Volledig scherm
© AP

Warm welkom voor China in Italië

De Chinese president is gisteravond in Italië aangekomen voor een driedaags staatsbezoek, al is de term zakenbezoek misschien beter op zijn plaats. Xi Jinping heeft een stapel contracten in zijn aktetas die Italië verknopen met China's commerciële en geopolitieke ambities.

De rode loper wordt letterlijk uitgerold door de populistische regeringscoalitie in Italië. In de senaat in Rome wordt - ijs en weder dienende - morgen een ongekend economisch samenwerkingsakkoord getekend. China zal het economisch wankele Italië middels nieuwe staatskredieten een duwtje in de rug geven en fors investeren in de havens van Triëst en Genua.

Deze voor het westen en oosten van Europa zo strategisch gelegen havens, maar ook Palermo op Sicilië, waar Xi ook even langsgaat, moeten schakels worden in China's Nieuwe Zijderoute, het ambitieuze economische en politieke project waarmee de Chinezen wereldmacht nummer 1 willen worden.

Snelle wijze

De Nieuwe Zijderoute is stelsel van spoor- en vaarwegen die China op snelle wijze verbindt met Europa. Via een paar strategische havensteden moet het achterland van Europa per trein bestreken worden. De China State Construction Engineering Corporation (CSCEC), het grootste bouwbedrijf ter wereld, effent de paden en gaat in het achterland van Triëst aan de slag met spoorverbindingen via Slovenië naar Oost-Europa.

China heeft in Kroatië, Hongarije en vooral Roemenië al grote projecten lopen. Chinese miljarden worden ter plaatse niet zelden toegejuicht als alternatief voor hulp van de Europese Unie, omdat de EU allerlei voorwaarden van transparantie eist. Peking maalt nu eenmaal wat minder om concurrentiebepalingen of mensenrechten.

De Chinese aanpak baart al enige tijd zorgen in Brussel, waar te midden van alle brexitbeslommeringen ook wordt gesproken over de impact van de Chinese greep op de haven van Piraeus, Griekenland. Deze werd in 2016 voor 51 procent overgenomen door Chinezen. Alleen blijken de verbindingen met het achterland toch gecompliceerder dan in Peking was voorzien. Vandaar dat China nu ook zijn oog heeft laten vallen op Triëst en Genua. Laatstgenoemde haven heeft bijvoorbeeld al een goede railverbinding met Rotterdam.

Zonder akkoord

Als het aan de voormalige Italiaanse staatssecretaris van Financiën Gianfranco Polillo ligt, verlaat Xi Jinping zaterdagavond Italië zonder akkoord. Hij vreest - met anderen in Europa - dat Italië zich wel heel erg afhankelijk maakt van de Grote Chinese Ambities. In de Franse krant Le Figaro legt Polillo uit dat Griekenland, Hongarije en Portugal - die zich al hebben aangesloten bij de Nieuwe Zijderoute - aan handen en voeten gebonden zijn. ,,Het lukt die landen moeilijk business te scheiden van politiek, bijvoorbeeld als het er om gaat stelling te nemen op het gebied van mensenrechten'', aldus Polillo.

Overigens loopt lang niet iedereen binnen de populistische coalitie warm voor China. Vicepremier Matteo Salvini wil niet dat zijn land wordt 'gekoloniseerd' door Chinezen. Salvini kan namelijk heel goed opschieten met de Amerikaanse president Trump en die ligt nu juist weer overhoop met China.

Voor China is het belangrijk er zeker te zijn van de havens van Triëst en Genua de exportambities aankunnen. In dat geval hoeven schepen niet meer om Gibraltar heen te varen naar de havens van Rotterdam en Hamburg om zo sneller de markten in Centraal-Europa te kunnen bereiken.

Beleidsadviseur Rogier Spoel van Evofenedex (de Nederlandse belangenorganisatie verladers, exporteurs en importeurs) volgt het dossier van de Chinese investeringen in Europa's maritieme infrastructuur. Landen als Italië en Griekenland hebben niet zo veel keus, denkt hij. ,,Ze kunnen zelf die investeringen in hun zeehavens niet doen. De EU gaat het niet voor ze doen en China wil het wel doen. Belangrijk voor de werkgelegenheid in landen waar veel mensen geen baan hebben.''

Maar er zitten grote risico's aan vast, heeft Spoel al gezien. Chinese havenbaronnen kunnen hun klanten ook Chinese verladers opleggen. Het Chinese containerconglomeraat Cosco wordt bijvoorbeeld een grote speler in Genua en Triëst, zoals het dat ook al is geworden in de haven van Zeebrugge. Een aantal Nederlandse verladers dat zaken wil doen, moet daardoor vanaf volgende maand omrijden naar Zeebrugge in plaats van naar Antwerpen en Rotterdam. Daarmee bestaan betere verbindingen.

Op het oog

Het risico voor Nederland van de Chinese investeringen in Italië kan erin liggen dat bepaalde goederenstromen op den duur gaan verschuiven naar de haven van Genua. Aan de andere kant blijven er genoeg rederijen varen op Rotterdam en Antwerpen die geen binding hebben met China, denkt Spoel. ,,Je kunt je afvragen of hier nog sprake is van eerlijke concurrentie. De haven van Rotterdam functioneert zonder enige bijdrage van de overheid en in Genua wordt Chinees overheidsgeld geïnvesteerd. Oneerlijke concurrentie gaat ten koste van het vestigingsklimaat in Nederland als bedrijven met hun productie en distributie naar Noord-Italië verkassen omdat daar een goedkope haven ligt. Als die haven gesponsord wordt door de Chinezen wordt het ingewikkeld.''

China heeft Italië al een tijdje op het oog. Volgens het Amerikaanse Enterprise Institute is de laatste jaren voor 23 miljard euro in het land geïnvesteerd met als hoofdprijs de aankoop van Pirelli door ChemChina in 2015, voor bijna 8 miljard. Ook het petroleum bedrijf ENI, het elektriciteitsbedrijf Enel en de bank Intesa zijn inmiddels deels Chinees. Waarnemers zien de Chinese investeringen ook als strategische offensieven om een wig te drijven tussen Europese staten en in de verhouding van Europa met de Verenigde Staten. Met een verdeeld Europa is het makkelijker zakendoen.

Volledig scherm
© AD
Volledig scherm
© AD