Volledig scherm
Postbezorger Sandra Vonk fotografeerde enkele maanden lang onkruid tijdens of voor haar rondje. © VINCENT JANNINK

Postbode 2.0 meet ook waterstanden

De proeven van PostNL om bezorgers naast hun werk onkruid te laten bestrijden, meterstanden te registreren, de kwaliteit van provinciale wegen te meten en als ogen van de buurt te fungeren slaan aan. Het project wordt komend jaar flink uitgebreid.

Quote

Ik maakte wekelijks op 25 plaatsen in Almelo foto's van onkruid. Zo kon Twente Milieu controle­ren welke methode van bestrij­ding het beste werkt

Sandra Vonk, postbezorger
Volledig scherm
Almelose bezorgster Vonk neemt met haar smartphone een foto van wat onkruid. © VINCENT JANNINK
Quote

Eigenlijk lukte het vrij makkelijk om binnen gelaten te worden. Mensen herkenden mij als hun postbezor­ger

Jasper Ranzijn, bezorger in Amsterdam

Het is weer eens wat anders dan brieven door de bus duwen. Postbezorger Sandra Vonk nam deel aan een proef van PostNL om in Almelo onkruid te fotograferen. ,,Een klein half jaar moesten we wekelijks op 100 locaties foto's nemen met de smartphone," vertelt de 47-jarige Vonk die al tien jaar voor PostNL werkt. ,,Afvalbedrijf Twente Milieu kon zo controleren zo welke methode van onkruid bestrijden het effectiefst is."  
In totaal zes bezorgers participeerden, Vonk schoot 25 beelden per keer. ,,We mochten kiezen of we de foto's voor, tijdens of na onze ronde namen. Ik deed het meestal voor, maar tijdens ging ook prima. De gewerkte tijd kregen we doorbetaald."  

De nodige argwaan ondervond ze wél. ,,Bewoners uit andere wijken dan waar ik normaal bezorg spraken me regelmatig aan als ik in mijn postkloffie stond te fotograferen. Niet iedereen was op de hoogte, ondanks aandacht in lokale media. Mensen zijn tegenwoordig toch alerter op ongewone zaken in hun buurt."  

150 km westelijker fungeerde bezorger Jasper Ranzijn (40) vorige maand in Amsterdam als waterstandopnemer. Met de proef hoopte waterbedrijf Waternet in contact te komen met mensen die niet op oproepen reageren. ,,Ik kreeg 29 adressen in Oosterparkbuurt en 31 in de Transvaalbuurt en had twee weken om zoveel mogelijk mensen te benaderen. We lopen wekelijks vijf keer langs, dat zijn tien potentiële kansen voor Waternet."  

Identificatie
Als Ranzijn werd binnengelaten, fotografeerde hij meterstand plus serienummer. ,,Eigenlijk lukte het vrij makkelijk. Binnen twee dagen had ik in mijn eigen wijk vijftien bewoners te pakken. Veel mensen herkenden me als hun postbezorger, ik hoefde mijn identificatie van Waternet zelden te tonen."  

Vonk en Ranzijn zijn twee van de tientallen bezorgers die participeren in allerlei proeven van PostNL. De allereerste vond eind 2015 plaats in Schiedam. Bezorgers maakten daar foto's van alle vuilcontainers en fungeerden als 'ogen en oren van de wijk'. Sindsdien zijn er zo'n 10 proeven gedaan, vertelt Rogier Havelaar, die het project 'Slimme Samenleving' voor het postbedrijf leidt.

Verder lezen na de foto(s)

Volledig scherm
Een Amsterdamse bezorger maakt een praatje met een buurtbewoner. Het personeel van PostNL kan een nuttige functie in de wijk vervullen © arie kievit
Quote

Wij hebben dagelijks 20.000 mensen rondlopen en 3.500 voertuigen op de weg. Met de proeven kijken we of we hen ook andere klussen naast de post kunnen laten doen.

Rogier Havelaar, PostNL

Het idee ontstond nadat Havelaar een boek over big data en smart cities opensloeg. ,,Bij slimme steden gaat het altijd over technologie, terwijl ik vind dat het juist om mensen moet draaien. Dagelijks hebben wij 20.000 medewerkers rondlopen in Nederland. Die hebben allemaal een smartphone met speciale app. Ook hebben we 3.500 voertuigen rondrijden." 

Vrijwel gelijk mailde een postbezorger of hij geen meters kon opmeten. ,,Hij werkte vroeger bij een waterbedrijf, vandaar. Toen is de bal gaan rollen."  

