Volledig scherm
Postbedrijf Sandd lanceerde maandag een eigen postzegel. De Sandd-zegel is 18 cent goedkoper dan die van PostNL, maar enkel te gebruiken bij servicepunten van partnerbedrijf DHL. © ANP

Sandd, de steeds grotere plaaggeest van PostNL

ProfielMet een eigen postzegel en de overname van een kleine concurrent voert uitdager Sandd de strijd met PostNL op. Maar het postbedrijf lapt daarbij wel de arbeidsregelgeving aan de laars, zeggen critici.

Het scheelde eind 2015 maar een haartje of postbedrijf Sandd had niet meer bestaan. Topman Ronald van de Laar en zijn directie waren het naar verluidt al eens met PostNL. De grote concurrent zou Sandd voor 100 tot 150 miljoen euro opkopen. Het persbericht lag klaar, zei een ingewijde tegen het FD. Maar op het laatste moment trok PostNL zich terug. Een overname lag politiek gevoelig, minister Kamp (EZ) en het kabinet vreesden voor de concurrentie op de Nederlandse postmarkt. 

Twee jaar later is Sandd - een samentrekking van Sort and Deliver - springlevend. Het uit 1999 stammende bedrijf, dat nu een kwart van de zakelijke markt bedient, manifesteert zich steeds uitgesprokener als uitdager van PostNL. 

Maandag presenteerde Sandd met aplomb ('Sandd breekt postmarkt verder open') een eigen postzegel. Waar PostNL 78 cent vraagt - en komend jaar 83 cent - rekent de kleine rivaal 60 cent. Met de zegels mikt het bedrijf op het mkb en op gewone Nederlanders die post willen versturen, maar geen haast hebben. In tegenstelling tot PostNL bezorgt Sandd niet vijf, maar slechts twee dagen in de week. De zegels zijn te koop bij 150 postpunten, een aantal dat snel moet groeien naar minimaal duizend.

Volledig scherm
Sandd kocht vorige maand kleine rivaal Van Straaten Post. Directeur/oprichter Paul van Straaten (foto) wordt commercieel-directeur bij Sandd © Shody Careman
Quote

De huidige postzegel­prijs is véél te hoog

Ronald van de Laar, topman Sandd

Krimpende markt

Daar blijft het niet bij, want medio september kocht Sandd kleine rivaal Van Straaten Post op, waarvoor het maandag groen licht kreeg van toezichthouder ACM. In 2011 nam Sandd al SelektMail over. Met Van Straaten erbij ontstaat een bedrijf met bijna 200 miljoen euro omzet per jaar en 20.000 werknemers. Nóg belangrijker is dat Sandd een nog fijnmaziger netwerk krijgt heeft en vijf dagen per week kan bezorgen. 

Analist Marc Zwartsenburg van ING spreekt van een logische strategie. ,,De postmarkt krimpt al een decennium tot wel 10 procent per jaar. En in een krimpende markt heb je omvang nodig om nog wat te verdienen."

Met het uitgebreide netwerk en een eigen zegel hoopt Sandd straks een forse slag toe te brengen aan PostNL. Het echte doel is de universele basispostdienst (UPD) af te snoepen van het voormalige staatsbedrijf. Dat bezit nu het wettelijke recht om alle 24 uurspost van gewone Nederlanders af te handelen. 

Quote

In een krimpende markt moet je groeien om nog wat te verdienen

Marc Zwartsenburg, analist ING

Goedkoper

Het bezorgt PostNL ruim 800 miljoen euro omzet per jaar, maar brengt ook allerlei in de Postwet vastgelegde verplichtingen met zich mee. Zo dient PostNL een landelijk dekkend netwerk van brievenbussen in de lucht te houden en vijf dagen per week te bezorgen. 

Volgens topman Van de Laar kan Sandd dat goedkoper. ,,De huidige postzegelprijs is veel te hoog", stelde hij eind juni. Hij vindt dat PostNL te hoge marges rekent. Afgelopen decennium verdubbelde een zegel bijna in prijs.

De bravoure van Sandd wekt ergernis op bij de bonden en PostNL. Zij wijzen erop dat veel van de 18.000 Sandd-bezorgers geen fatsoenlijk arbeidscontract hebben, maar werken op basis van stukloon. ,,Bij PostNL werken ze volgens een cao, krijgen ze vakantiegeld, zijn ze verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en bouwen ze pensioen op", vertelt Joost Bol, bestuurder bij vakbond BVPP. ,,Sandd houdt zich daar niet aan en werkt zo tegen lagere kosten."

