Volledig scherm
Kerstproeverij in Albert Heijn © anp

Weg met de kerstkalkoen, lang leve het gourmetstel

kerstmisMet kerst aan de gevulde kalkoen of gans? Welnee, bij drie van de tien gezinnen komt het gourmetstel op tafel. Waarom zijn Nederlanders zo dol op dat koken met kleine pannetjes?

 
Kreeg je vroeger een hele kip op tafel waarvan je zelf de poten afsneed, nu is kip niet meer herkenbaar als een kip. Dan krijg je ook geen opmerkingen over hoe zielig het voor het beest is
Carolina Verhoeven

Je hoeft niet te kunnen koken, je kunt het van tevoren klaarmaken en je krijgt geen gezeur van tafelgenoten dat ze iets niet lusten. Foodwatcher Anneke Ammerlaan vat bondig samen waarom gourmetten voor veel Nederlanders het ultieme kerstdiner is.

Het moet gezellig zijn met de kerst. 'En als je gaat gourmetten wordt die gezelligheid niet verstoord door opmerkingen van de kinderen dat ze iets niet willen,' zegt ook culinair etnoloog Carolina Verhoeven. 'Dat geldt ook voor volwassenen. Kreeg je vroeger een hele kip op tafel waarvan je zelf de poten afsneed, nu is kip niet meer herkenbaar als een kip. Dan krijg je ook geen opmerkingen over hoe zielig het voor het beest is. Die discussie vermijd je.'

Hoe smakelijk de geroosterde aubergine met filodeeg er ook uitziet in het magazine van Plus en hoe zalig die kreeftenstaart met beurre blanc in de Allerhande, in 30 procent van de huishoudens wordt het apparaat uit de kast gehaald, zo blijkt uit een enquête van Albert Heijn onder 700 huishoudens. Vooral gezinnen met jonge kinderen kiezen opvallend vaak voor gourmetten: bijna de helft van de ondervraagde ouders geeft aan te gaan gourmetten. Kinderen willen het liefst aan de slag met de pannetjes: 56 procent noemt gourmetten het favoriete kerstdiner tegenover 20 procent van volwassenen.

'De reden waarom het zo populair is? Vooral het sociale aspect,' weet Carolina Verhoeven. 'Je eet gezamenlijk. Dat gebeurt ook veel in andere landen. In Guatemala eet je met een groep: iedereen brengt iets mee. Wij koken dan wel in kleine pannetjes, dus ieder apart, maar de Berbers die eten met vijftien of zestien mensen uit een stoof.'

Gourmetten is vooral populair in Nederland, waar het in de jaren '80 fondue verdrong.

Het is een manier van eten die past bij de periode ná de Tweede Wereldoorlog, voordien bepaalde het gezinshoofd wat er op tafel kwam. Moeder kookte, vader sneed het vlees: een kalkoen of een gans, schetst Carolina Verhoeven.

Plakjes
'Nu haal je een kant-en-klaarpakket met varkensvlees en kip,' zegt Verhoeven. 'Het zijn tien plakjes van dit en tien plakjes van dat. Je hoeft er helemaal niet over na te denken.'

Supermarkten weten dat veel Nederlanders graag gemakkelijk eten met kerst. Ze adverteren groot met hun partypakketten met stukjes vlees voor in de hete pannetjes. Of het nu Lidl of Jumbo is, allemaal prijzen ze hun gemakkelijke kerstpakket aan. Voor 7 euro kun je bij Lidl al een 'luxe gourmetschotel' kopen met twintig stukjes vlees.

Jumbo signaleert dat Nederlanders gevarieerder gourmetten: met biologisch vlees, met vleesvervangers, met vis of met exotisch vlees zoals struisvogel en kangoeroe.

Opvallend is dat mensen zelf willen kiezen, terwijl de supermarkt uiteindelijk juist bepaalt wat de consument tijdens de kerstdagen eet. 'Toch hebben mensen de sensatie van samen eten,' zegt Carolina Verhoeven. 'En het gevoel van vrijheid.'