Dichtbij
Inmiddels onderscheidt PostNL drie kansrijke categorieën: het helpen van hulpbehoevenden, het leefbaar houden van de publieke ruimte en tenslotte het bijstaan van instellingen, die vroeger dichtbij waren. Havelaar: ,,De proef met Waternet past in de laatste categorie, het onkruid in de tweede."  

Reden dat PostNL extra werk zoekt voor bezorgers is uiteraard dat er minder brieven worden verstuurd. Sinds alle huishoudens op het internet zitten, digitaliseren overheid, banken en andere bedrijven hun diensten. Met de komst van moderne smartphones versnelde die trend. De postvolumes kelderden afgelopen jaren met tien procent of meer.  

Nieuwe taken leveren PostNL extra inkomsten op, terwijl opdrachtgevers besparen. Dat is echter niet de enige factor voor PostNL, de proeven leveren ook goodwill op, beseft Havelaar.

Zo participeert PostNL sinds kort in de pilot Thuis Onbezorgd Mobiel samen met VeiligheidNL, Philips, Nutricia en zorgverzekeraar ONVZ. Ouderen in Best krijgen een bewegingsmeter en ontvangen fysiotherapie en voedingssupplementen. ,,Onze bezorgers brengen het apparaat en lezen regelmatig de data uit. Idee is dat ouderen minder vallen en langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen."  

Gordijnen
In Rotterdam tippen bezorgers de gemeente als de post bij inwoners hoog opstapelt en gordijnen langdurig dicht blijven. ,,Die proef is opgestart naar aanleiding van de vrouw die ruim tien jaar dood thuis lag. Al haar rekeningen werden via automatische machtiging betaald, zodat haar overlijden pas in 2013 werd opgemerkt."

Verder lezen na de foto(s)

Volledig scherm
Topvrouw Herna Verhagen moet de al jaren dalende posttak winstgevend zien te houden. Extra taken voor de bezorgers zouden daarbij kunnen helpen. © Marco De Swart
Quote

Wij zijn zeer tevreden. Dankzij de postbodes konden wij 600 klanten bereiken die soms al jaren niet reageren op oproepen

Bart van Dijk, Waternet
Volledig scherm
Een bezorger in actie © anp
Quote

De postbezor­ger moet wel de vriend van de buurt blijven. We willen geen diensten aanbieden waardoor de opdrachtge­ver sancties oplegt aan bewoners. Die grens gaan wij niet over.

Rogier Havelaar, PostNL

Voor bezorgster Vonk uit Almelo is het vanzelfsprekend dat ze een oogje in het zeil houdt. ,,In mijn eigen wijk ben ik een bekend gezicht, regelmatig maak ik een praatje. Als ik iemand niet zie, vraag ik het de buren. Dan hoor e dat iemand in het ziekenhuis ligt. Zo vangen we vaker 'niet-pluis' signalen op die we kunnen doorgeven."  

Aardigheid
Niet alle bezorgers zijn enthousiast over de uitbreiding van hun takenpakket. ,,Op mijn depot heerste er scepcis, maar dat zie je altijd bij veranderingen," weet Ranzijn. ,,Bij de meesten verdween dat gevoel gauw. Het werd een soort competitie: wie kan de meeste waterstanden opmeten? Zelf had ik er aardigheid in, ik wist de meters steeds makkelijker te vinden. Die zitten in elk huis namelijk ergens anders." 

Programmamanager Havelaar beklemtoont dat bezorgers niet tegen hun zin aan hoeven bellen. ,,Als iemand zich ergens onveilig voelt, kan hij dat doorgeven. En we laten onze bezorgers sowieso niet bij wanbetalers langsgaan. Dat doet Waternet zelf."  

Opdrachtgevers zijn content. ,,Van de 1.000 adressen in Amsterdam-Oost waarvan wij dolgraag de meterstanden van wilden, hebben de postbodes er 600 weten binnen te halen," vertelt Bart van Dijk, teamleider aansluitingen en waterbeheer bij Waternet. ,,Daar zaten meerdere hardliners bij waarvan wij al zeven tot acht jaar geen goede standen ontvingen en die moesten schatten."

Het waterbedrijf bezocht deze klanten wel degelijk zelf. ,,Postbezorgers zijn echter veel vaker in de wijk. Dat vergroot de kans enorm." Ook Twente Milieu is tevreden en zegt dat de proef veel nuttige info over onkruidbestrijding heeft opgeleverd.  

Dat geldt eveneens voor Schiedam. ,,Het is zeker voor herhaling vatbaar," zegt Bert Vos. Wel moeten bewoners duidelijk worden meegenomen, stelt hij. ,,Idee van de proef is dat postbezorgers de ogen van de buurt zijn. Een deel van de bewoners dacht dat ze de lange arm van de gemeente en handhaving zijn. Dat is de bedoeling niet."  