Quote

Bij PostNL kennen bezorgers een fatsoenlij­ke cao, Sandd betaalt stukloon

Joost Bol, bestuurder BVPP
Volledig scherm
Sandd poogt grote concurrent PostNL in de wielen te rijden. © Nossman/Bram van Rijen

Ongelijk speelveld

Volledig scherm
Een van de sorteercentra van postbedrijf Sandd. © ANP XTRA

Door dat verschil is er geen gelijk speelveld, klagen de bonden. ,,Er ontstaat een race to the bottom waar de medewerkers de dupe van zijn", zegt Anselma Zwaagstra van CNV Overheid. Dat hindert de bonden ook in onderhandelingen met PostNL. ,,Door de oneerlijke lonen bij Sandd is PostNL nog minder bereid tot loonsverhogingen dan ze al zijn."  

De ergernis is des te groter doordat Sandd en het toenmalige SelektMail in 2008 onder overheidsdwang toezegden al hun personeel binnen 3,5 jaar in vaste dienst te nemen. Bijna tien jaar later is dat nog steeds niet gebeurd.

 In 2016 was de Tweede Kamer het zo beu, dat het bij minister Kamp - de VVD-bewindsman had Sandd eerder uitstel verleend - een nieuwe deadline afdwong. Uiterlijk 1 januari 2017 moest 80 procent van de bezorgers in dienst zijn. 

Traineren

Ook nu nog houdt Sandd zich niet aan de eis. Volgens de bonden heeft hoogstens de helft van het personeel een passend arbeidscontract. Sandd geeft zelf geen cijfers, nu dat bedrijfsgevoelige informatie is.

De bonden stapten onlangs naar de ACM. ,,Acht jaar traineren is genoeg, we hebben een handhavingsverzoek gedaan", vertelt FNV-bestuurder Etienne Haneveld. Vorige maand hield de ACM een hoorzitting over de zaak; dit najaar wordt de uitspraak verwacht.

Het wachten is op het nieuwe kabinet. In het regeerakkoord zeggen VVD, CDA, D66 en CU te gaan onderzoeken of de UPD kan worden aanbesteed. Die woorden klinken Sandd als muziek in de oren. Eind 2016 diende het al een bedrijfsplan in om de basispostdienst over te nemen. Minister Kamp deed er niets mee.

Volledig scherm
Een brievenbus van Sandd bij bloembinderij Bruin en Prins, Zwijndrecht © Maandblad Filatelie/René Hillesum

Minimumtarief

Maar er zijn ook donkere wolken voor de uitdager. Het minimumtarief van 15 tot 18 euro per uur voor een zzp'er kan ongunstig uitpakken voor Sandd, verwacht analist Zwartsenburg van ING. Ook de bonden denken dat dit de druk op Sandd vergroot om al het personeel in vaste dienst te nemen. Bovendien hebben de hardnekkige pogingen van Bpost om PostNL over te nemen de sympathie voor het voormalige staatspostbedrijf in Den Haag vergroot.

PostNL betwijfelt of Sandd - opgericht door oud-PTT'ers - zijn grote woorden kan waarmaken. Ook is er ergernis richting waakhond ACM. Die zou de kleine concurrent wel erg veel ruimte geven.

Zwartsenburg denkt dat er op de krimpende postmarkt geen ruimte is voor twee spelers. ,,De huidige situatie lijkt op termijn onhoudbaar. Uiteindelijk moeten de prijzen wel omhoog, anders gaat één bedrijf dood."

Sandd heeft daarbij de minste papieren, zeker nu PostNL ook nog een bloeiende, snel groeiende pakkettentak bezit. ,,Eén speler zou logisch zijn. Dan kan de overheid reguleren, zodat tarieven voor consumenten en bedrijven redelijk blijven."

Naschrift

Quote

Eén speler op de Nederland­se postmarkt zou het meest logisch zijn

Mark Zwartsenburg, ING

In een reactie laat Sandd weten dat het aan alle geldende wet- en regelgeving voldoet en dat ook in de toekomst zal blijven doen. ,,Dat betekent oa dat Sandd al haar medewerkers tenminste het minimumloon betaalt en bovendien alle bezorgers de mogelijkheid biedt te werken op basis van een arbeidsovereenkomst," aldus het postbedrijf.

SANDD VS POSTNL IN CIJFERS


SANDD

Opgericht 1999

Hoofdkantoor Apeldoorn

Medewerkers 20.000 (18.000 zonder Van Straaten Post)

Omzet 195 miljoen euro (verwacht in 2017)

Bezorgdagen twee, maar zegt nu ook vijf dagen te gaan doen.

Poststukken 700 miljoen per jaar (zonder Van Straaten Post)

POSTNL

l Opgericht 1799 (staatsposterijen), sinds 2011 PostNL

Hoofdkantoor Den Haag

Medewerkers 46.000

Poststukken 11 miljoen per dag, 2,213 miljard bezorgd in 2016 (jaarverslag)

Omzet 3,4 miljard euro in 2016 (waarvan 1,9 miljard post in Nederland en de rest pakketten en internationaal)

Winst 135 miljoen (2016)

Bezorgdagen vijf

Brievenbussen 19.000 in 2015, maar gaat naar 8.700. PostNL is bezig 10.000 brievenbussen weg te halen, met toestemming van de overheid.