Volledig scherm
Arnold van Vliet is op zoek naar teken met zijn tekendoek. © Raphael Drent

‘Mensen weten niet meer wat natuur is’

Het GesprekBioloog Arnold van Vliet uit Ede (45) weet alles van beestjes. Muggen, eikenprocessierupsen, wespen, teken: hij vertelt er eindeloos over. Hij wil mensen informeren over het belang van natuur. Dat moet, want het gaat slecht met de Nederlandse natuur.

Bioloog Arnold van Vliet houdt ervan gewone mensen te betrekken bij zijn onderzoeken aan de Wageningen Universiteit. Hij vraagt ze bijvoorbeeld waarnemingen in te sturen van het eerste bloeiende sneeuwklokje of van de eerste citroenvlinder die door de tuin vliegt. Zo kan hij vaststellen dat door klimaatverandering het groeiseizoen steeds vroeger begint.

Op zijn site Tekenradar.nl kunnen mensen tekenbeten melden. Zo kwam Van Vliet erachter dat een derde van alle tekenbeten wordt opgelopen in de eigen achtertuin, zelfs in hartje Utrecht of Arnhem. Al die waarnemingen van gewone mensen helpen de wetenschapper bij zijn grotere doel: een groter draagvlak voor de natuur.

Quote

Vragen over lastige beestjes bieden een kans de mooie kanten van natuur onder de aandacht te brengen

Wat is het probleem?
,,De situatie wat betreft natuur is dramatisch. Als je kijkt naar natuurrijkdom, dan is Nederland binnen Europa het slechtste jongetje van de klas. We zijn bijvoorbeeld 70 procent van onze insectenmassa kwijt. Er is geen enkel land dat de natuur slechter in stand houdt. De urgentie van de natuur vind ik eigenlijk nog groter dan het klimaat. Mensen realiseren zich helemaal niet meer hoe het werkt, wat de natuur is.”

Waar merkt u dat aan?
,,Ze weten niet meer hoe bomen en planten heten. De basiskennis is er niet meer en daarmee is ook de steun voor de natuur verdwenen. Die moet altijd wijken. We hebben nog nooit zo veel geweten over de natuur en het klimaat als nu en tegelijkertijd lijken we er verder vanaf te staan dan ooit.”

Wat heeft dat te maken met vervelende beestjes zoals muggen en teken waarover u vaak vertelt?
,,Er zijn heel vaak vragen over wespen en muggen. Hoe zit het nou? Waarom zijn ze er? Wat is het nut van die beesten? Terechte vragen, want de beestjes veroorzaken veel overlast. Neem de ziekte van Lyme. Die wordt veroorzaakt door teken. Dat is een maatschappelijk probleem, want jaarlijks worden er 28.000 mensen ziek. Dat zijn gigantische aantallen. Als mensen de teek, de mug, de wesp of de eikenprocessierups vervelend vinden, dan willen ze die natuur niet. Dan is het draagvlak voor de bredere natuur, die we allemaal nodig hebben, ook minder. Vragen over lastige beestjes bieden een kans ook de mooie kanten van natuur onder de aandacht te brengen en te wijzen op het belang van natuur. Maar ook hoe je de natuur kunt versterken en hoe je er zo min mogelijk last van hebt.”

Quote

Lekker een weekendje naar Valencia doe ik niet. Er is genoeg moois in de buurt te bezoeken

Kun je dat als individu ook beïnvloeden?
,,Ja, op ontelbare manieren! Door bijvoorbeeld in je eigen tuin geen gif te gebruiken en door de juiste planten neer te zetten: nectarrijke planten.”

Bij het aanleggen van een tuin en bij het verbouwen van een huis raadt de bioloog van de Wageningse universiteit aan rekening te houden met het veranderende klimaat. Op zijn laptop zoekt hij een grafiek op met de gemiddelde jaartemperatuur in Nederland.

