Korstmossen laten klimaatopwarming zien.
Volledig scherm
Korstmossen laten klimaatopwarming zien. © Christa Heijting

Het klimaat warmt op; aan de korstmossen kan je het zien

Natuur van nabijKorstmossen zijn bijzondere organismen. Ze kunnen wel de vorm van een korst hebben, maar het zijn beslist geen mossen. 

In werkelijkheid is het een twee-eenheid van een schimmel en een alg. Ze werken heel nauw samen in een innige symbiose: de schimmel neemt vocht op uit de omgeving en de alg kan suikers maken uit koolstofdioxide en water.

De schimmel bepaalt het uiterlijk en biedt bescherming, en de alg, die binnenin zit, zorgt voor voedsel. Samen zijn ze in staat om extreme omstandigheden zoals warmte, kou of droogte, het hoofd bieden. 

Bloem- en kerststukjes

Korstmossen komen voor op bomen, maar ook op oude gebouwen en grafstenen of op stuifzand. Rendiermos, een korstmos van zandgronden, wordt in bloemstukjes en kerststukjes verwerkt en is misschien wel het meest bekende korstmos.

Korstmossen groeien heel langzaam, zo’n 0,01 tot 2 centimeter per jaar. Sommige soorten kunnen eeuwen oud worden. Veel korstmossen gedijen goed in schone lucht. Op de Utrechtse Heuvelrug doen deze korstmossen het beter dan in de Gelderse Vallei, waar nogal wat ammoniak neerslaat, afkomstig uit de intensieve veehouderij. Een aantal soorten, zoals groot dooiermos houdt overigens wel van ammoniakverontreiniging. 

Veel nieuwe soorten 

Vanaf 1993 is er bij korstmossen een opvallende trend te zien. Er worden veel korstmossen gevonden, die nooit eerder in Nederland voorkwamen, maar wel in zuidelijke landen als Frankrijk. Hieronder zitten zelfs redelijk wat tropische soorten. 

Tegelijkertijd nemen de noordelijke soorten sterk af, zoals het IJslands mos, een korstmos dat vroeger vaak in hoestdrank werd verwerkt, maar nu weinig meer voorkomt. Korstmossen ondersteunen daarmee de opvatting, dat het klimaat opwarmt. 

Kijken naar korstmossen

Als je buiten bent, is het trouwens altijd leuk om eens te kijken naar de korstmossen op bomen, ook als je de namen niet kent. Je zou bijvoorbeeld kunnen onderzoeken of korstmossen alleen op loofbomen voorkomen of ook op naaldbomen.

Quote

Op de Utrechtse Heuvelrug doen korstmos­sen het beter dan in de Gelderse Vallei, waar nogal wat ammoniak neerslaat, afkomstig uit de intensieve veehoude­rij

Maja Stavleu

In samenwerking met indebuurt Ede