Volledig scherm
De Airfryer van Philips. © AD/Jan de Groen

Werken met de airfryer: Succes of gebakken lucht?

Snelcirculerende hete lucht wordt gecombineerd met een grill. Er is - gezond! - slechts een eetlepel olie nodig. Maar is het ook wat, dat nieuwe frituren?

Quote

De airfryer kan niet alles aan, zoveel wordt meteen wel duidelijk als we kijken naar de ontplofte vegaballen en leeggelopen kaassoufflés

Volledig scherm
© AD/Jan de Groen

'Ik zeg: een gevalletje foute vormgeving.'' Bouwvakker en gewichtheffer Martin Hak is spontaan aangeschoven bij ons proefpanel en houdt triomfantelijk een bleke bitterbal in de lucht. Die ziet er inderdaad uit als de leeggestroomde Vesuvius. De airfryer kan niet alles aan, zoveel wordt meteen wel duidelijk als we kijken naar de ontplofte vegaballen en leeggelopen kaassoufflés. Uit vooronderzoek wisten we dat ook wel,  maar zien is geloven.

En dus testen we in de Rotterdamse Kookstudio Mix van Crista Hammel een middagje een airfryer van Philips naast een 'ouderwetse' frituurpan gevuld met zonnebloemolie. Want 'gezond' is de trend, maar de wens om zo nu en dan eens lekker te snacken gaat nu eenmaal nooit verloren. Met de airfryer kunnen overigens veel meer soorten voedsel worden bereid. Je kan er niet alleen mee frituren, maar ook grillen, gratineren, braden, karameliseren en bakken.

Gezonde guilty pleasures
Wij gaan voor de snacks. De bleke bitterballen en kaassoufflés mislukten vooral in de airfryer door veel paneermeel in combinatie met weinig vet. Betere resultaten hebben we met de mini-loempia's van filodeeg. Die blijven mooi intact en worden bereid in de airfryer als lekkerder ervaren dan die uit de frituurpan. 'Minder vet, zachte vulling, knapperig filodeeg.' Zou het dan toch kunnen - gezonde guilty pleasures?

Het nieuwsgierigst is het proefpanel naar de diverse frietsoorten, die we in beide pannen tegelijkertijd bereiden. Nieuwsgierig is ongetwijfeld niet alleen het panel. 76 procent van Nederland frituurt thuis minstens één keer in de maand. En dat doen we dan steeds vaker in een heteluchtvariant, een methode die beter aansluit bij onze bewust gezonde levensstijl.

Volledig scherm
Het proefpanel, vlnr: Ian Pieters, Crista Hammel, Levien Willemse en Mariëtte Steenbreker. © AD/Jan de Groen
Quote

Met de airfryer kun je niet alleen frituren, maar ook grillen, gratineren, braden, karameliseren en bakken

80 procent minder vet
,,Sinds jaren van daling is de friteusemarkt weer aan het stijgen,'' weet marketingmanager Jeroen Kerkhoff van Philips. ,,En een derde van de verkochte snackbereiders is een heteluchtvariant. Deze zijn nu vier jaar op de markt en we zien dat de Nederlandse consument de airfryer nu echt ontdekt. Gerechten kunnen tot 80 procent minder vet worden bereid.''

Ook voedselmerken als Mora, Kwekkeboom, Aviko en Lamb Weston omarmen de trend van frituren met hete lucht. Diverse snacks zijn speciaal ontwikkeld om met hete lucht te bakken en op verpakkingen van enkele merken prijkt een airfryer-icoontje om aan te geven dat de snacks geschikt zijn voor deze bereiding. En nee, dat icoontje stond niet op het merk van onze vegaballen en kaassoufflés.

Vet is een smaakdrager
Zo ook niet op de Agria-aardappels die we kochten in de biologische supermarkt en die door het panel met een voldoende worden beoordeeld. Vol in het vet  wordt de verse, koud afgespoelde aardappel wel als lekkerder ervaren. ,,Logisch ook, want vet is nu eenmaal een smaakdrager,'' zegt kok Crista Hammel. Knapperig wordt de Agria als je deze langer in de airfryer bakt dan staat aangegeven. Dat geldt overigens voor alles wat we deze middag bereiden. Proeven luidt het advies en je 'gezonde frietverstand' gebruiken voor het beste resultaat.

We blijven nog even bij 'vers'. Deze frietvariant van Jumbo krijgt van het panel, gebakken in de airfryer, een dikke voldoende en doet in smaak bijna niet onder voor de vette frituur. De ovenfrietjes van AH komen beter uit het vet, maar altijd ook nog redelijk goed uit onze heteluchtvariant. Deze frieten worden in de airfryer het meest gewaardeerd. 'Heel acceptabel, goed knapperig,' aldus het panel. De dunne Franse frieten van Aviko dan. Die krijgen na beide bereidingen in het geheel geen applaus: 'Weinig smaak en droog. Er komt weinig aardappel aan te pas.'

Volledig scherm
Crista Hammel in haar Kookstudio Mix in Rotterdam. © AD/Jan de Groen
Quote

Vol in het vet wordt de verse, koud afgespoelde aardappel wel als lekkerder ervaren. Logisch, want vet is nu eenmaal een smaakdrager

Schoonmaken is geen gedoe
Na enkele uren van testen komen we wel tot een conclusie. De echte 'vette snacker' moet zijn verwachting bijstellen, maar heeft met een beetje oefenen en meer bereidingstijd, een gezonder alternatief met een airfryer. Nog een pluspunt aldus het panel: het stinkt minder en schoonmaken is geen gedoe.

En wat vindt de voedingsdeskundige van deze nieuwe frituurtrend? Everdien van der Leek (28) is diëtist en gezondheidswetenschapper. Ze werkt in haar praktijk Everdien Foodcoaching in Leiden en als kinderdiëtist in het Erasmus MC Sophia kinderziekenhuis. ,,Frituren met minder vet door gebruik van heteluchtfriteuses is in opkomst. Bij 'verse frites' uit de koeling en de meeste diepvriesfriet die je hiervoor gebruikt, zit meestal al wat vet toegevoegd. Bij de meeste van deze apparaten hoeft er maar een lepel olie bij, daardoor is het een minder vette en calorierijke bereiding. Dat is zeker een voordeel ten opzichte van de frietjes uit de frituur of van de snackbar, waar 100 gram friet al ruim 300 kcal bevat.''

Flink wat acrylamide
Is het nu een goed idee om als alternatief regelmatig een heteluchtfriteuse te gebruiken? Van der Leek: ,,Helaas ligt dat niet zo simpel. Behalve vet en calorieën speelt ook acrylamide een rol bij de vraag of frituren verantwoorder kan. Acrylamide ontstaat met name bij zetmeelrijke producten die op meer dan 120 graden worden verhit, zoals onder meer friet en chips. Producten waar acrylamide in zit, lijken de kans op kanker te verhogen. Uit een test van de consumentenbond bleek dat zelfgemaakte frieten uit de airfryer flink wat acrylamide bevatten.

Daarom is het advies nu om de friet 30 minuten in water onder te dompelen en de baktemperatuur tot 180 graden te beperken. Voor acrylamide in voeding is geen officiële wetgeving, wel streeft de EU naar verlaging van het gehalte in de voeding. Mijn advies: frituur met mate en als je frituurt, kan een heteluchtfriteuse een gezonder alternatief zijn. En wil je het apparaat nog gezonder inzetten? Grill er eens groenten in. Meer groenten eten is altijd goed.''