Vanwege de Russische boycot koopt de overheid veel Nederlandse tomaten op die vervolgens naar de voedselbank gaan zoals hier in Arnhem.
Volledig scherm
Vanwege de Russische boycot koopt de overheid veel Nederlandse tomaten op die vervolgens naar de voedselbank gaan zoals hier in Arnhem. © anp

Slimme telers foppen Russen met omgekatte tomaten

De Russen denken met een strenge boycot Nederlandse groenten en fruit te weren, maar telers in het Westland zijn ze te slim af met een sluiproute via Turkije en stiekem gesjoemel met etiketten. Zo eten ze nietsvermoedend oer-Hollandse tomaten.

Via Nederlandse handelsbedrijven worden namelijk in het geheim tomaten of paprika's in blanco kistjes naar Turkije verscheept. Eenmaal daar worden ze voorzien van een Turks label (Made in Turkey), om vervolgens probleemloos op transport te gaan naar Rusland. Tegen de Turken is namelijk geen boycot afgekondigd door de Russen, omdat ze niet tot de Europese Unie behoren.

Door het 'omkatten' van de groente en fruit, is er geen Rus die ooit zal merken dat het om Hollandse tomaten of paprika's gaat, terwijl de kassa's bij de telers toch rinkelen. Alleen de titel Made in Holland is even taboe. De methode is strikt verboden, want de regels schrijven voor dat de herkomst van voedsel altijd goed te herleiden moet zijn.

180 miljoen euro
Telers en exporteurs hebben daar even geen boodschap aan: sinds de boycot verdampt hun handel immers zienderogen. Nederland exporteerde vorig jaar nog voor zo'n 180 miljoen euro aan groenten en fruit naar Rusland. En die geldstroom ligt goeddeels stil sinds Poetin met de vuist op tafel sloeg na het internationale geruzie over de crash van MH17. 'Er zijn exporteurs die voor 80 procent zakendoen met Rusland, die gaan eraan onderdoor als ze dit niet doen,' zegt een groothandelaar.

Hoeveel groente en fruit via de 'smokkelroute' nu een weg vinden naar de Russische supermarkten, weet niemand, maar bij verpakkingsbedrijven gaan de witte, bruine en zwarte dozen zonder etiketten ineens als warme broodjes over de toonbank. 'Een piek is overdreven, maar er gaan er de laatste tijd heel veel meer de deur uit,' weet een grote firma in het Westland.

'Publiek geheim'
Uit gesprekken van het AD met handelsbedrijven blijkt de methode de laatste maanden behoorlijk lucratief, stellen betrokkenen. Ze willen anoniem blijven uit vrees voor boetes en maatregelen door het ministerie van Economische Zaken. Die heeft de controle opgevoerd en is sinds augustus zo'n tien keer op 'vermoedens' gestuit. Volgens handelaren is het publiek geheim in de branche. 'Exporteurs bestellen bij de verpakkingsbedrijven blanco dozen, dan weet je wel hoe laat het is,' zegt er een.

De instanties zijn panisch voor zulke praktijken, omdat het de naam van Nederland als exportland enorm kan schaden als blijkt dat er gesjoemeld wordt met etiketten. Zeker in de voedselmarkt is door de enorme omvang controle moeilijk, terwijl de schade enorm is als producten uit een land in de ban worden gedaan.

Al tijdens de boycotten rond de uitbaak van de Ehec-bacterie, toen de Russen ook Europese groenten boycotten, werd het gesjoemel (omkatten) met etiketten opgemerkt. 'We hebben de controles daarom ditmaal meteen verscherpt en bedrijven gewaarschuwd,' zegt Jean Crombach van het Kwaliteits-Controle Bureau. 'Daarbij zijn we op een paar gevallen gestuit waarbij vermoedens waren dat gefraudeerd kon gaan worden. Hierop hebben we ingegrepen.'

Fikse boetes
Bedrijven die de boycot omzeilen door groenten of fruit om te katten, riskeren dat hun ladingen worden afgekeurd en kunnen voor de tuchtrechter worden gesleept. De boetes lopen op tot 4250 euro. Een enkele keer komen de Russen er echter zelf achter, aldus een exporteur. 'Bij een lading zaten er nog oude stickers op de dozen, dat werd dus snel ontdekt. Die vracht verdween in de afvalverwerker.'

Toch dwingt de boycot van de Russen de Nederlandse handel tot het nemen van risico's, zegt een handelaar. Anders doet de concurrentie in het buitenland het wel. 'Spanje doet hetzelfde door eigen tomaten in Marokkaanse dozen te verpakken.'