Volledig scherm
© AD

Wat kan een 'blije koper' nog na oplichting via internet?

Wie graag shopt op internet loopt meer dan ooit het risico te worden opgelicht. Alleen al op Marktplaats proberen 'slimme oplichters', met zo'n 35 advertenties per dag, argeloze kooplustigen te bedonderen. Met succes, zo blijkt uit de Veiligheidsmonitor van het CBS. Ondanks de krachtsinspanningen van verkoopsites, banken en politie, steeg het totale aantal gedupeerden tussen 2012 en 2014 met 90.000 naar 490.000. Handige tips zijn voor hen als mosterd na de maaltijd, want eenmaal opgelicht heeft de consument vrijwel geen poot om op te staan.

Quote

Nauwe samenwer­king met politie bevordert de opsporing en het nemen van maatrege­len

Jasper Teijsse, Marktplaats
Volledig scherm
© AD

Marktplaats, veruit Nederlands bekendste verkoopsite, investeert in voorlichting, preventie en repressie, zegt woordvoerder Jasper Teijsse. De voorhoede daarvan zijn de vijf tips die worden gegeven op de pagina 'Veilig Handelen'. Buiten het eigen gezonde verstand en de vraag hoelang de verkoper actief is, zijn het vooral de online check van bankrekening- en telefoonnummer die voor 'een veilige, succesvolle en plezierige' koopervaring moeten zorgen.

Prettig handelen
Aan dat veilig en prettig met elkaar kunnen handelen, hecht Marktplaats zeer. Het feit dat duizenden mensen per dag naar de website komen, vormt de basis voor het verdienmodel. Opgelichte kopers passen daar niet bij. Wie ondanks alle voorzichtigheid toch het slachtoffer wordt, staat er echter al snel alleen voor. Aankloppen bij Marktplaats levert slechts een opsomming van de voornoemde tips op en de aansporing vooral aangifte te doen.

Die aangifte bij politie vormt de achterhoede van Markplaats'strijd. ,,Een nauwe samenwerking met politie en justitie bevordert de opsporing en het nemen van maatregelen tegen internetoplichting'', aldus Teijsse. ,,Het werpt zijn vruchten af, want het aantal aangiftes is sterk afgenomen. Hoewel het CBS niet meldt hoeveel slachtoffers de handel via Marktplaats maakt, spreken de cijfers die stelling echter tegen. Het totale aantal slachtoffers van verkoopfraude steeg van 2,7 procent in 2012 naar 3,3 procent in 2014.

Quote

De politie wil via het Meldpunt Internetop­lich­ting graag aan de voorkant van het probleem komen

Lisette van Balen, Politie
Volledig scherm
© AD

Keuzes maken
Van de 490.000 op internet belazerde koopjesjagers (door CBS berekend op basis van het aantal fraudegevallen per 100 inwoners) stapte slechts 20 procent naar de politie om aangifte te doen, meldt de Veiligheidsmonitor . Het gros van hen hoort nooit meer iets. ,,We moeten keuzes maken'', reageert Gijs van der Linden van het politie Meldpunt Internetoplichting op de 170 in 2014 opgeloste zaken. Elk van die zaken telde tussen de 50 en 300 aangiftes. Alleen de 'grote vissen' krijgen speciale aandacht. Goed georganiseerde laaielichters die veel slachtoffers maken, lopen in de kijker.

Woordvoerder Lisette van Balen stipt aan dat de politie, via het meldpunt, graag 'aan de voorkant van het probleem wil komen'. Preventief dus.  Niet alleen door te waarschuwen voor online oplichters, maar ook door een 'tool' te bieden waarmee kopers kunnen checken of degene die iets aanbiedt te vertrouwen is. Een van die gereedschappen is de online check die het meldpunt biedt, waarmee kan worden gecontroleerd of een rekeningnummer, e-mailadres of telefoonnummer verdacht is.

Aangifte heeft zin
Handig is ook de site www.opgeletopinternet.nl, een forum dat hulp biedt bij aan- en verkoop via internet door bijvoorbeeld te melden van welke gevallen aangifte is gedaan. ,,Aangifte doen heeft altijd zin'', meent Van de Linde daarom.  De aangifte zorgt ervoor dat Marktplaats en de banken op de hoogte worden gebracht van de fraude. Na die melding worden frauduleuze verkoopaccounts geblokkeerd en advertenties verwijderd. Het gevolg is wel dat Marktplaats daarmee ook de lijn van communicatie tussen fraudeur en opgelichte koper blokkeert, terwijl de verkoopsite juist claimt het mailverkeer te monitoren.