Havelaar van PostNL is het daarmee eens.  ,,De postbezorger moet de vriend van de buurt blijven. We willen geen diensten aanbieden waardoor de opdrachtgever sancties oplegt aan bewoners. Die grens gaan wij niet over."  

Mede door de positieve ervaringen gaat PostNL de schaal van de proeven dit jaar fors uitbreiden. ,,We willen met grote aantallen bezorgers gaan testen." De beslissing om de proeven definitief onderdeel van het businessmodel te maken, valt daarna. ,,Dat kan nog even duren, we nemen er de tijd voor."  

AirBnB
Het postbedrijf probeert daarbij te leren van andere postbedrijven Europa. Zo kende Deutsche Post een tijd lang de dienst 'Post Persönlich' waar postbodes voor 42 euro per maand vijf keer per week aanbelden bij mensen thuis. ,,Kinderen konden dan bijvoorbeeld checken of hun vader of moeder in orde was. De dienst was geen succes."  

Bezorgers hebben ondertussen zelf ook suggesties voor hun werkgever. Amsterdammer Ranzijn: ,,Een collega heeft een huis doorgegeven dat illegaal voor AirBnB werd gebruikt. De gemeente zou ons goed voor het detecteren van dat soort misstanden kunnen gebruiken."

Zie na de foto een overzicht van alle proeven

Zeven PostNL pilots

Wegdekmeting

Waar: provinciale wegen in Gelderland
Opdrachtgever: ingenieursbureau TAUW, Universiteit Twente.
Doel: de provincie meet jaarlijks éénmaal de belijning van wegen, net als oneffenheden en spoorvorming. Dat gebeurt met een aantal peperdure auto's uit Scandinavië. Havelaar van PostNL: ,,wij hebben 3.500 auto's op de weg. Idee is om te kijken of het goedkoper kan en of onze bezorgers oneffenheden met hun smartphone kunnen meten"
Status: Lopend. De voorlopige resultaten zijn positief, PostNL is in gesprek met de provincie om meer wegen te doen en ook verkeersonveilige situaties door te gaan geven.


Onkruid fotograferen


Waar: Almelo, Borne, Hof van Twente.
Opdrachtgever: Twente Milieu
Doel: met de proef zijn drie verschillende wijzen van onkruidbestrijding op effectiviteit getest.
Status: proef liep afgelopen herfst en is positief geëvalueerd.


Ouderen thuis onbezorgd mobiel

Waar: Best (Noord-Brabant), Vechtdal (Overijssel)
Opdrachtgever: VeiligheidNL, Nutricia, Philips, ONVZ en PostNL
Doel: ouderen langer thuis te houden door betere voeding, fysiotherapie en bewegingsmonitor.
Status: Start eind maart. 60 ouderen hebben zich opgegeven tot nu toe.  


Waterstanden registreren

Waar: Amsterdam, Dokkum, Enschede en Harderwijk
Opdrachtgever: Waternet en nog een waterbedrijf
Doel: in contact raken met bewoners die oproepen om hun meterstand door te geven negeren. Het verbruik kan anders niet exact bepaald worden met kans op latere naheffingen.
Status: in januari gestart in A'dam, vorige week afgerond.  


Beter onderhoud openbaar groen

Waar: Stichtse Vecht, Zuidplas
Opdrachtgever: Verheij Integrale Groenzorg BV
Doel: openbaar groen in gemeenten efficiënter onderhouden door eerder signaleren van problemen. Tevredenheid bewoners verhogen.
Status: start eind maart.  


Project 'Meld Isolement'

Waar: Kralingen-Crooswijk
Opdrachtgever: gemeente Rotterdam, wethouder Hugo de Jonge (oa Zorg)
Doel: sociaal isolement van inwoners eerder opmerken. Diverse partners geven signalen door en checken die na. Daaronder PostNL, maar ook waterbedrijf Evides, het Havenziekenhuis en meer lokale partijen als de Vrijwilligerswinkel en het Wijkpastoraat.
Status: loopt sinds mei 2016. Bij succes volgen meerdere wijken.  


Vuil en viezigheid opmerken

Waar: Schiedam
Opdrachtgever: de gemeente. Eerste proef die PostNL deed met extra taken voor bezorgers.
Doel: overvolle vuilcontainers voorkomen, rotzooi en hondenpoep opmerken. Postbezorger als 'ogen en oren' in de wijk.
Status: voltooid.