Volledig scherm
Heleen Ligtelijn. © AD/Shody Careman

Tosti-angst of pizzafobie is nergens voor nodig

Ondervoeding door superfoods. Regelrechte patat- en tosti-angst. Waarom laten we ons op eetgebied steeds meer van hype naar hype jagen? Dieetpsycholoog Heleen Ligtelijn: 'Door het streven naar perfectie denken we niet meer rationeel.'

Quote

Het is een begin dat artsen zeggen dat een patatje op zijn tijd geen kwaad kan en dat Linda de Mol een lans breekt voor de tosti.

Heleen Ligtelijn, dieetpsycholoog
Volledig scherm
© AD

De extremen stapelen zich razendsnel op in dieetland: een ontwricht sociaal leven door een rigide afvalprogramma. En ook ondervoeding door eendimensionale consumptie van chiazaden en gojibessen en mensen die kampen met een regelrechte patat- en pizzafobie.

Allemaal reacties op hypes ontketend door een op hol geslagen voedingsindustrie. De ene na de andere lucratieve afvalbijbel - Paleo, New Nordic, detox - wordt gelanceerd terwijl de waarschuwingen ons om de oren vliegen. Zoals: suiker is het nieuwe vet en brood slaat dood.

Spoor bijster
Dieetpsycholoog Heleen Ligtelijn begrijpt dat steeds meer Nederlanders het spoor bijster zijn. Zeker als hun smaakpapillen continu blootstaan aan visuele verleidingen. Zo wemelt het bijvoorbeeld op de Huishoudbeurs deze week van de stands die spekvette sauzen, snoep en snacks promoten. En een gemiddeld station is verworden tot een eetfuik, zegt zij. Was het percentage mensen met overgewicht rond 1980 27 procent, in 2014 liep dat op naar maar liefst 48 procent.

,,Eten is tegenwoordig overal. Het is daardoor ontzettend eenvoudig om uiteindelijk te bezwijken voor die ene snelle hap op dat station. Bij het vijfde loket neem je toch die kroket. Wat dat betreft is wilskracht net een spier: belast hem tien keer, dan begeeft hij het bij de elfde keer. Honger heeft niets te maken met je maaginhoud, maar alles met wat je ziet. Daarnaast is de samenstelling van het voedingsaanbod zodanig - bijna alles bevat suiker - dat je makkelijk dik wordt.

Heftige diëten
,,Dat groeiende percentage te zware Nederlanders zorgt voor een tegenbeweging bij anderen: zo willen zij het dus niet. En daarbij schieten ze door naar de andere kant met allerlei heftige diëten. De gulden middenweg bestaat anno 2015 bijna niet meer. Op het gebied van gewicht zie je een tweedeling. De ene groep stopt er maar van alles in, terwijl de andere supergezond wil zijn en streeft naar perfectie. Pogingen die zijn gedoemd te mislukken omdat eten zoveel meer is dan puur je lijf voeden. Het staat ook voor gezelligheid. We zijn geen auto's die je vol tankt met de beste benzine,'' zegt Ligtelijn die zich heeft gespecialiseerd in het doorbreken van gedragspatronen.

Volledig scherm
© AD

Bepaalde recente diëten, zoals bijvoorbeeld 40 dagen zonder (bewerkte) suiker, zijn zo rigide dat ze het sociale leven ontwrichten. Om producten in te slaan zonder dat ingrediënt moet je niet alleen verschillende speciaalzaken af, je kunt ook niet meer terecht in bedrijfskantine, restaurant of bij vrienden aan tafel. 

Te drastisch
Ligtelijn: ,,Iedereen begint er enthousiast aan omdat het goed aanvoelt. Je gaat naar andere winkels, je valt snel af. Dat voedt het idee dat je gezond bezig bent. Een instant-beloning. Maar het is te drastisch en op de lange termijn niet realistisch. Wil jij over 10 jaar nog steeds elke dag je eigen brood bakken? Of twintig reformzaken afgaan voor de dagelijkse boodschappen? En elk uur constant met de weegschaal bezig zijn? Dat kunnen topmodellen zich veroorloven die miljoenen verdienen met hun uiterlijk, de gemiddelde Nederlander met een gezin en baan heeft daar geen tijd voor.'' 

Een veelvoorkomend mechanisme is vervolgens - en dat gebeurt na gemiddeld 2 weken - dat iemand afwijkt van het dieet en zich daardoor enorm schuldig voelt. ,,En dan zie je het zogenoemde what the hell-effect. Mensen beginnen te snaaien en proppen zich vol met pizza, chips, alcohol, snoep en laten zich helemaal gaan omdat ze vinden dat ze hebben gefaald. De gedachte is dan: ik begin volgende week of volgende maand wel aan dat andere dieet en tot die tijd kan ik me laten gaan. 

Gevaren
,,Maar ook bij dat andere afvalprogramma liggen dezelfde gevaren op de loer. Ik houd mijn cliënten voor dat er tussen dat strikte dieet en dat calorieënfeest een middenweg bestaat, namelijk gewoon aardappelen, groenten, vlees. En dat een boterham met hagelslag geen kwaad kan. Maar door dat streven naar perfectie kunnen velen niet meer rationeel denken. 'O, my god suiker en koolhydraten, ik voel het acuut in mijn darmen,' hoor ik dan.'' 

De eikenhouten tegeltjeswijsheid - alles met mate - is voor velen allang geen optie meer in het gevecht met de kilo's. Eten is, zo schat Ligtelijn, voor veel mannen en zeker de helft van de Nederlandse vrouwen een issue. ,,We gaan er overspannen mee om. En dat is niet alleen de schuld van de commercie. Natuurlijk moet er geld worden verdiend. Maar veel mensen die die boeken schrijven hebben geen kwaad in de zin en hun diëten bevatten een kern van waarheid. Alleen: het is te drastisch. 

,,Ik stuur aan op overzichtelijke aanpassingen, die zijn al moeilijk genoeg. En verder hoop ik dat mensen gaan inzien dat pillen, poeders en andere extremen niet de weg zijn. Het is een begin dat artsen zeggen dat een patatje op zijn tijd geen kwaad kan en dat Linda de Mol een lans breekt voor de tosti.''