het bedrijf weinig opgeleverd. ,,Het is niet dat wij geen Nederlandse werknemers willen, we kunnen ze gewoon niet krijgen," citeert SEO de operationale manager. In Noord-Brabant bezit de logistieke branche een slecht imago en  ,,zijn werknemers onvoldoende bereid flexibel beschikbaar te zijn en ontbreekt het aan een goed arbeidsethos."

Volgens de manager zouden een groot deel van de vele daar gevestigde logistieke bedrijven - waaronder Bol.com en Coolblue - hun biezen pakken als ze geen beroep meer op arbeidsmigranten kunnen doen.

De studie van SEO, dat 'onafhankelijk toegepast economisch onderzoek in opdracht van overheid en bedrijven'  doet, is verricht in opdracht van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU), de belangenclub van uitzendbureaus. Zij bemiddelen jaarlijks voor circa 120.000 arbeidsmigranten.

Huisvesting nijpend probleem

Opdrachtgever ABU verwacht dat de vraag naar Oost-Europese arbeidsmigranten komende jaren alleen maar verder zal toenemen. ,,Door de groeiende economie, maar vooral omdat na 2021 onze beroepsbevolking krimpt," zegt directeur Jurriën Koops. 

Hij stelt dat Nederland aantrekkelijk moet blijven voor deze groep werkers. Met name het tekort aan goede huisvesting is momenteel een nijpend probleem. Momenteel is er een tekort aan 100.000 geschikte woonplekken. Het tekort kan leiden tot diverse problemen zoals onveilige huisvesting, huisjesmelkers die werknemers uitzuigen, maar ook een concentratie van Oost-Europeanen in bepaalde woonwijken, wat weer voor spanning zorgt met de reguliere bewoners.

Onlangs werd bekend dat Maasdriel, Zuidplas, Zaltbommel en Tiel Poolse en Roemeense werknemers gaan weren om woonwijken leefbaar te houden.

EU beperkt arbeidsmigratie 

Dit voorjaar heeft de Europese Unie overigens een akkoord bereikt om de tijdelijke arbeidsmigratie deels aan banden te leggen. In principe mag bij detachering nog slechts een jaar in een ander EU-land gewerkt worden, met verlenging van een half jaar. Buitenlandse werknemers die langer blijven hebben recht op loon volgens de CAO. Op die manier moet onder meer uitbuiting van werknemers worden tegengegaan.

Volledig scherm
Poolse arbeiders op de Poolse Banenbeurs in de Westergasfabriek in Amsterdam. De beurs werd georganiseerd door vakbond CNV Hout en Bouw om Polen te informeren over hun rechten, plichten en het vinden van werk via bonafide uitzendbureaus.