Die was eeuwenlang 9 graden Celsius, maar is nu 10,5 graden. Naar het eind van deze eeuw loopt het gemiddelde verder op, mogelijk naar 14 graden. Dat is de nu gemiddelde temperatuur in Marseille. ,,We moeten vol in de adaptatie.”

Paspoort

- Arnold van Vliet werd op 22 september 1973 geboren. Hij groeide in Haastrecht.

- Sinds hij zijn studie biologie begon in 1991, is hij verbonden aan de Wageningen Universiteit. Hij houdt zich daar bezig met de gevolgen van verandering in weer en klimaat voor de natuur en hoe die veranderingen in de natuur doorwerken op de samenleving.

- Als bioloog aan de Wageningen Universiteit heeft hij zich gespecialiseerd in ‘citizen science’; het betrekken van het publiek bij de wetenschap. Hij doet dat onder meer met de websites Muggenradar.nl, Tekenradar.nl en Growapp.today. Ook is hij gespecialiseerd in het vertalen van wetenschap naar burgers. Daarvoor begon hij de website NatureToday.com.

- Arnold van Vliet is getrouwd met Wichertje Bron. Samen hebben ze twee dochters van 9 en 10 jaar oud. Het gezin woont in Ede.

Krijgen we meer muggen als de temperatuur stijgt?
,,Er komen andere soorten muggen, zoals de tijgermug. Die kan op den duur ziektes overbrengen. Maar wat ik op korte termijn veel belangrijker vind, is dat het een heel vervelende mug is. Een dagactieve steker. Tot nu toe hebben we in ons land geen muggen die ziektes overbrengen. Onze gewone mug, de huissteekmug, is in staat westnijlkoorts over te brengen. Daarvan kun je hersenvliesontsteking krijgen. Vorig jaar zijn er in Zuid-Europa 180 mensen overleden door een beet van een huissteekmug. De omstandigheden voor virusoverdracht worden ook hier steeds beter. De temperatuur speelt daar een rol in.”

Wat vertelt u uw kinderen over het veranderende klimaat?
,,Het gaat thuis natuurlijk vaak over dit onderwerp. Op een gegeven moment merkten we dat mijn dochter er een beetje bedroefd van raakte. Mijn vrouw, die ook aan de universiteit werkt, en ik hebben toen uitgelegd dat wij en heel veel anderen er volop aan werken.”

Wat doet of laat u persoonlijk voor het klimaat?
,,Minder vlees eten. De tuin natuurvriendelijk en bloemrijk inrichten. Vogels voeren. Kritisch nadenken. Vliegen? Liever niet, tenzij het voor het werk echt nodig is. Lekker een weekendje naar Valencia doe ik niet. Er is genoeg moois in de buurt te bezoeken.”

En hoe wapenen we ons het beste tegen de muggen?
,,De grootste bron van muggen zijn de poeltjes water in onze eigen tuinen. Regentonnen, vijvers, kleine bakjes, zelfs de waxinelichthouders waar water in blijft staan. De regenton moet je afdekken. Waterbakjes moet je elke twee weken even legen, want dan hebben de muggen geen kans zich volledig te ontwikkelen. Maar kijk je dan naar de teek en hoe lastig het is om mensen hun gedrag op dat beestje te laten aanpassen, dan kun je erop wachten dat ook de tijgermuggen hier komen.”

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Weggestuurde vrijwilligsters Toon Hermanshuis in Ede mogen niet terugkomen

    Weggestuur­de vrijwillig­sters Toon Hermans­huis in Ede mogen niet terugkomen

    ZUTPHEN / EDE - Twee ex-vrijwilligsters Atie van de Meent uit Ede en Nelleke Middendorp uit Lunteren mogen niet terugkeren op hun plek in het Toon Hermanshuis in Ede. De twee stapten naar de rechter om hun vrijwilligerswerk in het Gelderse Valleiziekenhuis waartoe het huis behoort terug te eisen. Maar de rechter oordeelde deze vrijdag dat de stichting het recht had de overeenkomst met de twee vrouwen te beëindigen.

In samenwerking met indebuurt Ede