Volledig scherm
Tijdens de Byzantijnse mis ontnemen vier iconen deels het zicht op het altaar. “Dat hoort bij de traditie". © FotoMeulenhof

Iconententoonstelling van iconograaf Geert Hüsstege in Catharinakerk Eindhoven

EINDHOVEN - Nog steeds zet de ontkerkelijking door. Dat neemt niet weg dat Eindhoven nog altijd een grote verscheidenheid kent in kerkgenootschappen. Zondag was de Gemeenschap van de Alheilige Moeder Gods Gruzinskaja te gast in de Catharinakerk.

Na de Tweede Wereldoorlog durfden veel Russen en Oekraïners die uit de concentratiekampen waren bevrijd, niet terug naar de Sovjetunie, bang dat Stalin ze zou zien als verraders. Een aantal van hen trok met Nederlandse lotgenoten mee naar het westen en heeft zich in ons land gevestigd. Daar ligt de oorsprong van de Gemeenschap van de Alheilige Moeder Gods Gruzinskaja, vertelt voorzitter Wiel Pollaert.

Elke tweede zondag van de maand is er een liturgische dienst in de Heilig Hartkapel van woonzorgcentrum Kronehoef aan de Kloosterdreef. En gisteren waren de priester, acolieten en het Slavisch Byzantijns Koor Eindhoven met volgelingen te gast in de Catharinakerk in de binnenstad. Aanleiding was de opening van de expositie van zeventien iconen van de Eindhovense iconograaf Geert Hüsstege. Hüsstege is ook adviseur van Kunst in de Cathrien, dat wisselende exposities in de kerk verzorgt. Naast de permanente tentoonstelling over het werk van architect Pierre Cuypers, die ook de Catharinakerk heeft ontworpen.

Met de rug naar het volk staan

De Byzantijnse gemeenschap is lid van de Rooms-katholieke kerk en de liturgie kent naast verschillen ook overeenkomsten met wat we in andere Eindhovense parochies zien. Priester Jan Kaandorp msc. staat bijna steeds met de rug naar het volk en met het gezicht naar God. ,,Want hij leidt ons op weg naar God", heeft Antonia Willemsen, voorzitter van Kunst in de Cathrien geleerd. Een deel van de gebeden en alle koorzang is in het Slavisch en het evangelie over de Barmhartige Samaritaan wordt helemaal gezongen. Opvallend is het eerbetoon aan koning Willem-Alexander, 'de bisschop Gerard van 's Hertogenbosch' en de bisschop van Constantinopel, ooit hoofdstad van het Byzantijnse rijk.

Het 57 jaar oude koor onder leiding van Monique de Boer-Pomarelle is de kern van de gemeenschap. ,,God ziet de menselijke stem als het mooiste instrument", zegt Pollaert. ,,Het is de mooiste manier om hem te eren." Ook iconen zijn onmisbaar. Tijdens de dienst staan er vier op een rij, die deels het zicht op het altaar ontnemen. ,,Dat hoort bij de traditie", vertelt Willemsen. ,,De liturgie heeft ook iets van een mysterie. Dus een deel van wat daar gebeurt, blijft verborgen."

De bescheiden expositie achter in de kerk met als thema de geboorte van Christus is voor de liefhebber. John Peeters, die net nog zong in het koor, prijst het werk van Hüsstege. ,,Er zitten veel details in. Zie je de wolken rondom de kribbe? Die verwijzen naar het hemelse." Zijn vrouw Geertje schildert zelf en herkent de trouw van de schilder aan de traditie. ,,Hij werkt van donker aan de zijkant naar het licht in het midden." John wijst nog op de ogen van de heiligen. ,,Die spreken, anders dan bij de Russische iconen, die zijn zonder uitdrukking."
De tentoonstelling duurt tot 6 januari.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven