Volledig scherm
© REUTERS

Russisch faillissement Yukos definitief onrechtmatig

Het Russische vonnis waarmee oliebedrijf Yukos in 2006 failliet werd verklaard, wordt definitief niet erkend in Nederland. De Hoge Raad verwierp vanmorgen een beroep van het Russische bedrijf Promneftstroy tegen een eerdere uitspraak van het gerechtshof Amsterdam. Dat bedrijf heeft daardoor niet de aandelen van het Nederlandse dochterbedrijf Yukos Finance in handen gekregen.

Volledig scherm
Michail Chodorkovski © AFP

De zaak draait om het faillissement van Yukos van Kremlin-criticus Michail Chodorkovski. De Russische overheid verklaarde het oliebedrijf in 2006 failliet nadat de staat eerder torenhoge belastingaanslagen op had gelegd. Volgens het gerechtshof waren die onwettig en stuurde Rusland doelbewust aan op het bankroet. 

Volgens Yukos was er sprake van een ‘politiek gemotiveerde aanval’ op Chodorkovski, een criticaster van de Russische president Vladimir Poetin. Het merendeel van de bezittingen van het bedrijf werden verkocht aan het Russische staatsolieconcern Rosneft. Ook het Nederlandse dochteronderdeel Yukos Finance, waar de buitenlandse bezittingen ter waarde van honderden miljoenen euro’s onder vallen, werd verkocht aan een Russisch bedrijf, waarna door de aandeelhouders een procedure werd aangespannen.

De aandeelhouders kregen gelijk. Al in 2007 stak de rechtbank in Amsterdam een stokje voor de verkoop van de aandelen van Yukos Finance. De Russische curator kon de Nederlandse dochter volgens de rechter niet verkopen omdat hij daartoe niet bevoegd was.

Diefstal

Steven Theede, voormalig ceo van Yukos en bestuurslid van de Nederlandse Yukos stichtingen, is blij met de uitspraak die volgens hem ‘erkent’ dat de onteigening van Yykos een ‘schaamteloze diefstal’ was. ,,Met deze uitspraak wordt een jarenlange strijd beslecht, die gevoerd is in het belang van de aandeelhouders van Yukos Oil teneinde de bezittingen veilig te stellen die uiteindelijk aan hen toekomen.’’ 

De advocaat van Yukos, Eelco Meerdink, benadrukt dat de Yukos-stichtingen zijn opgericht als beschermingsmaatregelen, voor het moment wanneer de Russische autoriteiten zouden proberen de internationale bezettingen te onteigenen. ,,Dankzij de standvastigheid van het bestuur van de Yukos stichtingen zijn de internationale bezittingen nu veiliggesteld ten behoeve van de gedupeerde aandeelhouders van Yukos Oil.’’

Strafkamp

Voormalig Yukos-topman en oprichter Michail Chodorkovski werd, na een veroordeling voor fraude en belastingontduiking, van 2005 tot eind 2013 opgesloten in een Siberisch strafkamp. Critici meenden dat zijn veroordeling een straf was voor zijn politieke ambities en zijn kritiek op president Vladimir Poetin en het Kremlin. 

Chodorkovski’s bedrijf werd in stukken gehakt en genationaliseerd waarbij de meeste onderdelen werden ondergebracht bij Rosneft. Het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag oordeelde in 2014 dat Rusland de Yukos-aandeelhouders schadeloos moet stellen en hen 50 miljard dollar (37,2 miljard euro) moet terugbetalen. Het was het grootste arbitragebedrag ooit vastgesteld.