Quote

De rol van Markt­plaats als adverten­tie­plat­form is slechts facilite­rend

Jasper Teijsse, Marktplaats
Volledig scherm
© Thinkstock

Draagt Marktplaats geen verantwoordelijkheid vóór kopers worden opgelicht? Bijvoorbeeld zodra eerder misbruikte rekeningnummers worden vermeld. ,,Marktplaats-accounts zijn niet gekoppeld aan bankrekeningnummers'', zegt Teijsse. ,,De rol van Marktplaats als advertentieplatform is slechts faciliterend. Kopers en verkopers vinden elkaar via de site, maar de afspraken worden onderling gemaakt. Daarin speelt Marktplaats geen rol'', onderschrijft de site.

Oplichters sneller
Een opgelichte Marktplaatsklant hoeft ook niet bij zijn bank aan te kloppen. Bankiers reageren wel, maar eveneens pas na aangifte bij politie. ,,Bij een melding kijken wij direct naar de betreffende rekening en blokkeren deze als er sprake is van frauduleus handelen'', vertelt Mandy van der Bent-Ros van ING. ,,Oplichters handelen ook steeds sneller: veel slachtoffers maken in korte tijd en dan snel al het geld opnemen, voordat de rekening wordt ontdekt en geblokkeerd.''

Mocht het geld al naar de oplichter zijn overgemaakt, sta je ook bij de eigen bank met lege handen. Terugboeken door de bank, of zelf storneren van de boeking, is niet mogelijk. Zelfs wanneer het om twee rekeningen bij dezelfde bank gaat. De fraudeur weet zich beschermd door de Nederlandse wet, die stelt dat terugboeken alleen mogelijk is in opdracht van de fraudeur. De bank wil de oplichter daar desgewenst per brief om vragen, maar het antwoord laat zich raden.

Quote

Als onze juristen voldoende informatie denken te hebben, zetten ze alles op alles om je zo goed mogelijk juridisch te helpen

Petra van der Voort, Achmea Rechtsbijstand
Volledig scherm
© AD

Chargebacks
Marktplaats, dat eigendom is van veilingsite Ebay en voorheen gelieerd aan online betaaldienst Paypal, adviseert kopers daarom liefst zaken te doen via Paypal en/of creditcard. ,,Bij creditcard betalingen zijn de ontvangers altijd zakelijke partijen'', aldus Bent-Ros. ,,Onder die overeenkomst vallen ook regels met betrekking tot zogenoemde chargebacks (terugboekingen red.).'' Dat particuliere verkopers, en zeker oplichters, weinig trek hebben in Paypal en de bijkomende kosten mag duidelijk zijn. Ook het accepteren van creditcardbetalingen is voor particulieren niet aan de orde.

Ook de bank schermt daarom met tips en hamert op aangifte. ,,Bij de aangifte kun je aangeven of je je wilt voegen in een eventueel strafproces. Als het OM de verdachte vervolgt, is dat mogelijk een manier om je geld terug te krijgen. Een civiele procedure is een optie, maar feit is dat juridische bijstand van overheidswege pas wordt verleend vanaf een vordering van 500 euro, zo leert navraag bij Het Juridisch Loket. En bij wie moet je aankloppen? Volgens de ING-woordvoerder verstrekt de bank nooit persoonsgegevens van betrokken rekeninghouder. De site van ING spreekt dat echter tegen en rept over een periode van drie weken, waarna de informatie wordt verstrekt.

Rechtsbijstandverzekering
Zou een goede rechtsbijstandverzekering soelaas kunnen bieden? 'Even Apeldoorn bellen' leert dat zulks inderdaad de meeste kans oplevert om iets van je zuurverdiende centjes terug te zien. Alles staat of valt echter met de beschikbare informatie. Uiteraard dient er bij de claim een aangifte overlegd te worden, aangevuld met relevante info. Hoe meer, hoe beter. ,,Als onze juristen voldoende informatie denken te hebben, dan zetten ze alles op alles om je zo goed mogelijk juridisch te helpen'', zegt Petra van der Voort van Achmea Rechtsbijstand.

,,De kans bestaat echter dat het spoor doodloopt.'' De door de oplichters gebruikte namen en adressen kloppen logischerwijs niet. Gebruikte rekeningnummers en bijhorende pinpassen staan vaak op naam van katvangers of zijn afkomstig van diefstal. ,,Van een kale kip kun je niet plukken'', weet Van der Voort als geen ander. Daarmee stipt ze de kern van de zaak aan: Haal spullen in persoon op en reken contant af. Als een 'koopje' de rit naar, laten we zeggen Hoogeveen', niet waard is, laat het dan gaan. Zo is de kans te worden opgelicht vrijwel nihil en blijf je een 'blije koper'.